thetea.app · the encyclopedia Encyclopedia · School · Atlas · Pu-erh · Equipment EN · RU · · · · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 more
thetea.app Browse all →

home · article

yún wù lǜ chá

yún wù lǜ chá · 云雾绿茶

I-Yunwu Lǜchá (云雾绿茶, yúnwù lǜchá) igama elihlanganisayo lamatiye aluhlaza atshalwa ezindaweni eziphakeme zaseShayina, lapho iziqongo nemithambeka kuvamise ukumbozwe amafu nenkungu isikhathi esiningi s

I-Yunwu Lǜchá (云雾绿茶, yúnwù lǜchá) igama elihlanganisayo lamatiye aluhlaza atshalwa ezindaweni eziphakeme zaseShayina, lapho iziqongo nemithambeka kuvamise ukumbozwe amafu nenkungu isikhathi esiningi sonyaka. Igama lihunyushwa ngokuqondile ngokuthi “itiye eliluhlaza lamafu nenkungu” futhi likhomba hhayi nje uhlobo olulodwa lwesitshalo, kodwa izimo zendawo yemvelaphi kanye nesimo sesiphuzo esihambisana nazo. Ummeleli odume kakhulu waleli qembu uthathwa ngokuthi yi-Lúshān Yúnwù (庐山云雾茶, Lúshān yúnwù chá) ephuma entabeni i-Lushan esifundazweni sase-Jiangxi, engena phakathi kwamatiye avelele ngokomlando ezwe. Amatiye afanayo ngaphansi kwegama elithi “yunwu” akhiqizwa nakwezinye izifunda zezintaba — entabeni i-Hengshan e-Hunan, esifundeni sase-Yingshan e-Hubei, esiqongweni i-Huading e-Zhejiang. Okuhlanganisayo yindawo epholile, enomswakama, ecebile ngokukhanya okuhlakazekile, okuboniswe esishweni esidala setiye esithi “高山云雾出好茶” (gāoshān yúnwù chū hǎo chá) — “ezintabeni eziphakeme phakathi kwamafu nenkungu kuzalwa itiye elihle”.


1. Ukwahlukaniswa kanye Nemvelaphi:

  • Uhlobo: itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá) — ngaphandle kokuvutshelwa, nokumiswa kokuluhlaza ngokushisa.
  • Isigaba: itiye eliluhlaza lasezintabeni eziphakeme; kumqondo wezentengiselwano — izinga/ifomu, hhayi i-cultivar ehlukile.
  • Ummeleli oyinhloko: Lúshān Yúnwù (庐山云雾茶, Lúshān yúnwù chá).
  • Amanye amatiye “e-yunwu”: Nányuè Yúnwù (南岳云雾, Nányuè yúnwù) ephuma entabeni i-Héngshān (衡山, Héngshān), e-Hunan; Yīngshān Yúnwù (英山云雾, Yīngshān yúnwù), e-Hubei; Huádǐng Yúnwù (华顶云雾, Huádǐng yúnwù) ephuma ezintabeni zase-Tiāntái (天台山, Tiāntái Shān), e-Zhejiang.
  • Isifunda esiyinhloko: intaba i-Lúshān (庐山, Lúshān), isifunda sedolobha i-Jiǔjiāng (九江, Jiǔjiāng), isifundazwe sase-Jiāngxī (江西省, Jiāngxī Shěng).

Igama elithi “yunwu” lichaza ngaphezu kwakho konke indawo yokukhula. Ngakho-ke, ngaphansi kwegama elilodwa kungase kufihlale amatiye anomumo weqabunga ohlukile kanye nesikole sobuchwepheshe esihlukile, okuhlanganiswe ukuphakama kwamasimu kanye nesimo sezulu esincane esinenkungu. I-Lúshān Yúnwù ivikelwe ohlelweni lwezinkomba zendawo lwe-People’s Republic of China njengomkhiqizo onegama lendawo yemvelaphi elivikelwe (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn); imingcele yesifunda, izidingo zezinto ezingavuthiwe kanye nobuchwepheshe bazo kubekwe ngokuhlukile.

