thetea.app · the encyclopedia Encyclopedia · School · Atlas · Pu-erh · Equipment EN · RU · · · · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 more
thetea.app Browse all →

home · article

sānqī huā

sānqī huā · 三七花

Izimbali ze-sanqi ziyizinhloko zezimbali ezingakavuleki ezomisiwe ze-pseudoginseng (三七, sānqī), isitshalo esihlala iminyaka eminingi i-Panax notoginseng yomndeni wakwa-Araliaceae.

Izimbali ze-sanqi ziyizinhloko zezimbali ezingakavuleki ezomisiwe ze-pseudoginseng (三七, sānqī), isitshalo esihlala iminyaka eminingi i-Panax notoginseng yomndeni wakwa-Araliaceae. E-China zithululelwa ngamanzi ashisayo futhi ziphuzwa ngezitsha zetiye, kodwa umkhiqizo awuhlobene netiye langempela: awunawo amahlamvu esihlahla setiye i-Camellia sinensis, futhi isiphuzo ngokwaso singesigaba “samatiye ashintshayo” (代用茶, dàiyòng chá) — ama-infusion e-herbal ahlelwe ngokwesiko letiye. Indawo eyinhloko yokuvuna yisifunda sase-Wenshan (文山, Wénshān) eningizimu-mpumalanga yesifundazwe sase-Yunnan (云南, Yúnnán), isizinda esingokomlando sokulinywa kwe-sanqi. Ekuphileni kwansuku zonke eningizimu ye-China, le infusion yaziswa njengesiphuzo “esipholile” senkathi yokushisa yesimo sezulu—esinokubaba okuzwakalayo ekunambithekeni kanye ne-aftertaste emnandi. Kusukela ekuqaleni, kufanele kuhlukaniswe izinto ezintathu ezahlukene, ezivame ukudideka ngenxa ye-ideograph efanayo: imbali ye-sanqi (okunguyo le ndatshana), impande ye-sanqi (三七—umkhiqizo ohlukile, owaziwa kakhulu), kanye ne-ginseng yangempela (人参, rénshēn), emelela ezinye izinhlobo zezitshalo.

1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:

  • Uhlobo: indawo yetiye ye-herbal yezimbali, i-infusion yezitshalo (代用茶, dàiyòng chá).
  • Izinhlobo zezitshalo: i-Panax notoginseng, umndeni wakwa-Araliaceae.
  • Impahla eluhlaza: i-inflorescence ye-umbel, evunwa ngaphambi kokuvuleka kwezimbali.
  • Imvelaphi: isifunda sase-Wenshan, isifundazwe sase-Yunnan, i-PRC.
  • Isigaba: ama-infusion ezitshalo nezimbali ezomile (代用茶, dàiyòng chá) — ngaphandle kwesigaba sezitshalo setiye elivela e-Camellia sinensis

Ngokwezitshalo lokhu akulona itiye, futhi akumele kube nokudideka lapha: isiphuzo setiye ngomqondo oqinile silungiswa ngeqabunga le-Camellia sinensis, kanti izimbali ze-sanqi ziyimpahla eluhlaza yesitshalo esihluke ngokuphelele, futhi i-Camellia sinensis ayikho nhlobo emkhiqizweni. Ohlelweni lwase-China, iziphuzo ezinjalo zidlula njenge-代用茶 (dàiyòng chá) — “itiye elishintshayo”, noma kalula njenge-infusion ye-herbal; lolu wuhlobo oluzimele, olunesikhathi eside lwephuzo, hhayi i-counterfeit yetiye noma i-surrogate.

