home · article
Xié Bèi Chá
Xié bèi chá · 斜背茶
Xié Bèi Chá (斜背茶, xié bèi chá — “Itiye Lasemgwaqeni Otshekileyo”) — itiye eliluhlaza elingavamile laseFujian elivela emzaneni ophakeme i-Xiébèi (斜背村, 1248 m) esifundeni sase-Xīnluó edolobheni i-Lóngyán.
Xié Bèi Chá (斜背茶, xié bèi chá — “Itiye Lasemgwaqeni Otshekileyo”) — itiye eliluhlaza elingavamile laseFujian elivela emzaneni ophakeme i-Xiébèi (斜背村, 1248 m) esifundeni sase-Xīnluó edolobheni i-Lóngyán. Liwukuphela kwetiye eliluhlaza lase-Lóngyán elafakwa ku-“Zhōngguó Chájīng” (中国茶经, “Umthetho-sisekelo Wetiye LaseChina” — i-encyclopedia yesimanje enegunya). Leli tiye lihlukile ngefomula yalo “Okuthathu Okuphuzi Nokuluhlaza Okuvezwayo” (三著黄绿, sān zhù huánglǜ): ikhasi elomile eliphuzi nokuluhlaza, uketshezi oluphuzi nokuluhlaza, isisekelo setiye esiphuzi nokuluhlaza — isici esidalwa ukuncipha kwe-chlorophyll nokwanda kwama-polyphenol ngaphansi kwezimo zokuphakama okwedlulele. Iphunga lalo eliyinhloko — iphunga lomhlonyane (艾香, àixiāng) — alitholakali kunoma yiliphi elinye itiye eliluhlaza elidumile laseChina, kanti ukunambitheka kwalo kufana nomnqumo omusha: kuyababa ekuqaleni, kube mnandi emva kokugwinya (回甘似鲜橄榄, huígān sì xiān gǎnlǎn). Itiye likhiqizwa ngezihlahla zetiye zomdabu “zasensimini” (菜茶, càichá) ezineminyaka efinyelela kwengu-100, ngokusebenzisa ubuchwepheshe obuyizigaba eziyisishiyagalolunye obenziwa ngesandla, buthatha amahora ama-3–4 — bungenye yezindlela ezinde kakhulu nezidinga umsebenzi omningi phakathi kwamatiye aluhlaza.
1. Isigaba Nobukhona:
-
Uhlobo: Itiye eliluhlaza (elingavutshiwe). Liyingxenye yamatiye aluhlaza agazingiwe (炒青绿茶, chǎoqīng lǜchá). Isimo salo — izintambo eziqinile eziqondile ezinombala ompunga-oluhlaza nokunsundu okuncane (紧实条形,灰绿带黄).
-
Isigaba: Umkhiqizo Onophawu Lwezindawo Zikazwelonke (中国国家农产品地理标志产品, 2018). Ngawo-1970 — ngelinye “Lamatiye Aluhlaza Ayishumi Avelele eFujian” (福建十大名茶). Liwukuphela kwetiye eliluhlaza lase-Lóngyán elifakwe ku-“Zhōngguó Chájīng” — incwadi enegunya “Yohlu Lwamatiye Adumile Ezifunda” (地产名茶名录). Umklomelo weGolide womncintiswano “Amasimu Abomvu” (红古田杯, 2023). Izihlahla zetiye zasendulo eziyishumi nesithupha ezineminyaka eyikhulu zingaphansi kwesivikelo sikahulumeni.
-
Imvelaphi: I-China, isifundazwe i-Fújiàn (福建, Fújiàn), idolobha i-Lóngyán (龙岩市, Lóngyán Shì), isifunda sase-Xīnluó (新罗区, Xīnluó Qū), umkhandlu wase-Jiāngshān (江山乡, Jiāngshān Xiāng). Ingqikithi yendawo — idolobhana i-Lǎozhài (老寨村, Lǎozhài Cūn) (ubude obungu-1248 m — indawo ephakeme kakhulu), amadolobhana i-Xīnzhài (新寨村), i-Běiyáng (背洋村), i-Méixī (梅溪村) ne-Shāntóu (山头村) — izivande zetiye ezingaba ama-700 mu (47 ha), ezikhiqiza ama-90% omkhiqizo.
