home · article
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán
Shāngnán quán míng · 商南泉茗
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán yitiye eliluhlaza lekhwalithi ephezulu elivela esifundeni i-Shāngnán (商南县, Shāngnán Xiàn) ngaphansi kwedolobha lase-Shāngluò (商洛市, Shāngluò Shì) esifundazweni sase-Shǎnxī. Lona ngumkhiqizo onophawu lwendawo (地理标志产品), owathola ukuvikelwa okusemthethweni ngo-2007.
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán yitiye eliluhlaza lekhwalithi ephezulu elivela esifundeni i-Shāngnán (商南县, Shāngnán Xiàn) ngaphansi kwedolobha lase-Shāngluò (商洛市, Shāngluò Shì) esifundazweni sase-Shǎnxī. Lona ngumkhiqizo onophawu lwendawo (地理标志产品), owathola ukuvikelwa okusemthethweni ngo-2007. Itiye lingaphansi kohlobo olungajwayelekile emasikweni aseShayina olwaziwa ngokuthi “ukugazingwa okuyingxenye nokomiswa okuyingxenye” (半烘半炒, bàn hōng bàn chǎo), futhi luphawuleka ngephunga elimnene lamakhasimende (嫩栗香, nèn lì xiāng). Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán liwuphawu lwempumelelo yohlelo “Ithe Laseningizimu Liya Enyakatho” (南茶北引, nán chá běi yǐn), okwathi ngalo ukukhiqizwa kwetiye kwahlelwa okokuqala emlandweni endaweni engu-33° enyakatho kwekhweyitha, ezintabeni eziphansi ze-Qínlǐng.
1. Isigaba Nokudabuka:
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá) — elingavutshelwanga; izinga lokufakwa komoyampilo liphansi kakhulu (ngaphansi kwama-5%). Ubuchwepheshe — ukugazingwa okuyingxenye nokomiswa okuyingxenye (半烘半炒, bàn hōng bàn chǎo): inhlanganisela yokugazinga epanini (wok) nokomiswa kokugcina ngomoya oshisayo.
- Isigaba: Amatiye aluhlaza ezifunda zaseShayina, itiye lekhwalithi ephezulu elivela “esifundeni setiye esisha sasenyakatho” (新兴北方茶区). Kusukela ngo-2010 lifakiwe ohlelweni lomkhiqizo wesifunda “Qínlǐng Quán Míng” (秦岭泉茗, Qínlǐng Quán Míng) — uphawu lomphakathi oluhlanganisiwe lwamatiye aseShǎnxī.
- Indawo yokuvela: IShayina, isifundazwe i-Shǎnxī (陕西省, Shǎnxī Shěng), idolobha i-Shāngluò (商洛市), isifunda i-Shāngnán (商南县). Indawo yokukhiqiza ihlanganisa izigodi eziyi-13 namalokishi, okubalwa i-Chéngguān (城关镇), i-Fùshuǐ (富水镇), i-Shìmǎ (试马镇) nokunye.
- Izixhumanisi zendawo: 33°06′–33°44′ N, 110°24′–111°01′ E.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:
- Umlando:
Umlando we-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán ungumlando wowesifazane oyedwa kanye nokuzinikela kwakhe iminyaka engamashumi amahlanu. Isifunda i-Shāngnán sitholakala endaweni engu-33–34° enyakatho, ngaphezulu kakhulu komngcele wendabuko wokutshalwa kwetiye eShayina (cishe engu-30° N). Ngaphambi kweminyaka yawo-1960, lapha kwakungakaze kukhiqizwe itiye.
Isikhathi sika “Ithe Laseningizimu Liya Enyakatho” (1962–1970). Ngo-1961, umfundi owaphothula e-Northwest Agricultural College (西北农学院, Xīběi Nóngyè Xuéyuàn) u-Zhāng Shūzhēn (张淑珍, Zhāng Shūzhēn, 1937–2024) weza emsebenzini ehlathini lasesifundeni i-Shāngnán. Egqugquzelwa indaba yomakadebona wabashokobezi u-Méi Guānghuá (梅光华) ngezihlahla zetiye zasendle endaweni engumakhelwane i-Ānkāng, ngo-1962 waqala ukuhlola ngokuletha izithombo zetiye. Imizamo yokuqala yokutshala izithombo ezivela ezifundazweni eziseningizimu yehluleka — izitshalo azizange zisinde ebusika. Ngaleso sikhathi u-Zhāng Shūzhēn washintshela ekuhlwanyeleni imbewu ngqo, kwathi ngemva kweminyaka eminingana yemizamo nokwehluleka, ngo-1970 kwatholakala isivuno sokuqala. Kanjalo kwaphela umlando othi “i-Shāngnán lapho kwakungakaze kukhule khona itiye” (商南不产茶), nomngcele wokutshalwa kwetiye wathuthelwa enyakatho ngamakhulu amakhilomitha.