Ngokuhlukana, kufanele kucaciswe ubulungu bezinhlobo. I-pseudoginseng iyinhlobo ezimele yohlobo lwe-Panax, ehlukile kuyo yomibili i-ginseng yangempela (i-Panax ginseng), kanye ne-ginseng yaseMelika (i-Panax quinquefolius). Igama lesiLatin elamukelwa ngokuvamile yi-Panax notoginseng (Burkill) F.H.Chen; ezincwadini ezindala, isitshalo sasivame ukuhunyushwa njengokwehluka kwe-Panax pseudoginseng, ngakho-ke emithonjeni ungahlangabezana nezinhlanganisela ezahlukene zamagama. Ekugcineni, kufanele kukhunjulwe ukuthi “i-sanqi” ekuhwebeni ngokuzenzakalelayo isho impande—impahla eluhlaza yokwelapha elawulwayo yemithi yendabuko; kanti imbali iyingxenye ehlukile, yokudla ngokusetshenziswa kwayo kwansuku zonke yesitshalo.

2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:

  • Indawo yokuzalwa yesiko: izifunda zezintaba zase-Wenshan, e-Yunnan.
  • Amanye amagama esitshalo: 田七 (tiánqī), 金不换 (jīn bù huàn), 参三七 (shēn sānqī).
  • Isimo sesifunda: “inhloko-dolobha ye-sanqi” yase-China; i-Wenshan sanqi ingumkhiqizo obhalisiwe onesikhombo sendawo.

Ukulinywa kwe-sanqi e-Wenshan kunesikhathi esingamakhulu eminyaka, futhi udumo olungokomlando lwesi sitshalo lwalethwa yimpande—i-hemostatic enamandla futhi “ehambisa igazi” ye-remédi yemithi yendabuko, ingxenye eyinhloko ye-powder edumile yase-Yunnan 云南白药 (Yúnnán Báiyào). Kulesi simo, imbali yahlala isikhathi eside ingumkhiqizo oseceleni: izimbali zazisuswa ukuze isitshalo singachithi amandla ekuqhakazeni nasezimbewini, kodwa siwaqondise empandeni. Ngokuhamba kwesikhathi, lezi zimbali ezazisuswa zisuka ekubeni yimfucuza zaba isiphuzo sasekhaya esizimele—esingabizi, esaziwayo futhi esingene ngokuqinile empilweni yansuku zonke yase-Yunnan nezifundazwe ezingomakhelwane. I-etymology yomphakathi yegama ihlukahlukene: kukhulunywa ngakho kokubili isikhathi sokuvuthwa kwempande (iminyaka emithathu kuya kweyisikhombisa), kanye namagatsha amathathu anamahlamvu ayisikhombisa, futhi enye yezincazelo ikhuphula igama iye ku-山漆 (shānqī)—ngenxa yekhono lempande “lokuvala” amanxeba kuhle kwe-lacquer.

3. Incazelo Yezitshalo kanye Nempahla Eluhlaza:

  • Uhlobo lwempilo: isitshalo se-herbaceous esihlala iminyaka eminingi esinobude obucishe bube ngu-30–60 cm.
  • Amahlamvu: ama-palmately compound, aqoqwe nge-whorl esiqongweni sesiqu.
  • I-inflorescence: i-umbel elula esesihlokweni enezimbali eziningi ezincane eziluhlaza-okuphuzi.
  • Ingxenye evuniwe: i-umbel iyonke, isikwe ngaphambi kokuvuleka kwamathupha.

I-Panax notoginseng yakha isiqu esisodwa esiqondile esine-whorl yamahlamvu aneziqu ezinde, futhi phakathi nendawo ye-whorl kuphakama i-peduncle ene-umbel eyindilinga. Izimbali zincane, azibukeki, ziluhlaza-okuphuzi; ngemva kwempova, kwakheka izithelo ezibomvu ze-drupe. Nge-infusion, i-inflorescence engakavuleki iyaziswa kakhulu: kulesi sigaba, i-umbel iminyene, iyindilinga, iluhlaza ocacile. Uma isomile, impahla eluhlaza ibukeka njenge “khanda” elincane eliluhlaza elinezimbali eziminyene ezihlangene esiqeshini esifushane se-pedicel; ngezilinganiso zokuhweba, kuhlukaniswa impahla eluhlaza ene-pedicel (带梗, dài gěng) naleyo ehlanziwe, cishe engenasiqu (无梗, wú gěng)—leyo yokugcina yaziswa kakhulu.