-
Izixhumanisi zezwe: Cishe 25°17′ enyakatho, 117°05′ empumalanga.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:
-
Umlando: Ukulinywa kwetiye edolobhaneni i-Xiébèi kwaqala ngasekupheleni kwenkathi yeMing (明末, ngekhulunyaka le-17) — eminyakeni engaphezu kwengu-300 edlule. “Imibhalo Yedolobha laseLóngyán” (龙岩市志, Lóngyán Shìzhì) iyakufakazela: itiye laqala ukulinywa ngasekupheleni kwenkathi yeMing, kwathi ekuqaleni kweQing lase liyitiye elidumile lendawo.
Ngawo-1970, i-Xié Bèi Chá yafakwa ohlwini “Lwamatiye Aluhlaza Ayishumi Avelele eFujian” — isifundazwe esaziwa emhlabeni wonke ikakhulukazi ngama-ulong (teguānyīn, dàhóngpáo) namatiye amhlophe (báimǔdān, shòuméi). Itiye eliluhlaza eFujian liyivelakancane, futhi ukuthi i-Xié Bèi Chá lathathwa njengelinye lamahle kakhulu kuwubufakazi bokuhluka kwalo.
Ngo-2008, i-Xié Bèi Chá yafakwa ohlelweni lokuqala lokuvikelwa kwezakhi zofuzo zetiye eFujian (福建省首批茶树种质资源保护名录). Uhulumeni wabiyela futhi wavikela izihlahla zetiye zasendulo eziyishumi nesithupha edolobhaneni i-Běiyáng — esidala kunazo zonke sifinyelela ku-6.5 m ukuphakama. Ngo-2018 — ukuvikelwa kwe-GI. Ngo-2023 — umklomelo weGolide “Wamasimu Abomvu”.
-
Igama:
- “Xié” (斜) — “okutshekile, okuthambekele”: kuchaza indawo — umthambeka womgwaqo.
- “Bèi” (背) — “umhlane, umgwaqo”: isiqongo sentaba.
- “Chá” (茶) — “itiye”.
- “Xiébèi” — “Umgwaqo Otshekile”: igama ledolobhana elisemgwaqeni othambekele osendaweni ephakeme engu-1000–1248 m.
-
Ukubaluleka kwamasiko: I-Xié Bèi Chá iyinsalela ephilayo yokulima itiye eFujian “ngaphambi kwama-ulong”: esifundazweni lapho cishe lonke itiye livutshiwe kancane (ulong) noma liphathwe kancane kakhulu (elimhlophe), i-Xié Bèi Chá imele isiko lasendulo eliluhlaza, elisindile edolobhaneni eliphakeme elihlukanisiwe. “Izihlahla zetiye zasensimini” zalo (菜茶) — ezizalana ngokocansi, ngaphandle kokuphindaphinda — zihlobene ngokofuzo kakhulu nezinhlobo zetiye zasendulo kunanoma yiluphi uhlobo lwesimanje.
3. Incazelo Yezitshalo Nezinto Zokusetshenziswa:
-
Uhlobo / Inhlobo: Xié Bèi Càichá Yŏuxìng Qúntĭzhŏng (斜背菜茶有性群体种) — uhlobo lwendabuko lwendawo “lwasensimini” lwe-Camellia sinensis oluzalana ngokocansi. Uhlobo lwesihlahla esiphakathi (半乔木型, bànqiáomù xíng), ukuphakama — 1–2 m. Iqabunga likhulu (ubude 10–16 cm). Amahlumela amancane — aphuzi nokuluhlaza, anenyama, anamalunga amade. Okuqukethwe ama-polyphenol — kuphezulu. Izinhlobo ezinhlanu ezingaphansi: iqabunga elikhulu (大叶种, 80% yezitshalo, enephunga elinamandla lomhlonyane), imbuzane eqanda (瓜子叶种), uqalo (竹叶种), iqabunga eliyindilinga / elinombala omhlophe (圆叶/白叶种), iqabunga elibomvu / elinsomi (红叶/紫芽种, elinezinga eliphakeme le-anthocyanin nephunga lezithelo).
Izihlahla eziyikhulu eziyishumi nesithupha edolobhaneni i-Běiyáng (ubude 6.5 m) — zingaphansi kwesivikelo sikahulumeni.
Isici esikhethekile sokutshala: izihlahla zetiye zitshalwe eduze kwezindlu (房前屋后零星种植) — hhayi emasimini, kodwa ngokoqobo “ezingadini”, okuyikona okwanikeza igama elithi “菜茶” (“itiye lasensimini”). Ukwenqatshelwa okuphelele kwemifudlana yamakhemikhali nezibulala-zinambuzane.
