home · article
Táishān Hóngchá
Táishān hóngchá · 台山红茶
I-Táishān Hóngchá yitiye elibomvu lesifunda elivela kwenye yezingxenye ezingavamile kakhulu zokukhiqiza itiye e-Guangdong: idolobha-isiyingi sase-Táishān, esazeka ngokuthi “idolobha lokuqala lezifiki zaseShayina” (全国第一侨乡).
I-Táishān Hóngchá yitiye elibomvu lesifunda elivela kwenye yezingxenye ezingavamile kakhulu zokukhiqiza itiye e-Guangdong: idolobha-isiyingi sase-Táishān, esazeka ngokuthi “idolobha lokuqala lezifiki zaseShayina” (全国第一侨乡). Litholakala eningizimu-ntshonalanga ye-Pearl River Delta, ligcwele uLwandle Olufudumele lwaseNingizimu neChina, i-Táishān ihlanganisa isimo sezulu esishisayo esingasogwini, izintaba ze-Gǔdōu shān eziphakeme ngaphezu kwamamitha angu-700, kanye nohlobo lweqabunga elikhulu lomuthi wetiye — inhlanganisela engavamile e-Guangdong, ekhiqiza itiye elibomvu elinomlingiswa ogqamile wezimbali nezithelo, umzimba othungelayo, nemnandi ophilayo, “omnandi njengamanzi”.
1. Ukuhlukaniswa Nemvelaphi:
- Uhlobo: Itiye elibomvu laseShayina (红茶, hóngchá), eline-oxidised ngokuphelele (elivutshiwe).
- Isigaba: Itiye elibomvu lesifunda sase-Guangdong. Liyingxenye yomkhakha we-gōngfū hóngchá (工夫红茶, gōngfū hóngchá). Liwumkhiqizo omelwe ngokukhethekile wedolobha lase-Táishān (台山市特产).
- Imvelaphi: I-China, isifunda sase-Guangdong (广东省, Guǎngdōng shěng), idolobha-isiyingi sase-Táishān (台山市, Táishān shì), elingaphansi kwesifunda sedolobha sase-Jiāngmén (江门市, Jiāngmén shì). Indawo eyinhloko yokukhiqiza iwuhlelo lwezintaba i-Gǔdōu shān (古兜山, Gǔdōu shān), eliseningizimu-mpumalanga ye-Táishān. Ikhoramu yezintaba i-Gǔdōu shān ithatha indawo engaba ngamakhilomitha-skwele angu-1000, inezintabeni ezingaphezu kuka-700 amamitha ezingaphezu kwamashumi amathathu. Izivande zetiya zibuye zitholakale emithambekeni enamagquma ezingxenyeni ezingaphakathi kwesifunda.
- Izixhumanisi zomhlaba: cishe u-22°05′ N, 112°50′ E (isifunda sekhoramu yezintaba i-Gǔdōu shān, eningizimu-mpumalanga ye-Táishān).
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:
-
Umlando: Ukulinywa kwetiya endaweni yase-Táishān kunamlandu omude. Uhlelo lwezintaba i-Gǔdōu shān namagquma aseduze kudala aziwa ngokukhiqiza “Báiyún chá” (白云茶, Báiyún chá) — “Itiye Lamafu Amhlophe”, itiye eliluhlaza lendawo, elaqanjwa ngenxa yenkungu ewuphawu ehlala izintabeni. Umkhuba wokulima itiye kulesi sifunda ulandelwa emuva okungenani emuva ekuqaleni kwekhulu lama-20.
Eminyakeni yawo-1920, ngenkathi yokwenza isimanje kwezolimo, okwakusekelwa yimali yabokufika baseShayina emazweni aphesheya, íhuáqiáo (华侨), ukukhiqizwa kwetiya e-Táishān kwathola umfutho omusha. I-Táishān iyindawo okwazalelwa kuyo i-diaspora enkulu kunazo zonke zaseShayina: abantu abangaphezu kwezigidi eziyi-1.6 abavela kulesi sifunda bahlakazekela emazweni angaphezu kwama-90 emhlabeni. Izimali zama-huáqiáo zazitshalwa ekwenzeni isimanje kwezolimo lendawo, kuhlanganisa nokulima itiye.