Ukuvela kophawu (1987–1988). Ekuqaleni itiye lalibizwa kalula ngokuthi “máo jiān” (毛尖, máo jiān — “iziqongo ezinoboya”), kamuva — “Quánshuǐ Qīng” (泉水清, Quánshuǐ Qīng — “elimsulwa njengamanzi omthombo”). Mhla ziyi-14 kuNhlangulana 1987, i-China Tea Research Institute (中国茶叶研究所, Zhōngguó Cháyè Yánjiūsuǒ) yenza ukuhlolwa okusemthethweni kokunambitha futhi yancoma ukuthi umkhiqizo uqanjwe ngokuthi “Shāngnán Quán Míng” (商南泉茗 — ngokwezwi nezwi okusho ukuthi “itiye lomthombo elivela e-Shāngnán”). Ngo-1988 itiye labhaliswa ngokusemthethweni ngaleli gama futhi lathola isithunzi esithi “Umkhiqizo Wekhwalithi Ephezulu Yesifundazwe i-Shǎnxī” (陕西省优质产品). Ngo-1986 itiye lathola umklomelo wokuthuthuka kwezesayensi nobuchwepheshe esifundazweni i-Shǎnxī esigabeni sesibili.
Ukuthuthuka kwesimanje (2000 — kuze kube manje). Ngo-2007 i- “Shāngnán Quán Míng” yathola ukuvikelwa njengomkhiqizo onophawu lwendawo. Ngo-2010 yafakwa ohlelweni lomkhiqizo wesifunda “Qínlǐng Quán Míng”. Ngo-2020 indawo yamasimu etiye esifundeni yayifinyelele kuma-mǔ angu-240 000 (cishe amahektha angu-16 000), umthamo wonyaka wokukhiqiza wawungamathani angu-3 200, inani lomkhiqizo lalingama-yuan ayizigidi ezingama-380. Umkhakha wetiye waba umgqugquzeli omkhulu wokukhulisa imali engenayo yabantu basemaphandleni. Umsunguli wawo u-Zhāng Shūzhēn, owathola isidlaliso esithi “Gogo Wetiye” (茶奶奶, Chá Nǎinai), wayeyisithunywa zeNgqungquthela ye-13 neye-14 ye-CPC, waklonyeliswa ngeNdondo yoMhla woku-1 kuNhlaba kanye nesithunzi esithi “Isisebenzi Esihamba Phambili Ezweni Lonke”. Washona mhla lu-1 kuJanuwari 2024 eneminyaka engama-86. Indaba yakhe yaba isisekelo sefilimu yeshashalazi ethi “Ku-33rd Parallel” (《北纬三十三度》).
- Igama:
商南 (Shāngnán) — igama lendawo, ngokwezwi nezwi okusho ukuthi “eningizimu yezintaba ze-Shāng”: 商 (shāng) — igama lokhahlamba lwezintaba kanye nombuso womlando we-Shāng, 南 (nán) — “eningizimu”. 泉 (quán) — “umthombo, umsuka”, kubhekiswa emanzini omthombo wezintaba ze-Qínlǐng anciphisa amasimu etiye. 茗 (míng) — igama elisemthethweni letiye, ngokuvamile elisho ikhwalithi ephezulu. Ngakho-ke, “Shāngnán Quán Míng” — “itiye lomthombo elihle elivela e-Shāngnán”.
- Ukubaluleka kwamasiko:
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán lingaphezu kwetiye nje: liwuphawu lokunqoba imingcele yemvelo kanye nokunqoba kokuphikelela komuntu. Indaba ka-Zhāng Shūzhēn, owakha umkhakha wetiye endaweni “engenakwenzeka”, yaba ngenye yezindaba zezolimo ezidume kakhulu zekhulu lama-20 eShayina. Itiye liyingxenye ye-“top four” yamatiye aluhlaza adumile ase-Shǎnxī kanye ne-Hànshuǐ Yínléng (汉水银棱), i-Qínbā Wùháo (秦巴雾毫) ne-Zǐyáng Máo Jiān (紫阳毛尖). Isifunda i-Shāngnán sakha iMnyuziyamu Yetiye (茶博物馆), indawo yezivakashi eye-“Quán Míng” (泉茗度假区) enezindawo ezinhlanu ezisebenzayo kanye nomgwaqo i-Xiānmíng (仙茗茶街), ozinikele kwisiko letiye.