-
Ukuvuna: Isici esiyingqayizivele — ukuvuna kwenziwa ngesikhathi se-Lìxià (立夏, “Ukuqala Kwehlobo”, ~5–7 Meyi) — isikhathi eside kakhulu kunamatiye amaningi aluhlaza (imvamisa ngaphambi kwe-Qīngmíng noma i-Gǔyǔ). Izinga — ama-4–6 amaqabunga “okuvuleka okukhulu” (大开面新梢, dà kāimiàn xīnshāo) — amahlumela avuthiwe avuleke ngokuphelele. Lokhu kuhluke kakhulu ezindinganisweni zamatiye amaningi aluhlaza (izimpumputhe ezithambile). Ukusetshenziswa kwezinto ezivuthiwe — akusikho ukuyekethisa, kodwa kuwukukhetha okunengqondo: amaqabunga avuthiwe yiwona anikeza iphunga lomhlonyane eliyisici kanye nokunambitheka komnqumo.
-
Amabanga: Amazinga ayisithupha:
- Tèjí (特级): amaqabunga ama-4–6 okuvuleka okukhulu. Izintambo eziqinile, ezimpunga-oluhlaza. Iphunga eliphakeme lomhlonyane. Ukunambitheka — ubumnandi obubuya njengomnqumo. Izinga eliphakeme kakhulu.
- Yījí — Liùjí (一级至六级): Izinto eziya ngokuya ziba mahhadla, amandla ephunga ancipha kancane, kodwa kugcinwa ukuqina ekuqineni.
4. Indawo Nezici Zokutshala:
-
Ukuphakama lapho kutshalwa khona: 1000–1248 amamitha — elinye lamadolobhana etiye aphakeme kakhulu eFujian. Idolobhana i-Lǎozhài (1248 m) — “uphahla” lwetiye lase-Lóngyán.
-
Isimo sezulu: Izinga lokushisa lonyaka elimaphakathi — 17°C, isilinganiso semvula sonyaka — 1683 mm. Isilinganiso sezinsuku ezinenkungo ngonyaka — >200. Ukwehluka kwansuku zonke — >10°C. Isikhathi eside sokukhula (ngenxa yokuphakama) sinikeza ukunqwabelana okujulile kwezakhi zomzimba.
-
Inhlabathi: Inhlabathi ephuzi nempunga-onsundu (黄壤、灰棕壤) enama-galari e-quartz amancane (石英细砾), anikeza ukuvunda okuhle nokungenisa umoya. pH 4.5–6.5. Izakhi eziphilayo — ziningi. Izinga lokuvaleka kwehlathi — 78%. Ingxenye yokukhanya okuhlakazekile — 70%. Izifo nezinambuzane — azivamile (ngenxa yokuphakama nokuhlukaniswa).
-
Ubuhle obuhlukile be-“Sān Zhù Huánglǜ”: Ukuma phezulu kubangela “ukuphuzi” kwamahlumela (芽叶黄绿色变): izinga le-chlorophyll lehlile, kodwa ama-polyphenol kanye nesikhisho samanzi — asenyukile. Lokhu kwakha “okuthathu okuphuzi nokuluhlaza” — uphawu olubonakalayo lwe-Xié Bèi Chá.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
I-Xié Bèi Chá — itiye elenziwe ngesandla ngokuphelele, elinezigaba eziyisishiyagalolunye lokugazinga nge-“kettle ezimbili” kanye nomjikelezo wamahora ama-3–4. Ubuchwepheshe buhlanganisa ukuhlunga okuphindelele nokugazinga okuphindaphindiwe — bungenye yobuchwepheshe obuyinkimbinkimbi futhi obude kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza.
-
Ukuvuna (鲜叶采摘): Ukuvuna ngesandla ngesikhathi se-Lìxià, amaqabunga ama-4–6 avuthiwe.
-
Ukumisa — “i-kettle ezimbili” (双锅杀青 — shuāngguō shāqīng): Kusesetshenziswa amakettle amabili anezinga lokushisa elihlukene: eyokuqala — 140–160°C, eyesibili — 110–130°C. Amaqabunga adluliswa kusuka eketela elishisayo aye kwelishisa kancane bese ebuya emuva — le nqubo inikeza ukufudumala okulinganayo kwezinto ezinkulu ezivuthiwe.
-
Ukusonta (揉捻 — róuniǎn): Ukwakhiwa kwesimo sokwenza izintambo.
-
Ukugazinga kokuqala (初炒 — chūchǎo): Ku-90–100°C / 70–90°C — “ukuqina” kwesikhashana.