Ngo-1958, ngesikhathi se-“Great Leap Forward”, ukukhiqizwa kwetiya e-Táishān kwahlelwa kabusha futhi kwanwetshwa — kwathelwa izihlahla ezintsha emithambekeni yezintaba i-Gǔdōu shān. Kodwa izinxushunxushu zezombusazwe ezalandela zanciphisa ijubane lokuthuthuka kwalo mkhakha.
Ukuvuselelwa kwanamuhla kwe-Táishān Hóngchá kuqala eminyakeni yawo-2010–2020. Ngo-2015 kwaqala umsebenzi ohlanganyelwe wokwakha uphawu lwalo lwetiye elibomvu lalesi sifunda. Ngo-2020 i-Táishān Hóngchá yathola uphawu lwendawo (地理标志, dìlǐ biāozhì), okwaqinisa isimo sayo njengomkhiqizo ozimele ovikeleke ngemvelaphi yawo. Ngo-2023 itiye lathola ukuqashelwa okwengeziwe emiqhudelaneni yetiye yesifunda neyezwe, okwaqinisa intshisekelo ngalo ngale kwesifunda.
-
Igama: “Táishān” (台山) yigama ledolobha-isiyingi. Ngaphambi kuka-1914 isifunda sasaziwa ngokuthi i-Xīnníng (新宁); ukuqanjwa kabusha kwenzeka njengengxenye yezinguquko ezaqeda ukuphindwaphindwa kwamagama ezindawo e-China. “Hóngchá” (红茶) — “itiye elibomvu”. Igama eliphelele — “Itiye Elibomvu lase-Táishān”.
-
Ukubaluleka kwamasiko: I-Táishān inendawo eyingqayizivele emlandweni waseShayina njengomhlinzeki omkhulu ‘wabantu namasiko’: kusukela kulesi sifunda esincane eminyakeni eyikhulu nesigamu, amakhulukhulu ezinkulungwane abantu ahambele phesheya kolwandle, asungula imiphakathi kuyo yonke iNingizimu-mpumalanga ye-Asia, eNyakatho naseNingizimu Melika, e-Australia, nase-Afrika. Ulwimi lwesiyingi sase-Táishān lwe-Cantonese lwaba wulimi olusemthethweni lwama-Chinatown okuqala emhlabeni. Ngakho-ke, itiye elibomvu lase-Táishān aligcini nje ngokuletha ukunambitheka komhlaba waseningizimu ye-China, kodwa futhi nomoya wenye yezingxenye ezinesiko lomhlaba wonke le-Celestial Empire. Ukuthuthukiswa kophawu lwetiye kubhekwa yiziphathimandla zendawo njengengxenye yesu ‘lokuvuselela izindawo zasemakhaya’ (乡村振兴) kanye nokuthuthukiswa kwezokuvakasha esifundeni, okuhlanganisa ifa le-diaspora, izindawo zama-diāolóu (碉楼, imibhoshongo evikelwe yezindlu, okuyizindawo ezihlonishwayo ze-UNESCO e-Kāipíng eseduze) kanye nezivande zetiya ezisezintabeni.
3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe:
- I-cultivar / Uhlobo lwezitshalo: Kuncike kakhulu kuhlobo lwamaqabunga amakhulu lwe-Camellia sinensis var. assamica — uhlobo lwase-Yunnan (云南大叶种, Yúnnán dàyè zhǒng), olwatshalwa kabanzi esifundeni sase-Guangdong kusukela ngawo-1950 ukuze kukhiqizwe itiye elibomvu (ngokufana nohlelo lokusungula i-Yīngdé Hóngchá). Ngaphandle kohlu lwase-Yunnan oluqabunga elikhulu, ezinye izindlu zisebenzisa izinhlobo zendawo ezejwayelene, ezivumelana nezimo zohlelo lwezintaba i-Gǔdōu shān, kuhlanganisa nezinhlobo eziya etiyeni lendabuko “Báiyún chá”.