3. Incazelo Yezitshalo Nezinto Ezisetshenziswayo:
- Izinhlobo / Ama-cultivar:
Isisekelo sokutshala sihlanganisa izinhlobo ezimbili eziyinhloko zama-cultivar:
— Zǐyáng Qúntǐzhǒng (紫阳群体种, Zǐyáng Qúntǐzhǒng) — uhlobo oluhlukile lomdabu lwendawo oluvela esifundeni esingumakhelwane i-Zǐyáng (紫阳县), olwajwayela ngokomlando izimo zasenyakatho ye-Shǎnxī. Luhlobene ne-Camellia sinensis var. sinensis. Luphawuleka ngokumelana nokubanda okuphezulu kanye nokunothiswa ngokwemvelo nge-selenium.
— Ānhuī Zhūyè Zhǒng (安徽槠叶种, Ānhuī Zhūyè Zhǒng) — uhlobo olwaqhamuka esifundazweni i-Ānhuī olunokuqina okukhulu emazingeni okushisa aphansi.
Izinhlobo eziyinsiza: i-Lóngjǐng 43 (龙井43, Lóngjǐng Sìshísān) ne-Fúdǐng Dàbái (福鼎大白, Fúdǐng Dàbái) — izinhlobo zokuqala ezihlinzeka ngokuvuna kwangaphambi kwasentwasahlobo. Edolobhaneni lase-Shìmǎ (试马镇), endaweni yase-Qīngquān (清泉乡), kusenezindawo zokutshala ezinezihlahla ezindala ezineminyaka engaphezu kwengama-30; isisindo semicununu eyikhulu (imbewu + iqabunga elilodwa) cishe singama-45 g.
-
Ukuvuna: Ukuvuna kwasentwasahlobo (春茶, chūnchá) — okuyinhloko, kusukela ngasekupheleni kukaNdasa kuze kube ngasekupheleni kukaMbaso. Ikhwalithi ephezulu kakhulu — ukuvuna ngaphambi kwe-Qīngmíng (明前茶, míng qián chá).
-
Izinga lokuvuna: Ibanga elikhethekile: imicununu eyodwa (单芽, dān yá) — okungenani ama-90% ezintweni ezingavuthiwe. Ibanga lokuqala: umcununu oneqabunga elilodwa eliqala ukuvuleka (一芽一叶初展) — okungenani ama-80%. Ibanga lesibili: umcununu oneqabunga elilodwa elivulekile (一芽一叶开展). Kunomthetho othi “imigomo emihlanu yokungavuni” (五不采): ungavuni emvuleni, ngamazolo, amahlumela ansomi, amaqabunga alimele kanye nezinto ezingavuthiwe ezingahambisani nezinga.
-
Izidingo zezinto ezingavuthiwe: Ukuvuna ngesandla kuphela, kubhasikidi oqinisiwe. Amaqabunga akufanele acindezelwe entendeni yesandla noma afakwe ngokucindezela kubhasikidi. Izinto ezingavuthiwe kufanele zifike endaweni yokucubungula ngalolo suku. Isilinganiso samaqabunga awodwa (ngaphandle komcununu) — esingekho ngaphezu kuka-5%. Umkhiqizo udlule esitifiketini se-organic saseYurophu.
4. Indawo Yokutshala kanye Nezici Zokukhula:
Isifunda i-Shāngnán sitholakala emthambekeni oseningizimu wokhahlamba lwe-Qínlǐng (秦岭, Qínlǐng) — umngcele omkhulu wesimo sezulu eShayina ohlukanisa indawo eshisayo engaphansi kwezindwangu yasenyakatho nendawo epholile epholile. Amasimu etiye asendaweni eshintshashintshayo phakathi kwalezi zindawo zesimo sezulu, okunquma ubunjalo obuyingqayizivele betiye.
- Ukuphakama kokutshala: 300–800 m ngaphezu kogu lolwandle.
- Isimo sezulu: Ukushintsha kusuka endaweni eshisayo engaphansi kwezindwangu yasenyakatho kuye endaweni epholile epholile (北亚热带向暖温带过渡气候). Izinga lokushisa lonyaka jikelele lingu-14.5 °C — liphansi kakhulu kunezifunda eziningi zetiye zaseShayina. Ukwehluka kwezinga lokushisa nsuku zonke — ngaphezu kuka-8 °C. Imvula yonyaka — 735–1 000 mm. Ukuchichima kokukhanya okuhlakazekile (散射光, sǎnshè guāng) kugqugquzela ukunqwabelana kwama-amino acid eqabungeni: okuqukethwe ama-amino acid etiyeni lasentwasahlobo — okungenani ama-3.0%.