4. I-Terroir kanye Nezici Zokulinywa:

  • Umnyombo we-terroir: isifunda esizimele sase-Wenshan-Zhuang-Miao (文山壮族苗族自治州), e-Yunnan.
  • Ukuphakama: cishe u-1200–2000 m ngaphezu kolwandle.
  • Inhlabathi nesimo sezulu: inhlabathi ebomvu ene-acidic ekhishwa kahle amanzi, isimo sezulu esipholile esinomswakama sezintaba.
  • I-Agrotechnology: ukulinywa ngaphansi kwamashadi okufiphaza (荫棚, yīnpéng).

I-Sanqi iyisiko eliqotho futhi elithanda ukukhanya: isitshalo asikwazi ukubekezelela ilanga eliqondile, ngakho-ke amasimu ambozwa ngamashadi okufiphaza, adala ukukhanya okusakazekile. Ubunzima obuyisici “ukukhathala kwenhlabathi”, noma isithiyo sokuhlwanyela kabusha (连作障碍, liánzuò zhàng’ài): endaweni eyodwa, i-sanqi ayikwazi ukuphinda itshalwe iminyaka eminingi, ngakho-ke ukukhiqiza kuhlala kufuna izindawo ezintsha futhi kushintsha ngezifunda zezintaba. Umjikelezo ophelele oya empandeni yemakethe uthatha iminyaka eminingana; kanti izimbali zivunwa ezitshalweni ngesikhathi sokuqhakaza—ngokuvamile, ngenkathi yokushisa (ehlobo), ngaphambi kokuvuleka kwamathupha. Ukuvuna okunjalo ngesikhathi esifanayo kuthuthukisa ikhwalithi yempande, ngoba isitshalo siyeka “ukondla” ukuqhakaza.

5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:

  • Ukuvuna: izimbali zisikwa ngaphambi kokuvuleka kwezimbali, esigabeni se-bud eluhlaza eliminyene.
  • Ukuhlanzwa: kususwa i-peduncle emangalayo kanye nokungcola.
  • Ukomiswa: elangeni (晒干, shàigān) noma ngobumnene emazingeni aphansi okushisa.
  • Ukuhlukaniswa: ngosayizi wekhanda, umbala, ukuba khona kwe-pedicel.

Ubuchwepheshe bulula ngenani leminyikizo, kodwa budinga ukucophelela. Umzuzu ohamba phambili ukuvuna ngesikhathi: i-umbel evuliwe, “evuthwe ngokweqile” ilahlekelwa ukubukeka kwayo kwemakethe kanye nengxenye yezinzuzo zokunambitheka, ngakho-ke ukuvunwa kwenzeka ngewindi elincane. Ngemva kokusikwa, impahla eluhlaza iyahlanzwa, kuhlukaniswe ama-peduncle amade, futhi yomiswe; ngesikhathi sokomisa, kubalulekile ukuvimbela ukufiphala kanye nokufuthumala ngomphunga. Impahla eluhlaza esiphelile iyahlukaniswa—“amakhanda” amakhulu aminyene aluhlaza omnyama angena-pedicel enziwa izinhlobo eziphakeme. Isihloko esihlukile ukucutshungulwa “nge-sulphur” okungenabulungiswa ukuze kuqiniswe umbala oluhlaza (bheka isigaba mayelana nama-counterfeit); ukoma okuhle kwenzeka ngaphandle kwayo.

6. Izici Zokuzwa Ngezitho Zomzimba:

  • Ukubukeka: izimbali eziyizindilinga eziluhlaza-”amabhola” asuka ezimbali ezincane eziminyene.
  • Iphunga lempahla eluhlaza eyomile: ibuthakathaka, i-herbaceous-eluhlaza.
  • Umbala we-infusion: kusuka koluhlaza-okuphuzi okuphaphathekile kuya kokuphuzi.
  • Ukunambitheka: okubabayo ngokusobala nokupholile, okulandelwa i-aftertaste enoshukela.