- Ukuvuna: Ngenxa yesimo sezulu esifudumele esishisayo, isikhathi sokumila side: ukuvuna kwentwasahlobo yokuqala — kusukela ekuqaleni kukaMashi; ukuvuna okuyinhloko — uMashi–Meyi. Ukuvuna kwasehlobo nokwindla nakho kungenzeka, kodwa iqabunga lwentwasahlobo liyaziswa kakhulu ngenxa yokuqukethwe ama-amino acid nezinto ezinamakha.
- Indinganiso yokuvuna: Iqabunga elilodwa qhubu kanye neqabunga elilodwa noma amabili (一芽一二叶). Kumagreyidi aphakeme — ikakhulu amaqabunga ama-tip amancane aneqabunga elilodwa.
- Izidingo zempahla: Iqabunga eliphelele, elisha ngaphandle komonakalo. Uhlobo olunamaqabunga amakhulu luhlinzeka ngevolumu enkulu yocingo lwamaseli, okwenza ukuvutshelwa kube namandla futhi kunikeze umhuzulo othungelayo, onomzimba ogcwele.
4. I-Terroir Nezici Ezikhethekile Zokukhulisa:
- Ubume bomhlaba nezwe: I-Táishān iseningizimu-ntshonalanga ye-Pearl River Delta, inokungena eLwandle lwaseNingizimu neChina (ugwadule lwamanzi — ngaphezu kwama-300 km, iziqhingi ezingama-557). Ikhoramu yezintaba i-Gǔdōu shān yakha umngcele wemvelo wamanzi phakathi kwendawo esogwini namathafa angaphakathi. Izivande zetiya zitholakala emithambekeni yezintaba, lapho inkungu evamile namafu kuhlinzeka ngokukhanya okusakazekile — izimo ezifanele zokuqongelela izinto ezinamakha.
- Ukuphakama kokumila: kusukela kumamitha angu-300 kuya kwangu-900, amasimu akhwalithi kakhulu aphakeme ngaphezu kwama-600 m — endaweni enamafu engaguquki.
- Izinga lokushisa lonyaka elimaphakathi: cishe u-22°C — okuyisimo esivamile esishisayo, esifudumele kakhulu kunamanye amaningi ezindawo zetiye eziphakathi nasempumalanga ye-China. Ubusika bumnene, abunazithwathi zeqhwa; ihlobo liyashisa futhi libe nomswakama.
- Imvula: 1700–2200 mm ngonyaka, enomlingiswa ogqamile we-monsoon. Inani elikhulu lemvula — kusukela ngo-Ephreli kuya kuSeptemba.
- Umhlabathi: Umhlabathi one-asidi o-lateritic (obomvu) kanye nomthondo ophuzi-obomvu (pH 4.5–6.0), ojwayelekile ezindaweni zezintaba zaseNingizimu Shane. Amanzi aphuma kahle, ocebile nge-iron ne-aluminium.
- Izici ezikhethekile: Ukusondela kolwandle kwakha i-microclimate eyingqayizivele ezifundeni zetiye: umoya wasolwandle unciphisa ukushisa kwasemini, kanti umswakama onosawoti womoya wengeza ithoni elula yamaminerali ephrofayilini ye-organoleptic yetiye.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
I-Táishān Hóngchá ikhiqizwa ngobuchwepheshe obujwayelekile be-gōngfū hóngchá, obuklanywe ukusetshenziswa ngezinto ezinqala zamaqabunga amakhulu, okudinga ukusonteka okunamandla kakhulu nokulawula ngokucophelela ukuvutshelwa.
-
Umfinyezo (萎凋, wěidiāo): Iqabunga elikhulu elisanda kuvunwa linwetshwa ngendlela enyanyekayo emathanini ophayini noma emathreyini akhethekile okufinyeza. Esimeni somswakama esifudumele sase-Táishān, ubude nendlela yokufinyeza kulawulwa ngokucophelela ukuze kufinyelelwe ukulahleka okufanele komswakama (55–65%). Iqabunga liba namandla okunwebeka, lilahlwe iphunga elinotshani futhi lithole ivumba elilula lezimbali.