- Inhlabathi: I-burozem (棕壤, zōng rǎng) ene-acidic reaction (pH 4.5–6.5), okuqukethwe izinto eziphilayo okungaphezu kuka-1.0%, nokunothiswa ngokwemvelo nge-selenium (硒, xī) ne-zinc (锌, xīn). Amasimu aniselwa ngamanzi omthombo ovela emufuleni i-Dānjiāng (丹江, Dānjiāng) ongaphezulu.
- Imvelo: Izinga lokumboza ngehlathi — 65.1%. Isifunda sinikezwe isitifiketi esithi “I-China’s Natural Oxygen Bar” (中国天然氧吧). Ukungcola kwezimboni akukho, izinambuzane nezifo zezihlahla zetiye zenzeka ngokungajwayelekile ngenxa yemvelo enempilo.
Inhliziyo yokukhiqiza: Idolobhana lase-Fùshuǐ (富水镇), umuzi wase-Cháfáng (茶坊村) — indawo yomlando yensimu yetiye yokuqala yase-Shāngnán. Idolobhana lase-Shìmǎ (试马镇), indawo yase-Qīngquān (清泉乡) — izingadi zetiye ezisemagqumeni eziphakeme ngama-300–800 m, ezihlale zigcwele amafu.
Isici esiyingqayizivele sendawo yokutshala: I-Shāngnán iyindawo yetiye entsha esenyakatho impela eningizimu yeShayina (中国西部最北端新兴茶区). Ubusika obubandayo nentwasahlobo epholile zelula isikhathi sokuphumula kwezihlahla zetiye ebusika, okuholela ekunqwabelaneni okuphezulu kwama-amino acid amahhala kanye ne-L-theanine. Lokhu kunikeza itiye ukusha okukhethekile (鲜爽, xiānshuǎng) nobumnandi obugqamile.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán likhiqizwa ngokusebenzisa ubuchwepheshe obuyingqayizivele obuthi “ukugazingwa okuyingxenye nokomiswa okuyingxenye” (半烘半炒, bàn hōng bàn chǎo), obuhlanganisa izakhi ze-chǎoqīng ne-hōngqīng. Lona umkhiqizo wobuhlakani wabalimi betiye base-Shāngnán, obavumela ukuthi babambe iphunga lamakhasimende (ngokugazingwa) kanye nokugcina ubumnene beqabunga (ngokomiswa okuthambile).
-
Ukulala kweqabunga elisha (摊放, tān fàng): Izinto ezisanda kuvunwa zinandlalwa ngosendlalelo oluncane egumbini elinomoya omningi isikhathi esingekho ngaphezu kwamahora angu-12. Inhloso — ukuvuthwa okulinganiselwe kokuqala kwephunga.
-
Ukuqondisa ama-enzyme / “ukubulala okuluhlaza” (杀青, shāqīng): Kwenziwa esitsheni esivundlile esijikelezayo ezingeni lokushisa lika-110–120 °C. Izinga lokushisa liphansi kakhulu kunamatiye amaningi aluhlaza aseningizimu, okuvumela ukucubungula ngokucophelela izinto ezingavuthiwe eziphakeme eziphakeme ngaphandle kokuzishisa.
-
Ukungenisa umoya (清风, qīngfēng): Ngemva kokuqondisa, iqabunga liyaphephetha (簸扬, bǒyáng) ukususa izingcezu ezingahambisani nezindinganiso nokupholisa.
-
Ukugazingwa kokuqala (初炒, chū chǎo): Ukugazingwa epanini kwehla ngejika lezinga lokushisa: kusuka ku-100 °C ekuqaleni kuya ku-80 °C ekupheleni. Kulesi sigaba kwakheka iphunga lamakhasimende eliyisici.
-
Ukubunjwa noku-“kuphakanyiswa kwe-boya” (做形起毫, zuò xíng qǐ háo): Ukubunjwa ngesandla — isigaba esiyinhloko esinquma ukubukeka kwetiye. Iqabunga lisongwa ngesandla lube umoya (螺形, luó xíng), kuyilapho kuvezwa uboya obumhlophe (白毫, bái háo) ngaphezulu. Lona umsebenzi onzima odinga ikhono eliphezulu lengcweti.
-
Ukulahlwa kwezingcezu ezingalungile (拣剔去末, jiǎn tī qù mò): Ukususwa kwezingcezu ezincane eziphukile, izigaxa kanye nezingcezu ezingahambisani nezindinganiso.