Isici esiyinhloko sokunambitheka kwe-infusion ukubaba okugqamile, okushintshwa yi-thoni emnandi ethambile; ngesi-Chinese lokhu kuchazwa ngefomula “ekuqaleni kubaba, bese kuba mnandi” (先苦后甘, xiān kǔ hòu gān), “nokubuya kobumnandi” okucacile (回甘, huígān). Iphunga licindezelwe, i-herbaceous-eluhlaza, ngaphandle kobukhazikhazi be-floral; i-infusion ibonwa “njengepholile”, eqabulayo, ikakhulukazi endlebeni yokushisa. Ukubaba kuyinto evamile yalo mkhiqizo, hhayi ukukhubazeka, futhi yikho okuyisa isimo sawo esaziwayo.

7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:

  • Iqembu eliyinhloko: i-triterpene saponins (皂苷, zàogān) — ama-ginsenosides nama-notoginsenosides.
  • Ukuhlala phambili: ama-saponins eqembu le-Rb (Rb1, Rb2, Rb3, Rc), uhlobo lwe-protopanaxadiol.
  • Okunye: ama-flavonoid, ama-polysaccharides, ama-amino acid akhululekile, izakhi ze-ether eziyiminonjana.

Njengezinye izingxenye zohlobo lwe-Panax, imbali inothile nge-triterpene saponins. Ngokocwaningo oluningana, okuqukethwe okuphelele kwama-saponins ezimbalini kuphezulu futhi ngezilinganiso ngazinye kudlula ingxenye yabo empandeni, futhi iphrofayili yekhwalithi igudluzelwe ngasezinhlangothini zama-ginsenosides eqembu le-Rb (ikakhulukazi i-Rb1, Rb2, Rb3, Rc)—izinhlanganisela eziwuchungechunge lwe-protopanaxadiol. Ama-saponins yiwona ngezinga elikhulu abangela ukubaba okuyisici. Ngaphandle kwazo, empahleni eluhlaza kukhona ama-flavonoid, ama-polysaccharides kanye nama-amino acid. Izibalo eziqondile zincike ezinhlobonhlobo, unyaka, izimo zokulinywa kanye nendlela yokuhlaziya, ngakho-ke amaphesenti athile kunengqondo ukuwathatha njengesiqondiso, hhayi njenge-constante.

8. Izakhiwo Eziwusizo:

  • Esikweni lomphakathi: kubhekiswa njengezindlela “ezipholile”, kuxhunyaniswa nombono “wokuhlanza ukushisa nokuthulisa isibindi” (清热平肝, qīngrè pínggān).
  • Lokho okufundwa yisayensi: umsebenzi we-biological wama-saponins e-Panax notoginseng (imisebenzi ye-preclinical neyokuqala).
  • Isimo: umkhiqizo wokudla, hhayi umuthi.

Esikweni lasekhaya lase-China, i-infusion yezimbali ze-sanqi ivamise ukuthathwa njengesiphuzo “esipholile”: ixhunyaniswa nemibono “yokuhlanza ukushisa nokuthulisa isibindi”, futhi emphakathini abantu abavame ukuyithanda yilabo abaqapha impilo endlebeni yokushisa, ubuthongo kanye nomfutho wegazi. Lokhu kuyimibono yendabuko, hhayi izinkomba zezokwelapha ezifakazelwe. Isayensi ifunda ama-saponins e-Panax notoginseng, noma kunjalo, idatha ekhona ikakhulukazi ihlobene nezinga le-preclinical nelokuqala futhi ayiguquli isiphuzo sibe umuthi wokwelapha. Noma yiziphi izithembiso zezempilo ezidayisayo ziyadlula umkhawulo we-encyclopedia.