-
Ukusonteka (揉捻, róuniǎn): Iqabunga elifinyeziwe liba nokusonteka okunamandla. Uhlobo lwamaqabunga amakhulu luqukethe ucingo lwamaseli oluningi kunolwamaqabunga amancane, okuthi lapho kusontekwa kuhlinzeke ukukhishwa okuningi kwama-enzyme kanye nokuvutshelwa ‘okunamandla oketshezi’. Izincinti zetiye ziyakheka zibe izintambo ezincane eziqinile (细紧条索), eziwuphawu lwe-gōngfū hóngchá yase-Guangdong.
-
Ukuvutshelwa / I-Oxidation (发酵, fājiào): Esimweni sezulu esifudumele nesinomswakama sase-Táishān, ukuvutshelwa kuqhubeka ngesivinini. Ama-catechin ayi-oxidised abe yi-theaflavin ne-thearubigin, akha umbala obomvu ogqamile womhuzulo, iphunga lezimbali nezithelo, nokunambitheka okuthungelayo. Ingcweti ilawula izinga le-oxidation, ifuna ukulingana phakathi kokugqama kwephunga (ama-theaflavin aphezulu) nokujula komzimba (ama-thearubigin). Emabeshini angcono kakhulu, ukuvutshelwa kuyekwa ngesikhathi sokuvela okukhulu kwephunga lezimbali nezithelo.
-
Ukomisa (干燥, gānzào): Izitezi ezimbili: ukomisa kokuqala ezingeni lokushisa eliphezulu ukwenza ama-enzyme angasebenzi, bese kuba ukomisa kokugcina ezingeni lokushisa eliphansi ukuze kugxininiswe iphunga futhi kususwe umswakama osele kuze kufike ku-4–6%.
-
Ukuhlunga (精制/分级, jīngzhì/fēnjí): Itiye elilungile lihlungwa ngobukhulu bezingxenye, kuhlukaniswe amagreyidi ama-tip, amaqabunga, kanye namagreyidi ahlanganisiwe.
6. Izici ze-Organoleptic:
- Isimo seqabunga elomile sangaphandle: Izintambo ezincane, eziqinile ezigingqiwe (细紧条索), ezimnyama, ezicwebezelayo ‘njenge-oyela’ (乌润), ezimbozwe ngokucebile ngama-tip asagolide. Iqabunga liyalingana, liqinile, ‘lisindayo’ uma ulibamba — uphawu lokuqukethwe okuphezulu kwezinto ezikhishwayo.
- Iphunga leqabunga elomile: Iphrofayili egqamile yezimbali nezithelo (花果香高扬), ephakama phezulu nokuhlanzeka. Amanothi e-litchi, mangosteen, i-osmanthus, anomsuka wonju wezinyosi. Iphunga “livulekile”, linamandla — ngokuhlukile kumahóngchá asenyakatho “avalelekile”, “abhemayo”.
- Iphunga lomhuzulo: Eliqinile, ‘elinjenge-perfume’, elino “phezulu” ogqamile wezimbali kanye “nomnyombo” wezithelo. Ukupholisa kokuqala — igagasi elikhanyayo lezimbali (i-osmanthus, umagnolia); okuphakathi — izithelo ezivuthiwe zasendaweni eshisayo (i-litchi, i-longan); okokugcina — ubumnandi bezinyosi kanye ne-caramel efudumele.
- Ukunambitheka: Okuthungelayo nokugcwele umzimba, nobumnandi obugqamile, “obuphilayo” (甘爽) kanye nendlela ethambile-noketshezi (鲜活). Uhlobo lwamaqabunga amakhulu luhlinzeka ngobukhulu kanye “nobunoyili” bomzimba. Ubuthongo bulinganiselwe, buncibilika ngokushesha emanzweni amnandi asemva (回甘). I-aftertaste — ende, enezithelo nonju bezinyosi, nomuzwa wokufudumala.
- Umbala womhuzulo: Obomvu ogqamile, obala, okhazimulayo (红艳明亮), nonqenqe olusagolide ogqame emaphethelweni enkomishi — uphawu lwezinga eliphezulu le-theaflavin.