2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:

  • Isikhathi sokuqala: intaba i-Lushan kudala yayiyisizinda sobuBuddha nobuDao; ukutshalwa kwetiye lapha ngokwesiko kuxhunyaniswa nemiphakathi yezindela.
  • I-Eastern Jin (东晋): intaba ixhunyaniswa negama lendlovukazi u-Huìyuǎn (慧远, Huìyuǎn), umsunguli we-monastery i-Dōnglínsì (东林寺, Dōnglínsì); izingadi zasemonasteri zithathwa njengezinye zezokuqala zetiye emithambekeni.
  • I-Tang (唐): e-Lushan kwakuhlala imbongi u-Bái Jūyì (白居易, Bái Jūyì), owayedingiselwe e-Jiangzhou; emibhalweni yakhe kukhulunywa ngetiye lendawo kanye nendawo yakhe yokuhlala ayakha.
  • Igama: igama elithi “yunwu” letiye lase-Lushan laqiniswa ngesikhathi samadynasty akamuva, lapho imvelaphi yasezintabeni eziphakeme yaba uphawu oluyinhloko lokwahlukanisa.

Amatiye asezintabeni eziphakeme “amafu nenkungu” ahlala endaweni ekhethekile emasikweni amaShayina njengomfanekiso womthombo ohlanzekile, okude neziyaluyalu. Indawo yase-Lushan “nolwandle lwamafu” (云海, yúnhǎi) ihlatshelelwe kaninginingi ezinkondlweni nasemidwebeni, futhi intaba ngokwayo ifakwe ohlwini lwe-UNESCO World Heritage njengendawo yamasiko. Itiye lapha alihlukaniseki nodumo lwendawo: liphuzwa futhi laziswe ikakhulukazi njengokuqhubeka kwendawo yezintaba.

3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe:

  • Izinhlobo: isihlahla setiye (Camellia sinensis var. sinensis) — uhlobo olunamaqabunga amancane.
  • Izinhlobo zezitshalo: ikakhulukazi ukutshalwa kwendawo okuyizimbumba (群体种, qúntǐzhǒng), kanye nama-cultivar ahlukaniselwe izifunda etiye eliluhlaza.
  • Izinga lokukha: ihlumela elineqabunga elilodwa (一芽一叶, yī yá yī yè) emabangeni aphezulu, ihlumela elinamaqabunga amabili (一芽二叶, yī yá èr yè) kwamajwayelekile.
  • Ubulele: amahlumela amancane ambozwe kakhulu uboya obusiliva (毫, háo), okuphawulekayo etiyeni eliphekiwe.

Ngenxa yesimo sezulu esipholile sezintaba eziphakeme, ukukhula kubambezeleka: uma amatiye aluhlaza asemathafeni esevuniwe ngoMashi, ukuvunwa kwe-Lúshān Yúnwù kuvame ukwenzeka ekupheleni kuka-Ephreli nangoMeyi. Cishe awekho amaqoqo “angaphambi kwe-Qingming” (明前, míngqián, ngaphambi komkhosi we-Qingming) angempela ezingadini eziphakeme ezikhona — lokhu kungenye yezimpawu eziyinhloko zaleli qembu. Ukukhula okunensayo emakhazeni kunikeza iqabunga eliminyene, eligcwele izinto eziphilayo.

4. I-Terroir kanye Nezimpawu Zokutshala:

  • Ukuphakama: izingadi eziyinhloko zase-Lushan — cishe amamitha angu-500–1200 ngaphezu kwezinga lolwandle.
  • Isimo sezulu esincane: amafu avamile kanye nenkungu, umswakama ophezulu, umehluko omkhulu wamazinga okushisa phakathi kwemini nobusuku.
  • Ukukhanya: ukwanda kokukhanya okuhlakazekile ngenxa yesembozo samafu.
  • Inhlabathi: inhlabathi yezintaba ene-acidic, ekhipha amanzi kahle, ecebile ngezinto eziphilayo.