-
Ukomiswa kokugcina / “ukufudumala” (烘焙, hōngbèi): Ngomoya oshisayo ezingeni lokushisa lika-60–70 °C. Indlela ethambile ivumela ukuqondisa iphunga ngaphandle kokucekela phansi isakhiwo esibucayi seqabunga.
6. Izimpawu Zezinzwa:
-
Ukubukeka kweqabunga elomile: Amaqabunga etiye aminyene, asongwe kahle ajikeleze (条索紧细卷曲, tiáosuǒ jǐnxì juǎnqū), ambozwe uboya obumhlophe obuningi (白毫显露, bái háo xiǎnlù). Umbala — uluhlaza okotshani obuthambile (嫩绿, nèn lǜ). Iqabunga lilingana, lihlanzekile, alinazo izingcezu ezimahhadlahhadla.
-
Iphunga leqabunga elomile: Inothi elicacile lamakhasimende amnene (嫩栗香, nèn lì xiāng) — uphawu oluyisici lwe-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán. Isisekelo — ithoni entsha, ehlanzekile (清香, qīngxiāng), ejwayelekile kumatiye aluhlaza asentwasahlobo.
-
Iphunga lomxhantelo: Iphunga lamakhasimende eliphakeme neliqinile, elishintshela ekusheni okuluhlaza okuhlanzekile. Etiyeni le-banga elikhethekile — kunezinto ezincane eziyizimbali.
-
Ukwakheka: Kumnandi (鲜爽, xiānshuǎng), nokunambitheka kwenyama kwama-amino acid. Kumnandi kancane (甘, gān), kuthambile futhi kuminyene (醇厚, chúnhòu). Ukuphela — ubumnandi obude obubuyayo (回甘, huígān) nokwetenyiswa kwamathe okusebenzayo (生津, shēngjīn). Ubumuncu nobunzima cishe abukho uma kuphiliswa ngendlela efanele. Umela ukudonswa oku-4-5.
-
Umbala womxhantelo: Okuluhlaza okuphuzi (黄绿, huánglǜ), okuhlanzekile futhi okusobala, okucwebezelayo.
-
Insethe yetiye (iqabunga eliphisiwe): Iluhlaza okotshani obuthambile (嫩绿), ilingana (匀整, yún zhěng), amaqabunga namahlumela avuleka abe “yimiqumbe yezimbali” (鲜活成朵, xiānhuó chéng duǒ), abukeka emasha futhi ephila.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
Ngenxa yendawo esenyakatho, amazinga okushisa aphansi onyaka jikelele kanye nokuchichima kokukhanya okuhlakazekile, i-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán liphawuleka ngephrofayili yebhayokhemikhali eyisici: okuqukethwe okuphezulu kwama-amino acid kanye nezinga eliphezulu ngokusesilinganisweni lama-polyphenol.
-
Ama-Polyphenol (茶多酚): Okuqukethwe — cishe kungama-28% (uma kuqhathaniswa: isilinganiso samatiye aluhlaza ajwayelekile — cishe kungama-20%). Isakhi esiyinhloko — ama-catechin (儿茶素), ngokuyinhloko i-EGCG. Inkomba yokukhishwa kwamanzi (水浸出物, shuǐ jìnchūwù) — okungenani ingama-42.5%, okubonisa ukugcwala okuphezulu.
-
Ama-Amino acid (氨基酸): Okuqukethwe etiyeni lasentwasahlobo — okungenani kungama-3.0%. Kuningi i-L-theanine. Ngempela okuqukethwe okuphezulu kwama-amino acid kuhlanganiswe nama-polyphenol alinganiselayo okunquma ukunambitheka okusha, okumnandi kancane.
-
Ama-Alkaloid: I-caffeine — okuqukethwe okujwayelekile etiyeni eliluhlaza (2-4% wesisindo esomile). Kukhona ne-theobromine ne-theophylline.
-
Amavithamini: UVithamini C (ugcinwa ngenxa yokufakwa komoyampilo okuncane), amavithamini eqembu B (B₁, B₂), uvithamini E.
-
Amaminerali: Ukunothiswa ngokwemvelo nge-selenium (硒) ne-zinc (锌) — kungumphumela wezici ze-geochemical ze-burozem yomthambeka oseningizimu we-Qínlǐng. Kukhona futhi i-fluoride, i-potassium, i-magnesium, ne-manganese.
-
Amafutha Abalulekile: Iphrofayili yephunga inqunywa ama-pyrazine nama-aldehyde (inothi lamakhasimende lakhiwa ngesikhathi sokugazingwa), kanye nama-terpene alcohol (i-linalool, i-cis-jasmone) ekuvuneni kwasentwasahlobo.