- Iphansi lenkomishi (iqabunga elenza itiye): Elibomvu-khweyili, elikhanyayo, elifakwe umbala ngokulinganayo. Amaqabunga makhulu (ifa lohlobo lwamaqabunga amakhulu), aphelele, athambile futhi anwebekayo.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
- Ama-Polyphenol: Uhlobo lwamaqabunga amakhulu lwe-var. assamica lubonakala ngokuqukethwe okuphezulu kwama-polyphenol kumpahla engavuthiwe (kuze kufike ku-30–35%), okuthi lapho usuvutshwe ngokuphelele kunikeze izinga eliphezulu lemikhiqizo ye-oxidation — ama-theaflavin (茶黄素) nama-thearubigin (茶红素). Lokhu kuhlinzeka ngombala ogcwele, i-velvet yokunambitheka, nonqenqe olugqamile lwasagolide.
- Ama-Amino acid: Okuqukethwe — 2–3.5% wesisindo esomile. I-L-theanine ihlinzeka ngobumnandi bemvelo “nobusha” bokunambitheka. Ematiyeni abomvu amaqabunga amakhulu isabelo sama-amino acid sivame ukuphansi kunalawo amaqabunga amancane, kodwa kuhlanganiswa nephrofayili ye-polyphenol egcwele kakhudlwana.
- Ama-Alkaloid: I-Caffeine — 3–4.5% wesisindo esomile, okuphakeme kunalezi zinhlobo ezinamaqabunga amancane. Lokhu kuhlinzeka ngomphumela wokukhuthala onamandla. I-Theobromine ne-theophylline — ngamanani ajwayelekile etiya elibomvu.
- Ama-Volatile aromatic compounds: I-Linalool nama-oxide ayo, i-geraniol, i-nerol, i-benzaldehyde, i-methyl salicylate. Isimo sezulu esifudumele esishisayo kanye nempahla enqala yamaqabunga amakhulu kusiza ekuqongeleleni ama-terpenoid compounds, akha i-profil yesiginesha “ye-perfume” yezimbali nezithelo.
- Amavithamini: C (alondolozwa ngokwengxenye), B₁, B₂, P, PP.
- Amaminerali: I-Potassium, i-magnesium, i-calcium, i-zinc, i-manganese, i-iron. Imhlabathi ye-lateritic, ocebile nge-iron, ungaba nomthelela ekwakhekeni kwamaminerali etiye.
8. Izinzuzo Zezempilo:
- Umphumela wokukhuthala: Izinga eliphezulu le-caffeine etiyeni elibomvu elinamaqabunga amakhulu lihlinzeka ngokuphapha okubonakalayo nokwenza ngcono ukugxila. Umphumela wehliselwa phansi yi-L-theanine.
- Ukuvikelwa kwe-Antioxidant: Ama-Theaflavin nama-Thearubigin angama-antioxidant anamandla, asusa ama-free radical emzimbeni. Ucwaningo lubonisa ukuthi itiye elibomvu elisuka empahleni enamaqabunga amakhulu lingase libe namandla aphezulu e-antioxidant ngenxa yokuqukethwe okuphezulu kwemikhiqizo ye-oxidation yama-polyphenol.
- Ukusekela ukugayeka kokudla: Itiye elibomvu elifudumele livuselela ukukhishwa kwejusi yesisu, lenze kube lula ukugayeka kokudla okunamafutha — kubaluleke kakhulu esimweni sezinhlobonhlobo zokudla zase-Guangdong.
- Ukusekela inhliziyo nemithambo yegazi: Ukusetshenziswa okulingene njalo kwetiye elibomvu kuhlotshaniswa nokwenza ngcono iphrofayili yamafutha egazini kanye nethoni yemithambo yegazi.
- Umphumela wokufudumala: Naphezu kwesimo sezulu esishisayo sase-Táishān, itiye elibomvu ngokwendabuko lithathwa njengophuzo ‘olufudumele’ (性温) futhi linganconywa ukuqinisa amandla e-“yang”.