-
Ukupholisa (摊凉 — tānliáng): Ukusatshalaliswa kabusha komswakama.
-
Ukugazinga kwesibili (复炒 — fùchǎo): Ukucutshungulwa okwengeziwe.
-
Ukuhlunga nokupholisa (过筛摊凉 — guòshāi tānliáng): Ukuhlukanisa ubukhulu bezinhlayiyana.
-
Ukugazinga kwesithathu (再复炒 — zài fùchǎo): “Ukugazinga” kokugcina.
-
Ukuhlunga okuphindelele nokomiswa kokugcina (再过筛摊凉→足干 — zài guòshāi → zúgān): Okuqukethwe umswakama — ≤6.5%.
-
Izici ezikhethekile:
- Uhlelo “lwamakettle amabili” — luhlukile ematiyeni aluhlaza: amakettle amabili anezinga lokushisa elihlukile asebenza ngokushintshana.
- Ukugazinga nokuhlunga okuphindelele (amahora ama-3–4 uwonke) — umjikelezo omude kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza agazingiwe.
- Ukuvutshelwa okungelona i-enzyme (非酶性氧化, fēi méixìng yǎnghuà) — ngesikhathi sokucutshungulwa okude, kwenzeka ukuvutshelwa okulawulwayo kwamakhemikhali (hhayi nge-enzyme) kwama-polyphenol, okwakha ukunambitheka komnqumo (橄榄味, gǎnlǎn wèi) okuyisici. Lokhu kwenza i-Xié Bèi Chá ihluke kakhulu kumatiye aluhlaza ajwayelekile, lapho ukuvutshelwa kuncishiswa kanzima.
- Ukuvinjelwa kwemishini (禁用机械) — ukuze kugcinwe ubuqotho bamaqabunga amakhulu.
6. Izici Zokuzwa:
“Okuthathu Okuphuzi Nokuluhlaza Okuvezwayo” (三著黄绿): ikhasi eliphuzi nokuluhlaza, uketshezi oluphuzi nokuluhlaza, isisekelo esiphuzi nokuluhlaza — uphawu oluyisici.
-
Isimo sangaphandle sekhasi elomile: Izintambo eziqinile, eziqinile (紧实条形), ziwumbala ompunga-oluhlaza nokunsundu okuncane (灰绿带黄). Ikhasi likhulu ngokuphawulekayo kunamatiye amaningi aluhlaza — umphumela wokuvuna isivuno esivuthiwe sekwephuzile.
-
Iphunga lekhasi elomile: Iphunga lomhlonyane (艾香, àixiāng) — inothi ephunga eliyinhloko futhi eliyingqayizivele, elingatholakali kunoma yiliphi elinye itiye eliluhlaza elidumile. Ukusha okuluhlaza okuhlaza (草木清香, cǎomù qīngxiāng). Uma selikhulile, kuvela inothi yezinyosi (陈化后显蜜香, chénhuà hòu xiǎn mìxiāng).
-
Iphunga loketshezi: Njengomhlonyane, ngokumsulwa, phezulu.
-
Ukunambitheka: Kugcwele futhi kusuthi (浓厚, nónghòu) — umphumela wokuqukethwe ama-polyphenol aphezulu. Ubumnandi obubuya obufana nomnqumo omusha (回甘持久,似鲜橄榄) — isincazelo esiyisihluthulelo: ubumuncu obuncane ekuqaleni buphenduka ngokushesha babe ubumnandi obude, “obunamafutha”, njengokuhlafuna umnqumo oluhlaza. Ukukhiqizwa kwamathe okuqinile (生津强, shēngjīn qiáng). Ifomula: “Wēi kǔ zhuǎn gān” — “ubumuncu obuncane obuphenduka ubumnandi”.
-
Umbala woketshezi: Ophuzi nokuluhlaza, omsulwa futhi osobala (黄绿清澈).
-
Umphumela wokubuka: Uma ungenwa engilazini engacwengekiyo, amahlumela ama aqonde (芽叶竖立杯中).
-
Isisekelo setiye: Esithambile, esiphuzi nokuluhlaza, esikhanyayo (嫩黄绿亮).
-
Ukuqina ekwethulweni: 5–7 ukuthululwa — ephakeme kakhulu kunokuvamile kwetiye eliluhlaza, kuchazwa ukusetshenziswa kwezinto ezivuthiwe.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
- Ama-Polyphenol (ama-catechin): Aphezulu kakhulu kunesilinganiso — umphumela wokuphakama nezinto ezivuthiwe. Ahlanganisa amaprotheni ebhaktheriya ngempumelelo engaphezu kuka-30% kunetiye eliluhlaza elijwayelekile — umphumela ophawulekayo wokulwa namagciwane.