-
Izici eziyingqayizivele: Ukuba khona kwemvelo kwe-selenium — kuyivelakancane kumatiye aluhlaza. I-selenium iyi-antioxidant enamandla, futhi inhlanganisela yayo nama-polyphenol etiye iqinisa umphumela wokuvikela. Lokhu kusondeza i-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán kwelinye itiye elidumile lase-Shǎnxī — i-Zǐyáng Fùsè Chá (紫阳富硒茶).
8. Izakhiwo Eziwusizo:
- Umphumela we-Antioxidant: Ama-polyphenol (28%) ahlinzeka ngokuqedwa okusebenzayo kwama-radical mahhala. Ngokwezinye izilinganiso, umsebenzi we-antioxidant wama-catechin etiye eliluhlaza uphakeme ngokuphindwe izikhathi ezingu-18 kunalowo kavithamini E.
- Ukwenyusa izinga le-cholesterol: Ama-catechin alawula ukwakheka kwe-cholesterol esibindini, anciphisa izinga le-LDL futhi anciphisa ubungozi be-atherosclerosis. Inkomba ephezulu yokukhishwa kwamanzi (≥42.5%) isho ukukhishwa okuphelele kwezinto eziphilayo kuyo lapho kuphiliswa.
- Ukuvikelwa kwamazinyo: Okuqukethwe okuphezulu kwe-fluoride kucindezela umsebenzi wamagciwane abangela ukubola kwamazinyo futhi kuqinisa uqwembe. Ngokwesizinda somthombo, ukusebenza kahle kokulwa nokubola kwamazinyo kungaphezulu ngama-30% kunetiye eliluhlaza elijwayelekile.
- Ukuvikelwa kwe-antioxidant nge-selenium: Okuqukethwe kwemvelo kwe-selenium kuqinisa amandla e-antioxidant jikelele, kusekela ukusebenza kwe-thyroid kanye namandla omzimba.
- Umphumela wokuqinisa kanye nokwenza ingqondo isebenze kahle: I-L-theanine kanye ne-caffeine kunikeza ukukhuphuka okuthambile, okuqhubekayo kokunaka nokugxilisa ingqondo ngaphandle “kwe-caffeine highs and lows”.
- Ukusekela ukugaya ukudla: Ama-polyphenol anomphumela omncane wokulwa namagciwane emvelweni yamagciwane emathunjini, athuthukisa ukugaya ukudla.
- Ingxenye yokupholisa: Okuqukethwe okuphezulu kwe-L-theanine kuhlinzeka ngomphumela wokuphumula, kunciphisa ukukhathazeka futhi kugqugquzela ukulala okuseqophelweni eliphezulu (ngokusetshenziswa okulinganiselwe ekuseni).
9. Ukuphiliswa Kwanakho:
- Izinga lokushisa lamanzi: 80–85 °C. Okwe-banga elikhethekile lemahlumela angawodwa — kuvumelekile ukuya ku-75 °C. Gwema ngokuphelele ukubilisa: izinga lokushisa elingaphezu kuka-85 °C libhubhisa i-theanine futhi landisa ubunzima.
- Inani letiye: 3 g ku-150 ml (isilinganiso 1:50).
- Isitsha: Ingilazi (玻璃杯) — ukuze ujabulele inqubo yokuvuleka kwamaqabunga etiye asongekile. I-gaiwan yomhlophe ye-porcelain (白瓷盖碗) — ukuze ulawule ngokuphelele ukukhishwa kwezinto nokuhlola iphunga.
- Inqubo:
- Shisa isitsha ngamanzi ashisayo, uwakhiphe.
- Thela itiye. Kunconywa indlela yokuthelela okuphakathi (中投法, zhōng tóu fǎ): thela u-⅓ womthamo wamanzi, unyakazise kancane ingilazi noma i-gaiwan ukuze uvule iphunga (摇香, yáo xiāng), bese ungeze owamanzi osele.
- Ukuhlamba akudingekile — izinto ezingavuthiwe ezibucayi zivuleka kusukela ekudonsweni kokuqala.
- Ukudonswa kokuqala — imizuzwana engama-30.
- Ukudonswa okulandelayo ngakunye — kwengeze imizuzwana eyi-10–15.
- Ukuphiliswa okuphindaphindiwe — izikhathi ezi-4–5.
- Amanzi: Amanzi omthombo wasezintabeni (山泉水, shān quánshuǐ) noma amanzi ahlungiwe athambile. Amanzi aqinile acima ubumnandi nobuncane bephunga.
10. Ukugcinwa:
- Izimo: Ukupakisha okuvalwe kahle, okungangeni ukukhanya. Okungcono kakhulu — esiqandisini ku-0–5 °C. Gwema ukuthintana namaphunga angaphandle, umswakama, nokukhanya kwelanga.