Inkungu namafu kusebenza njengomthunzi wemvelo: kunciphisa ukushuba kokukhanya okuqondile, ngenxa yalokho eqabungeni ukuhlanganiswa kwama-catechin kuyehla futhi ama-amino acid, ikakhulukazi i-theanine, alondolozwa kangcono. Umphumela — ubumuncu obuncane kanye nobukhali obuncane kanye nokuthamba nobumnandi obukhulu. Ukuphola kanye nomswakama kwelula isikhathi sokuthamba kwamahlumela futhi kunomthelela ekuqongeleleni kwezinhlanganisela ezinuka kamnandi, futhi umehluko wamazinga okushisa wasemini nasebusuku ukhulisa ukugcwala kwezinto ezincibilikayo. Yile nhlanganisela ngokwayo, hhayi uhlobo oluthile lwesihlahla, olwakha iphrofayili eyaziwayo yamatiye “amafu nenkungu”.

5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:

  • Ukumiswa kokuluhlaza (杀青, shāqīng): ukufudumeza kweqabunga ukuze kumiswe i-oxidation; ngokuvamile ukugazinga ekoteleni.
  • Ukuhlukanisa nokupholisa (抖散, dǒusàn): ukunyakazisa kwesisindo ukuze sipholise ngokulinganayo.
  • Ukusonga (揉捻, róuniǎn): ukwakhiwa kwamaseli kanye nomumo wokuqala weqabunga.
  • Ukubumba nokomisa (理条 lǐtiáo, 搓条 cuōtiáo): ukunikeza amaqabunga etiye umumo oqinile oyisici.
  • Ukuvezwa koboya (提毫, tíháo): inqubo eveza ubulele obusiliva.
  • Ukomiswa kokugcina (烘干, hōnggān): ukuletha kumswakama ozinzile.

Ngokobuchwepheshe “i-yunwu” ingamatiye aluhlaza agazingiwe-omisiwe (炒烘, chǎohōng). Ngendlela yakudala, eyisici se-Lúshān Yúnwù, iqabunga lisongwe liminyene futhi likhulu uma kuqhathaniswa (条索粗壮, tiáosuǒ cūzhuàng), linoboya obuningi. Ematiyeni avela kwezinye izifunda umumo ungahluka, kodwa uhlelo oluyisisekelo luhlala lufana: ukumiswa okusheshayo kokuluhlaza, ukusonga, ukomiswa ngezigaba ngaphandle kwesigaba se-oxidation.

6. Izimpawu Ze-Organoleptic:

  • Iqabunga elomile: amaqabunga etiye asongwe aminyene anombala oluhlaza okotshani omnyama nobulele obusiliva.
  • Iphunga: elisha, elinamanothi ezimbali kanye namanothi amancane amantongomane e-castanea, “nokuhlanzeka” okupholile okuyisici sezintaba eziphakeme.
  • Ukungena: okusobala, okuphuzi okuluhlaza okukhanyayo, okugqamile.
  • Ukunambitheka: okuthambile, okugcwele, okunobumnandi obugqamile kanye nokunambitheka okuhlanzekile okuhlala isikhathi eside (回甘, huígān).
  • Iqabunga elibilisiwe: elithambile, elilinganayo, elinombala oluhlaza ophilayo.

Ngokwesiko ubuhle be-Lúshān Yúnwù buchazwa ngeqoqo lezimpawu: iqabunga letiye eliminyene, umbala oluhlaza kanye nobuningi boboya, ukungena okugqamile, iqabunga elithambile nelilinganayo, iphunga eliqinile kanye nokunambitheka okuthambile nokunoshukela. Umuzwa oyinhloko — ukulinganisela ngaphandle kobumuncu obubukhali, okuhlobene ngokuqondile nokuqukethwe okuphezulu kwama-amino acid.

7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:

  • Ama-Polyphenol etiye (茶多酚, chá duōfēn): cishe ama-18–25 %.
  • Ama-Amino acid (氨基酸, ānjīsuān): amanani aphakeme, acishe abe ngu-3–5 %, enengxenye ephezulu ye-theanine (茶氨酸, chá’ānsuān).
  • I-Caffeine (咖啡碱, kāfēijiǎn): cishe u-2.5–4 %.
  • Ama-Catechin: kuhlanganise ne-epigallocatechin gallate (EGCG) njengenhloko.
  • Okunye: amavithamini, izinto zamaminerali, izinhlanganisela ezinuka kamnandi.