Eziphawulweni ezaziwa umphakathi, ezivame ukubizwa ngokungathathi hlangothi: umkhiqizo uthathwa njengomubi “obandayo” ngokwemvelo, ngakho-ke abantu “ababuthakathaka, ababandayo” ukugaya ngokwesiko bayelulekwa ukuthi bawusebenzise ngokuqapha nangokulinganisela; ngesikhathi sokukhulelwa, imikhiqizo evela kwi-sanqi ngokwesiko iyagwenywa; ngesikhathi sokuphuza imithi ethinta ukujiya kwegazi, kanye nangaphambi kokungenelela kokuhlinzwa, kuhle ukubonisana nodokotela. Konke lokhu kuyizinto ezijwayelekile, ngaphandle kwemithamo nezincomo.

9. Ukuphisa:

  • Isisindo: cishe u-2–4 g (cishe izinhloko ezimbili ezi-3–6) ku-200–300 ml.
  • Amanzi: ashisayo, cishe u-90–100 °C.
  • Isitsha: ingilazi engabonisi, i-gaiwan noma i-teapot.
  • Isikhathi: i-infusion yokuqala imizuzu e-3–5; imelana nama-infusions amaningana.

Ingilazi engabonisi lapha ilungele ngokuphindwe kabili: kuyabonakala ukuthi “amabhola” aluhlaza avuvukala futhi ayachitha kanjani emanzini, futhi kulula ukuthola amandla afanele. Izimbali ze-sanqi zibekezelela ngokuthula cishe amanzi abilayo, ngakho-ke amanzi athathwa eshisa. I-infusion yokuqala igcinwa imizuzu embalwa; impahla eluhlaza imelana nokuphisa oku-3-5, kancane kancane inikela ngokubaba nethoni enoshukela. Ngenxa yokubaba okuqhamile, abaningi bathambisa ukunambitheka—bafaka ingcosana yoju noma ucezu lukashukela, futhi bayaphisa ngokuxutshwe ne-chrysanthemum noma amajikijolo e-goji. Ehlobo, i-infusion kuhle ukuyiphuzwa ipholile: iphiswa inamandla kakhulu, iyapholiswa futhi inikezwa ne-ice. Kungcono ukuqala ngesisindo esincane—ukubaba kwanda kalula.

10. Ukugcinwa:

  • Isiqukathi: sivalwe ngokuqinile, esingangeni ukukhanya.
  • Izimo: indawo eyomile epholile, kude namaphunga angaphandle.
  • Izingozi: umswakama kanye nesikhunta, ukufiphala kombala, ukulahlekelwa iphunga.

Izimbali ezomile zikwazi ukuthola umswakama futhi zimunca amaphunga kalula, ngakho-ke zigcinwa ezitsheni ezingangeni moya, endaweni eyomile nangaphandle kokukhanya; amaphunga asekhishini kanye nomswakama yizitha eziyinhloko. Ngokugcinwa okufanele, impahla eluhlaza igcina ikhwalithi isikhathi eside, kodwa ngokuhamba kwesikhathi umbala oluhlaza uyafiphala, futhi ukunambitheka kuyancipha. Izimpawu zomkhiqizo owonakele yiphunga elibi, ukuhlangana, izimpawu zesikhunta; impahla eluhlaza enjalo ayisetshenziswa.

11. Intengo kanye Nama-Counterfeit:

  • Inkomba yentengo enkulu: engaba ngu-280 ¥/kg (incike kakhulu ezinhlobonhlobo nasezinyangeni).
  • Lokho okwaziswayo: amakhanda amakhulu aminyene aluhlaza omnyama angena-pedicel (无梗).
  • Ukushintshwa okuvamile: ukweqisa kwama-pedicel, ukufakwa kombala, ukucutshungulwa “nge-sulphur”, ukuxutshwa kwezimbali ezingezinye.