- Isikhisho samanzi: Siphezulu — sinikeza ukusutha nokuqina.
- Ama-alkaloid: I-caffeine — okuqukethwe okubalulekile. Ngokuhlanganyela nama-polyphenol inikeza ukuhlukaniswa kwamafutha.
- I-Fluoride: Okuqukethwe okuphezulu — kwakha ungqimba oluvikelayo lwe-“fluoroapatite” ku-koqweqwe lwamazinyo, lukhuphule ukumelana ne-asidi ngo-40%.
- Amavithamini: Vitamin C, ama-carotenoid.
- Amaminerali: Inhlabathi ye-quartz inikeza iphrofayili yamaminerali eyingqayizivele.
8. Izinzuzo Zezempilo:
-
Umphumela wokulwa namagciwane (强效抗菌): Ama-polyphenol aphakeme ahlanganisa amaprotheni ebhaktheriya ngempumelelo engaphezu kuka-30% — ukucindezelwa kwezimbangela ze-dysentery, i-enteritis.
-
Ukulawula iphrofayili ye-lipid (降脂活性): I-caffeine + ama-polyphenol ahlukanisa amafutha futhi alawule i-cholesterol — ngempumelelo engaphezulu ngo-25% kunetiye elibomvu.
-
Ukuvikela amazinyo (防龋护齿): I-fluoride — ukumelana kwe-koqweqwe lwamazinyo ne-asidi kungu-+40%.
-
Umphumela we-antioxidant: Ama-polyphenol.
-
Okubalulekile: akusikho izincomo zezokwelapha.
9. Ukwenza Itiye:
-
Izinga lokushisa lamanzi: 85–90°C — eliphakeme kunamatiye amaningi aluhlaza (izinto ezivuthiwe ziyakwazi ukumelana nezinga eliphezulu lokushisa). Amanzi asezintabeni omthombo — alungile.
-
Inani letiye: 3 g ku-150 ml (1:50).
-
Imiphongolo: Ingilazi engacwengekile (ukubuka amahlumela ame aqonde) noma i-gaiwan yobumba omhlophe.
-
Inqubo:
- Fudumeza, thela itiye.
- Ukuthulula kokuqala — amasekhondi angama-60 (isikhathi eside kunokujwayelekile — ikhasi elivuthiwe livuleka kancane).
- Okulandelayo — +20 amasekhondi. Itiye likwazi ukumelana nokuqina okungu-5–7.
10. Ukugcinwa:
- Kuvaleke ngokuphelele, endaweni emnyama, efrijini ku-0–5°C.
- Isikhathi — izinyanga eziyi-12. Ngemva kokuvulwa — izinyanga ezi-3.
- Ngokukhula (陈化) kuvela inothi yezinyosi — i-Xié Bèi Chá ingelinye lamatiye aluhlaza ambalwa azuza ngokukhula okulingene.
11. Intengo Nezingxenye Ezingelona Iqiniso:
Amazinga ayisithupha (特级 — 六级). Ingqikithi yomthamo — incane (700 mu, imali engenayo ngonyaka ~8 million yuan). Kuthengwa okunophawu lwe-GI lwesifunda sase-Xīnluó; kuhlolwa iphunga lomhlonyane nobumnandi bomnqumo; kuhlolwe “okuthathu okuphuzi nokuluhlaza”.
12. Amaqiniso Athokozisayo:
-
Iphunga lomhlonyane (艾香) — inothi ephunga eliyiyingqayizivele, elingatholakali kunoma yiliphi elinye itiye eliluhlaza elidumile laseChina. Umhlonyane (艾, ài) — uyisitshalo esiyigugu sezokwelapha ku-TCM, futhi iphunga lawo etiyeni linikeza i-Xié Bèi Chá umoya “wezokwelapha”.
-
Ukunambitheka komnqumo omusha (回甘似鲜橄榄) — isincazelo esiyingqayizivele: ubumuncu bokuqala buphenduka ngokushesha bube ubumnandi obunamafutha, njengokuhlafuna umnqumo oluhlaza. Lo mphumela ungowomphumela wokuvutshelwa okungelona i-enzyme okulawulwayo (非酶性氧化) ngesikhathi sokucutshungulwa kwamahora ama-3–4.