Kumatiye aluhlaza asezintabeni eziphakeme isici esijwayelekile isilinganiso esihle sama-polyphenol kuma-amino acid (酚氨比, fēn’ān bǐ): ngokuqhathaniswa amancane ama-catechin futhi maningi ama-amino acid kunasezifanisweni zasemathafeni. Yilokhu kushintsha ngokuqondile okuchaza ukuthamba nobumnandi ekunambithekeni. Izibalo eziqondile zincike engadini ethile, unyaka kanye nezinga, ngakho-ke amanani anikeziwe kufanele athathwe njengenkombandlela.

8. Izakhiwo Eziwusizo:

  • Ama-Antioxidant: ama-catechin, ngaphezu kwakho konke i-EGCG, abamba iqhaza ekuhlanganiseni ama-radical akhululekile.
  • Ukuqabula okuthambile: inhlanganisela ye-caffeine ne-theanine inikeza umphumela wokuthokozisa ngaphandle kobukhali.
  • Ukufaka amanzi emzimbeni kanye nokukhanya: i-extractivity ephansi yenza isiphuzo sifanelekele ukuphuzwa njalo.

I-Iye eliluhlaza ngokwesiko lithathwa njengesiphuzo esisekela ukucaca kwengqondo kanye nethoni yomzimba iyonke. Noma kunjalo, imiphumela ethile yokwelapha akufanele ikhuliswe ngokweqile: itiye alilona ikhambi, futhi ucwaningo lwezakhiwo zalo luyaqhubeka. Kubantu abazwelayo ku-caffeine, kuhle ukukhawulela amandla futhi bangaphuzi itiye ebusuku.

9. Ukwenza Itiye:

  • Isitsha: ingilazi yengilazi (玻璃杯, bōli bēi) — ukubuka ukuvuleka kweqabunga, noma i-gaiwan (盖碗, gàiwǎn).
  • Izinga lokushisa lamanzi: cishe u-80–85 °C; amanzi abilayo enza ukunambitheka kube mabi futhi akhulise ubumuncu.
  • Isilinganiso: cishe amagremu angu-3 eqabunga ku-150 ml, okungukuthi cishe u-1:50.
  • Indlela yokufaka: ngetiye elithambile elinoboya kuhle “ukuthela phezulu” (上投法, shàngtóufǎ) — kuqala amanzi, bese kuba iqabunga, noma “okumaphakathi” (中投法, zhōngtóufǎ).
  • Ukuthululela: ukungena kokuqala kufushane, okulandelayo kunwetshwa kancane kancane; kumelana nokwenziwa oku-2–3 okugcwele.

Engilazini yengilazi itiye alithululelwa ngokuphelele, kodwa amanzi ayangezwa, kushiywe ingxenye yokungena. Ku-gaiwan kulula ukuthululela okufushane: okokuqala imizuzwana engu-20–30, bese kuthi ngokunambitheka kanye nokwandisa isikhathi. Kungcono ukuthatha amanzi athambile, anomswakama omncane wamaminerali — embula ngokugcwele ukusha nobumnandi beqabunga lasezintabeni eziphakeme.

10. Ukugcina:

  • Isiqukathi: ukupakishwa okuvaleka ngokuqinile, okungangeni ukukhanya noma ibhakede.
  • Izimo: ukuphola, ukoma, ukungabikho kwephunga langaphandle kanye nokukhanya okuqondile.
  • Ifriji: ukugcina isikhathi eside kuvunyelwe ukugcina ku-0–5 °C, impela ekupakisheni okuvaleke ngokuqinile.
  • Isikhathi: itiye eliluhlaza liphuzwa lisemusha; kuhle phakathi kwezinyanga eziyi-12–18 emva kokuvuna.

I-Yunwu, njengamanye amatiye aluhlaza, ayenzelwe ukuvuthwa isikhathi eside: ngokuhamba kwesikhathi ilahlekelwa ubusha, uboya buyafiphala, futhi iphunga “elipholile” liyanyamalala. Ukupakishwa okuvuliwe kufanele kusetshenziswe ngokushesha futhi kugcinwe kude nezinongo, ikhofi nanoma yimiphi imikhiqizo enephunga elinamandla, njengoba itiye limunca kalula iphunga.