- Isitsha: Izikhwama ezivala ngomshini ezine-foil, amathini okusayina anezivalo eziqinile.
- Isikhathi: Itiye elisha kunconywa ukuthi “limoyize” endaweni enomthunzi izinsuku eziyi-7 ngaphambi kokulisebenzisa (醒茶, xǐng chá) ukuze kususwe insalela ye-“fire” (火气, huǒqì). Ngemva kokuvula iphakheji — vala kahle, gcina esiqandisini futhi usebenzise phakathi nenyanga eyodwa.
- Isikhathi sokugcina esiphelele: Likhombisa ubuhle balo kakhulu ezinyangeni zokuqala eziyi-6–12. Uma ligcinwe kahle emaphakhejini avaliwe — kuze kube yizinyanga eziyi-18 ngaphandle kokulahlekelwa okukhulu kwekhwalithi.
11. Intengo Nemikhiqizo Yomgunyathi:
-
Isigaba sentengo: Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán lingaphansi kwesigaba esiphakathi nangaphezulu. Ibanga elikhethekile (明前, amahlumela awodwa) — kusuka ku-800 yuan/jīn (500 g) nangaphezulu. Ibanga lokuqala (一芽一叶) — 400–600 yuan/jīn. Ibanga lesibili — umkhiqizo omkhulu othengekayo. Intengo inqunywa isikhathi sokuvuna, ibanga lezinto ezingavuthiwe, izinga lokusebenza ngesandla.
-
Indlela yokugwema imikhiqizo yomgunyathi:
— Ukuhlola ukumakwa: Umkhiqizo wangempela umakwa ngophawu lwendawo oluthi “商南泉茗” noma ilogo yomkhiqizo ethi “秦岭泉茗”. Qaphela isitifiketi sokukhiqizwa kwe-organic.
— Ukubukeka: Amaqabunga etiye aminyene, asongwe ngokulinganayo anoboya obumhlophe obuningi, anombala oluhlaza okotshani obuthambile. Amaqabunga amahhadla, amakhulu, angalingani angenabo uboya — uphawu lokushintshwa.
— Iphunga: Inothi lamakhasimende eliyisici (嫩栗香) — umhlonzi oyinhloko. Ukungabi bikho kothi lwamakhasimende, iphunga elincibilikile noma elimuncu — kuyisizathu sokungabaza.
— Umxhantelo: Uluhlaza okuphuzi, osesobala, ohlanzekile. Umxhantelo ongacacile noma omnyama ubonisa ukwephulwa kobuchwepheshe noma ukugcinwa isikhathi eside.
— Intengo: Okuthiwa “ibanga elikhethekile” ngentengo engaphansi kuka-300 yuan/jīn — cishe akulona nhlobo i-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán langempela.
12. Amaqiniso Athakazelisayo:
- Itiye endaweni “engenakwenzeka”: I-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán linelinye lamatiye aluhlaza asenyakatho impela eShayina. Amasimu atholakala endaweni engu-33–34° enyakatho — enyakatho yomngcele wendabuko wokutshalwa kwetiye (30°). Ukwakhiwa komkhakha wetiye kule ndawo ngeminyaka yawo-1960–1970s kwathathwa njengempumelelo kwezolimo, ngokuhlaba umxhwele okufana nokuhlolwa kwaseSoviet kokuhambisa izitshalo ezingaphansi kwezindwangu ezindaweni ezifana ne-Caucasus.
- Owesifazane owashintsha isifunda: U-Zhāng Shūzhēn (1937–2024) — ongumgcini wamahlathi ngokwemfundo, owaba isazi sezolimo setiye — wanikela emsebenzini wetiye lase-Shāngnán iminyaka engaphezu kwengama-60. Ngaphandle kwetiye eliluhlaza, ngokuhamba kwesikhathi wakwazi ukukhiqiza itiye elimhlophe e-Shāngnán, i-oolong (“Shāngnán Yù Guānyīn” — 商南玉观音) kanye netiye elimnyama le-fúzhuān. Impilo yakhe — yindaba yefilimu yobude obugcwele ethi “Ku-33rd Parallel” (《北纬三十三度》).
- I-selenium yemvelo: Amatiye ase-Shāngnán, njenge-Zǐyáng Fùsè Chá edumile, anothiswe ngokwemvelo nge-selenium — ngenxa yezici ze-geochemical zenhlabathi yaseningizimu ye-Qínlǐng. Lokhu kuyivelakancane kumatiye aluhlaza: iningi lemikhiqizo yetiye “ene-selenium” emakethe ingumphumela wokunothiswa okwenziwe ngabantu.