-
Izihlahla zetiye zasendulo eziyishumi nesithupha ezineminyaka eyikhulu edolobhaneni i-Běiyáng — zingaphansi kwesivikelo sikahulumeni. Esidala kunazo zonke sinobude obungu-6.5 m. Ezinye zezihlahla zetiye eziphakeme kakhulu (ngokoqobo) eFujian.
-
I-Xié Bèi Chá — iwukuphela kwetiye eliluhlaza lase-Lóngyán, elifakwe ku-“Zhōngguó Chájīng” — i-encyclopedia enegunya yetiye laseChina. Esifundazweni lapho kubuswa ama-ulong namatiye amhlophe, lokhu kuwukuqashelwa okuhlukile.
-
Ukuvuna ngesikhathi se-Lìxià (立夏, ekuqaleni kwehlobo) — amasonto ama-3–5 kamuva kunamatiye amaningi aluhlaza. Ukusetshenziswa kwezinto ezivuthiwe (ama-4–6 amaqabunga) — kuhluke kakhulu emcabangweni wokuthi “uma kuthambile kungcono”, owenza abe nombuso emhlabeni wamatiye aluhlaza.
-
“Izihlahla zetiye zasensimini” (菜茶) — ezizalana ngokocansi, ezitshalwe eduze kwezindlu — zihlobene ngokofuzo kakhulu nezinhlobo zetiye zasendulo kunezinhlobo ezilandelayo. Isihlahla ngasinye — sihlukile ngokofuzo.
13. Ukuqhathanisa Namanye Amatiye Aluhlaza:
-
Lǜbǎoshí Chá (绿宝石茶): Avela e-Guizhou. Nawo enziwe ngezinto ezivuthiwe (impuphu eyodwa + amaqabunga amabili amathathu). I-Lǜbǎoshí — iyimbumbulu, inombala we-castanea; i-Xié Bèi Chá — iyintambo, inephunga lomhlonyane nomnqumo. Bobabili baphonsela inselelo umbono wokuthi “ukuthamba = izinga”.
-
Noma iliphi itiye eliluhlaza elijwayelekile: I-Xié Bèi Chá — iwukuphikisana nalokho: ivuthwa sekwephuzile (Lìxià vs. Qīngmíng), ivuthiwe (ama-4–6 amaqabunga vs. impimpu eyodwa), iphuzi nokuluhlaza (vs. eluhlaza okotshani), inomhlonyane nomnqumo (vs. i-castanea nama-orchid). “Leli yitiye eliluhlaza eliphikisana nokuluhlaza” — futhi lokhu kuwukuhluka kwalo.
-
Yīngdé Lǜ Chá (英德绿茶): Nawo enziwe ngezinto ezinamaqabunga amakhulu, nawo anama-polyphenol amaningi. I-Yīngdé — ivela ehlobo lwaseYunnan, “inomuncu omncane, ayinabuhlalu”; i-Xié Bèi Chá — ivela ehlobo lwendabuko laseFujian “càichá”, “inomuncu omncane ophenduka ubumnandi njengomnqumo”.
Ekuphetheni:
I-Xié Bèi Chá — itiye elihlukile, itiye elihlubukile. Esifundazweni lapho kubuswa ama-ulong namatiye amhlophe, lona liqinisela ukuhlala liluhlaza. Emhlabeni lapho kuthandwa khona izimpumputhe ezithambile, lona liquqaba ngokuziqhenya amaqabunga avuthiwe ekuqaleni kwehlobo. Lapho wonke umuntu ephokophelela “emibalabala emithathu eluhlaza okotshani”, lona liletha “okuthathu kwalo okuphuzi nokuluhlaza”. Iphunga lalo lomhlonyane alifani nalutho, futhi ukunambitheka komnqumo omusha — ubumuncu obuphenduka ngokushesha bube ubumnandi obunamafutha — akunakuphambanisa nelinye itiye. Izihlahla eziyikhulu eziyishumi nesithupha, ezivikelwe uhulumeni, ubuchwepheshe bezigaba eziyisishiyagalolunye ngesandla ngamakettle amabili kanye nomlando weminyaka engu-300 edolobhaneni eliphakeme elihlukanisiwe — konke lokhu kwenza i-Xié Bèi Chá ibe ngelinye lamatiye aluhlaza angavamile kakhulu, ahlukile kakhulu, futhi “angelinye lawo” e-China: itiye lalabo abazisa isimilo ngaphezu kokuhambisana.