11. Intengo kanye Nemikhohliso:

  • Ububanzi: incike kakhulu ezingeni nasemvelaphi; iqabunga langempela lasezintabeni eziphakeme libiza kakhulu kunetiye eliluhlaza lasemathafeni.
  • Umkhohliso ojwayelekile: itiye eliluhlaza lasemathafeni, elenziwe ngathi ngelasezintabeni eziphakeme, noma itiye elivela ngaphandle kwesifunda esivikelwe ngaphansi kophawu “Lúshān”.
  • Amaqoqo angaphambi kwesikhathi: izimemezelo nge-Lushan yunwu “yangaphambi kwe-Qingming” kufanele zixwayise, njengoba ukuvuna kwangempela lapha kwenzeka kamuva.

Ukuhlukanisa ikhwalithi ephezulu yetiye lasezintabeni eziphakeme kusiza iqoqo lezimpawu: iqabunga letiye eliminyene, elinoboya, iphunga elipholile elihlanzekile, ukunambitheka okuthambile nokunoshukela okunokunambitheka okuhlala isikhathi eside futhi ngaphandle kobumuncu obunzima, iqabunga elibilisiwe elithambile nelilinganayo. “I-Yunwu” eshibhile enokunambitheka okusicaba okunotshani kanye nokushabalala okusheshayo kokungena, njengomthetho, ayihlangene nezintaba eziphakeme. Lapho uthenga itiye elimakwe ngenkomba yendawo, kunengqondo ukubheka obala kwemvelaphi nedumela lomthengisi, hhayi nje igama elihle ekupakisheni.

12. Amaqiniso Athakazelisayo:

  • Intaba i-Lushan ifakwe ohlwini lwe-UNESCO World Heritage njengendawo yamasiko, “nolwandle lwamafu” lwalo kungenye yezindawo ezaziwa kakhulu zaseShayina.
  • Igama elithi “yunwu” — yincazelo yendawo, hhayi uhlobo olulodwa: ngaphansi kwalo kuhlanganiswe amatiye avela ezifundazweni ezahlukene.
  • Ngenxa yesimo sezulu esibandayo ukuvunwa kwe-yunwu yasezintabeni eziphakeme kuvame ukushelela kuMeyi, kanti iningi lamatiye aluhlaza adumile livunwa entwasahlobo yokuqala.
  • Ubumnandi bokunambitheka kwamatiye “amafu nenkungu” kufinyelelwa ngendlela efanayo yemvelo nasetiyeni elinomthunzi: ukukhanya okuhlakazekile kongela ama-amino acid futhi kuvimbele ukuqongelelwa kwama-catechin.

Ekuphetheni:

I-Yunwu Lǜchá — akulona itiye elilodwa nje, kodwa umndeni wonke wamatiye aluhlaza asezintabeni eziphakeme, igama lawo liqamba ngokwethembeka isimo esiyinhloko sokuvela kwawo: amafu nenkungu emithambekeni yezintaba ezipholile. Yindawo ngokwayo, hhayi i-cultivar eyivelakancane, eyakha isimo sayo esiyaziwayo — iqabunga elinoboya elithambile, ukungena okukhanyayo nokugqamile, ukunambitheka okuthambile nokunoshukela kanye nokunambitheka okuhlanzekile ngaphandle kobunzima.

Ngokugcwele kakhulu lezi zimfanelo ziqukethwe yi-Lúshān Yúnwù evela entabeni i-Lushan, kodwa umgomo othi “ezintabeni eziphakeme phakathi kwamafu kuzalwa itiye elihle” usebenza nakubafowabo base-Hunan, e-Hubei nase-Zhejiang. Kulowo owazisa itiye eliluhlaza elizolile, elisha futhi elilinganiselayo, i-yunwu ihlala iyinketho ethembekile — ngaphansi kwesimo sokunaka ngokucophelela imvelaphi kanye nokugcinwa ngokucophelela, okungesikhathi eside.

the teas described here are available from teamotea