Intengo enkulu iyinani eliguquguqukayo: incike kusayizi nobuqotho bamakhanda, ingxenye yama-pedicel, isivuno sonyaka. Inkomba engaba ngu-280 ¥/kg kuhle ukuyibona njenge-oda lobukhulu bempahla eluhlaza emaphakathi, hhayi njengesilinganiso esigxilile; izinhlobo ezingena-pedicel zibiza kakhulu, “ezineziqu” zishibhile. Impahla eluhlaza yangempela yizimbali eziyizindilinga ezaziwayo ezivela ezimbali ezincane, ziluhlaza ngokwemvelo (hhayi zikhanya ngokumangalisayo), zinephunga elihlanzekile le-herbaceous kanye ne-gamma emuncu-emnandi eyisici. Okufanele kukukhathaze umbala oluhlaza ongokwemvelo ogqamile, “onobuthi” (uphawu lokufakwa kombala), iphunga elimuncu noma le-sulphuric elihlabayo (umkhondo wokufuthwa ngesibabuli), inqwaba yama-pedicel amahhadlahhadla nemfucuza, engezelelwe ngesisindo, kanye nezimbali ezingaphandle zezitshalo ezingezinye. Izinkomba ezilula lapho ukhetha umbala wemvelo olinganayo, ukuphelela kwamakhanda, ukungabikho kwephunga lamakhemikhali kanye nokunambitheka okufanele “nokubuya kobumnandi”.

12. Amaqiniso Athakazelisayo:

  • Imbali ngenxa yempande: ukuvuna izimbali kuyindlela yezolimo futhi: ngokususa amathupha (摘蕾, zhāi lěi), isitshalo sisizwa “ukutshala” empandeni.
  • Omakhelwane abathathu abahlukile be-ideograph: imbali 三七花, impande 三七 kanye ne-ginseng 人参—akuyona into efanayo, naphezu kokuvumelana kwemisindo.
  • Hhayi “i-ginseng eshibhile”: i-pseudoginseng iyinhlobo ezimele, hhayi uhlobo lwe-ginseng yangempela.
  • Isifunda-brand: i-Wenshan sanqi inesimo somkhiqizo onesikhombo sendawo.

Okuthakazelisayo ukuthi “igatsha lezimbali” lokusetshenziswa likhule ngokomqondo wezomnotho: ekuqaleni izimbali zazisuswa hhayi ngenxa yesiphuzo, kodwa ukuze kuqiniswe impande, futhi kamuva kuphela izimbali zaqala ukuziswa ngokwazo. Indaba yesibili i-terminological: ngenxa yegama elifanayo “i-sanqi”, imbali ekudayiseni kwesinye isikhathi iyazanywa ukuthi yethulwe esithunzini sodumo lwempande noma i-ginseng, nakuba lezi kuyimikhiqizo ehlukene enokwakheka okuhlukile kanye nenjongo.

Ekuphetheni:

Izimbali ze-sanqi ziyisibonelo esiyisici “setiye elishintshayo” lase-China (代用茶): isiphuzo siyaphiswa futhi siphuzwe ngendlela yetiye, kodwa ngomqondo wezitshalo asilona itiye, ngoba alinawo amahlamvu e-Camellia sinensis. Ngemuva kwale mpahla eluhlaza elula kune-terroir ephelele—amashadi okufiphaza ase-Wenshan, i-agrotechnology eqotho “yokukhathala kwenhlabathi” kanye nesiko leminyaka ye-sanqi, lapho imbali isikhathi eside yayingumngane wempande edumile, bese ithola indawo yayo etafileni yetiye.

Indlela enengqondo yayo i-gastronomical futhi inesizotha ngesikhathi esifanayo: ukwazisa ukubaba okuqashelwayo nokubuya okumnandi, ukukhetha ngokucophelela isisindo namanzi, ukungadidanisi imbali nempande kanye ne-ginseng yangempela, nokunganikezi isiphuzo izakhiwo zokwelapha. Njengomhluzo we-herbal wokudla onesimo esicacile kanye nemvelaphi eqondakalayo, izimbali ze-sanqi zizimele ngokwanele—futhi kungale ndlela okufanele ziqondwe ngayo.

the teas described here are available from teamotea