- Isenzo sokulwa namagciwane: Ama-Polyphenol acindezela ukukhula kwamagciwane angabangeli izifo, esekela umgomo wokuzivikela komzimba kanye nempilo yomlomo.
- Inhlalakahle engokomzwelo: Inhlanganisela ye-L-theanine nephunga lezimbali nezithelo elifudumele inikeza umphumela wokuphumula, wehlisa izinga lokukhathazeka.
- Ukusekela isikhumba: Izakhiwo ze-antioxidant zama-polyphenol etiya elibomvu zisiza ukuvikela isikhumba ekugugeni okubangelwa ukukhanya kwelanga nokulimala okubangelwa yi-oxidative. Emikhubeni yendabuko yase-Guangdong, itiye elibomvu linconywa ukusekela ukugcina ubusha besikhumba uma liphuzwa njalo ngokulingana.
9. Ukwenza Itiye:
- Izinga lokushisa lamanzi: 90–95°C. Itiye elibomvu elinamaqabunga amakhulu likwazi ukubekezelela amazinga okushisa aphezulu, avula amandla alo aphelele.
- Inani letiye: 5–6 g kwi-100–120 ml (indlela ye-gōngfū); 3–4 g kwi-200–250 ml (ukungena emanzini).
- Izitsha: I-gàiwǎn (盖碗) yobumba — inketho evamile, evumela ukulawula ukukhishwa kwetiye. I-teapot yobumba (紫砂壶) iyafaneleka futhi, ikakhulukazi kumabeshi aminyene, anakekile — ubumba “bumbonga” ukunambitheka futhi bengeze ubuthakathaka. Ingilazi yeglasi ilungele ukubuka umbala ogqamile womhuzulo.
- Inqubo:
- Fudumeza izitsha ngamanzi abilayo, uwalahle.
- Thela itiye, fudumeza iqabunga elomile, uphefumulele iphunga.
- Ukugqumisa (润茶): ukuwela okusheshayo kwemizuzwana emi-2–3 — kunconywa ukusetshenziswa kwamabeshi amaqabunga amakhulu.
- Ukuphola kokuqala: imizuzwana emi-5–8.
- Ukuphola okulandelayo: andisa isikhathi ngemizuzwana emi-3–5.
- Inani lokuphola: 6–10 kumabeshi asezingeni.
- Indlela yaseYurophu: 3 g ngenkomishi engu-200 ml, ukushinga imizuzu engu-3–5.
10. Ukugcina:
Isitsha esivalekile (isikhwama se-aluminiyamu ngaphakathi kwethini noma ibhokisi likathayela), ukuvikelwa ekukhanyeni, kumswakama, nakumaphunga. Esimeni somswakama esifudumele sase-Guangdong, ukucinana nokulawula umswakama kubaluleke kakhulu. Izinga lokushisa elifanele lokugcina — 15–25°C; isiqandisi asidingeki. Isikhathi sokugcina — izinyanga eziyi-18–24. Amabeshi aminyene, avuthwe kahle avela empahleni enamaqabunga amakhulu angase ““avuthwe” izinyanga eziyi-2–3, athole iprofayili eyindilinga ngokwengeziwe, enonju bezinyosi nezithelo.
11. Intengo Nokukhwabanisa:
I-Táishān Hóngchá okwamanje ayikakafaki ohlwini lwamatiye abomvu aziwa kabanzi ezingeni likazwelonke, okwenza isikhala sayo sentengo sifinyeleleke kakhulu uma kuqhathaniswa ne-Yīngdé Hóngchá (英德红茶) noma amatiye abomvu ase-Fujian. Intengo incike kugreyidi (isabelo sama-tip), ukuphakama okumila, isizini yokuvuna, nokuba noma ukungabi bikho kwawo uphawu lwendawo. Igreyidi ekhethekile (特级) enesabelo esikhulu sama-tip asagolide iyabiza kakhulu kunamabeshi amaqabunga ajwayelekile.