- “Imigomo emihlanu” kanye nesitifiketi saseYurophu: Ukuqina kwamazinga okuvuna (不采雨水叶、露水叶…) kanye nokuvinjelwa okuphelele kwezinto zamakhemikhali zokuvikela kwenze ukuthi i-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán iphumelele ekuhlolweni kwe-organic yaseYurophu — impumelelo eyivelakancane kumatiye amaningi ezifunda zaseShayina.
- Indawo yomoya-mpilo yaseShayina: Isifunda i-Shāngnán sinikezwe isitifiketi ngokusemthethweni ngokuthi “i-China’s Natural Oxygen Bar” (中国天然氧吧) — ukuhlonishwa kobumsulwa bomoya nemvelo. Lokhu kunomthelela ngqo ebumsulweni bokunambitheka kwetiye: ukungabi bikho kokungcola kwezimboni kanye nokwehlukahlukana okuphezulu kwezinto eziphilayo kunikeza “ukucwebezela” kwephrofayili ye-oganoleptiki.
13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aluhlaza:
| Isici | Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán (商南泉茗) | Zǐyáng Máo Jiān (紫阳毛尖) | Hànzhōng Xiānháo (汉中仙毫) | Xìnyáng Máo Jiān (信阳毛尖) |
|---|---|---|---|---|
| Isifundazwe | Shǎnxī (Shāngluò) | Shǎnxī (Ānkāng) | Shǎnxī (Hànzhōng) | Hénán |
| Indawo | 33°06′–33°44′ N | 32°–33° N | 32°–33° N | 31°–32° N |
| Ubuchwepheshe | Ukugazingwa okuyingxenye nokomiswa okuyingxenye (半烘半炒) | Chǎoqīng (炒青) | Chǎoqīng (炒青) | Chǎoqīng (炒青) |
| Isimo seqabunga | Umo oyisongozo | Okunsikazana | Okuyisicaba, okusongeke kancane | Okunsikazana okuncane |
| Iphunga eliyinhloko | Lamakhasimende (嫩栗香) | Lamakhasimende, okotshani | Lamakhasimende, okuyimbali | Lamakhasimende |
| I-Selenium | Yemvelo | Yemvelo (ephezulu) | Encane | Encane |
| Isici | Indawo yetiye entsha esenyakatho impela entshonalanga yeShayina | Itiye elidume “ne-selenium” | Uphawu oluhlanganisiwe lwase-Hànzhōng | Enye “yezinkulungwane eziyishumi zetiye ezidume kakhulu zaseShayina” |
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán liyagqama kumatiye aluhlaza ase-Shǎnxī ikakhulukazi ngobuchwepheshe obuyingqayizivele obuthi “ukugazingwa okuyingxenye nokomiswa okuyingxenye”, obunikeza kona ngesikhathi esisodwa ithoni yokugazingwa yamakhasimende nobumnene obujwayelekile kumatiye omisiwe (hōngqīng). Uma kuqhathaniswa ne-Zǐyáng Máo Jiān, isici sayo se-“selenium” asigqamile kangako, kodwa isakhiwo sayo esibucayi kanye nesimo seqabunga esisongekile sithandeka kakhulu. Uma kuqhathaniswa ne-Xìnyáng Máo Jiān, i-Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán likhiqizwa endaweni esenyakatho kakhulu, okulenza libe elinye lamarekhodi “asenyakatho” phakathi kwamatiye aluhlaza asezingeni eliphezulu.
Ekuphetheni
Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán liyitiye elinomlando ofanelwe inoveli ephelele. Ngemuva kweqabunga ngalinye letiye elisongekile — kukhona iminyaka engamashumi ayisithupha yokuphikelela, eyaqala ngesandla esigcwele imbewu ephonswe emhlabathini “ongenakwenzeka” endaweni engu-33°. Namuhla liyitiye eliluhlaza elivuthiwe, elizethembayo: iphunga lamakhasimende, ukwakheka okubushelelezi, ubumnandi obude obubuyayo kanye nalowo mlingiswa “wo mthombo” (泉, quán) okhonjiswe egameni lalo. Ithe Lemithombo Yase-Shāngnán lizofaneleka kubathandi abafuna enye indlela yamatiye aluhlaza ajwayelekile aseningizimu — into ethule kakhudlwana, “enobuntu basenyakatho” ngokwesimo, kodwa ingejule ngokuqukethwe. Kanti kulabo abazisa izindaba ngokufanayo nokunambitheka — leli yitiye okufanele ulizame ukuze kube inkumbulo ka-“Gogo Wetiye” u-Zhāng Shūzhēn.