- Indlela yokugwema ukukhwabanisa:
- Thenga kubaphakeli abanemvelaphi eqinisekisiwe yase-Táishān (Jiāngmén, Guangdong), okungcono — ngophawu lwendawo.
- Qaphela iphunga eliwuphawu elikhanyayo lezimbali nezithelo kanye neprofil ‘yendabuko yasendaweni eshisayo’ — kunzima ukuyilingisa ngempahla evela kwezinye izifunda.
- Umhuzulo kufanele ube obomvu ogqamile, obala, noneqembu lasagolide; umhuzulo onobungwaba noma oyimpumputhe ubonisa impahla ephansi noma ukwephulwa kobuchwepheshe.
- Itiye elibomvu elinamaqabunga amakhulu lase-Táishān lehlukaniswa ngamabhola etiye “asindayo”, aminyene acwebezelayo okwe-oyela.
- Intengo esolisa kakhulu yetiye elinophawu oluthi “Táishān” — isignali yokufakwa esikhundleni.
12. Amaqiniso Athakazelisayo:
-
I-Táishān iyisifunda esikhulu kunazo zonke “sezifiki” e-China: abantu abangaphezu kwezigidi eziyi-1.6 abavela kule ndawo bahlala emazweni angaphezu kwama-90. Ulwimi lwesiyingi sase-Táishān lwake lwaba yilona lwimi lwesiShayina olwalusakazeke kakhulu ema-Chinatowns omhlaba — kusukela e-San Francisco kuya e-Lima nase-Kapa. Itiye elibomvu lase-Táishān — umkhiqizo walo mhlaba onesiko lomhlaba wonke.
-
Ngo-1909 e-Táishān kwakhiwa i-Xīnníng Railway (新宁铁路) — ujantshi wokuqala wezohwebo e-China, owaxhaswa ngokuphelele futhi wakhiwa ngaphandle kwemali noma ochwepheshe bangaphandle, ngemali yama-huáqiáo endawo. Leli qiniso libonisa umoya wokuthengisa okhethekile wezakhamuzi zalesi sifunda — wona lowo moya wathola ukuvezwa ekuthuthukisweni kophawu lwetiye lendawo.
-
Uhlelo lwezintaba i-Gǔdōu shān (古兜山), lapho kukhiqizwa khona i-Táishān Hóngchá engcono kakhulu, liyaziwa ngetiye eliluhlaza lendawo “Báiyún chá” (白云茶, “Itiye Lamafu Amhlophe”), elivunwa kusukela ngoMashi kuya ekuqaleni kukaMeyi. Itiye elibomvu elivela empahleni efanayo — ukuqhutshezwa okunengqondo komkhuba, obusebenzisa amandla ezivande ezifanayo ngobuchwepheshe obuhlukile bokucubungula.
-
I-Táishān inogu lwamanzi olude kunabo bonke phakathi kwezifunda zase-Guangdong (ngaphezu kwama-300 km) kanye neziqhingi ezingama-557. I-terroir engasogwini — iyivelakancane ematiyeni abomvu aseShayina, iningi lawo likhiqizwa maphakathi nezwekazi.
-
Eduze nhlangothi ne-Táishān kunendawo edumile yemibhoshongo evikelwe yezindlu i-diāolóu (碉楼) e-Kāipíng — iNdawo Yamagugu Omhlaba ye-UNESCO (2007). Izivande zetiya i-Gǔdōu shān kanye nefa lezakhiwo zama-huáqiáo — yizici ezimbili zendawo efanayo yamasiko. Ukuthuthukiswa kokuvakasha kwetiya esifundeni kuvumela ukuhlanganisa ukuvakashela ama-diāolóu, iziqhingi ezingasogwini kanye nezivande zetiya zasezintabeni kube wumzila owodwa.
-
I-Táishān — ngesinye sezifunda zetiye eziyivelakancane e-China, lapho uhlobo lwamahlamvu amakhulu lwase-Yunnan (var. assamica) lwakhuliswa ezimeni ezingasogwini ezinomthelela ogqamile wolwandle. Lokhu kwakha i-terroir engenazo izibonelo eziqondile phakathi kwabanye abakhiqizi betiya elibomvu.
13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye abomvu:
-
I-Yīngdé Hóngchá (英德红茶, Yīngdé Hóngchá): “Umakhelwane” oseduze kakhulu futhi imbangi enkulu ngaphakathi kwe-Guangdong. I-Yīngdé Hóngchá — uphawu olwaziwa kakhulu olunophawu lwendawo, olukhiqizwa ngama-cultivar amaqabunga amakhulu afanayo ase-Yunnan (kuhlanganise nedumile i-Yīnghóng 9-hào). I-Yīngdé isenyakatho-ntshonalanga ye-Guangdong, ikude nolwandle, ine-terroir “yezwekazi” ngokwengeziwe. Uma kuqhathaniswa ne-Yīngdé Hóngchá, i-Táishān Hóngchá ayinamandla kangako futhi ayinalo “ubisi” oluningi, kodwa inamakha ezimbali nezithelo agqamile kanye nokusha “okungasendaweni eshisayo”, okuhlobene ne-terroir engasogwini.
-
I-Diānhóng (滇红, Diānhóng): Itiye elibomvu lase-Yunnan — “ugogo” wokulima itiye elibomvu lwamaqabunga amakhulu e-Guangdong. I-Diānhóng — ingelona elinamandla futhi eligcwele umzimba kunamanye amatiye abomvu aseShayina, inamanothi e-cocoa, izithelo ezomile, nonju bezinyosi. I-Táishān Hóngchá — ilula, “inezithelo” futhi “inezimbali” ngokwengeziwe, inephunga eliphakeme, “le-perfume” futhi “i-chocolate” ingekho obala.
-
I-Zhèngshān Xiǎozhǒng (正山小种, Zhèngshān Xiǎozhǒng): Itiye elibomvu lase-Fujian — kusukela kuhlobo lwamaqabunga amancane, enomusi (okungokwendabuko) noma iprofayili yezithelo nezimbali (okwanamuhla). Ngokwesitayela, i-Táishān Hóngchá isondelene ne-Xiǎozhǒng yesimanjemanje, engenamusi, kodwa ihluke ngomzimba omkhulukazi, “osindayo” kanye nokugcizelela “okwasezitheni ezishisayo”, okubangelwa impahla enamaqabunga amakhulu nesimo sezulu esifudumele.
-
I-Jiǔqū Hóng Méi (九曲红梅, Jiǔqū Hóng Méi): Itiye elibomvu lase-Zhejiang elivela empahleni enamacembe amancane — elihle, elicwengekile, elinephunga le-méihuā. I-Táishān Hóngchá — iyisiphikiso sayo sendlela: igcwele umzimba, “inoketshezi”, inomlingiswa wasendaweni eshisayo kanye nokunambitheka okunamandla ngokwengeziwe.
Ekuphetheni:
I-Táishān Hóngchá — itiye lapho kuhlangane khona ulwandle oluseningizimu nenkungu yasezintabeni, amandla amaqabunga amakhulu ase-Yunnan, nobunkimbinkimbi bendlela ye-gōngfū yase-Guangdong. Lolu uphawu olusha, olusathuthuka, ubunikazi balo obusaqhubeka nokwakheka, — kodwa kulapho khona ubuhle balo: ngokungafani ‘nezinkanyezi’ ezinqunyelwe ngaphambilini zetiye elibomvu, njenge-Diānhóng noma i-Yīngdé Hóngchá, i-Táishān Hóngchá inikeza ukusha kokutholakala. Iphunga layo elikhanyayo, “elicula” lezimbali nezithelo, umhuzulo onjenge-ruby, nobumnandi obuketshezi buyenza ibe wukukhetha okuhle kakhulu kulabo abazisa etiyeni elibomvu hhayi ukujula okunamandla, kodwa injabulo “yasezindaweni ezishisayo”. Futhi kubathandi bezwe letiye, i-Táishān Hóngchá — ithuba elivelakancane lokunambitha ukunambitheka komhlaba, owakhiwe kungezona izintaba nemhlabathi kuphela, kodwa futhi nomoya wasolwandle nomoya we-diaspora enkulu.