new.thetea.app · sampling channel Encyclopedia · School · Atlas · Pu-erh · Equipment EN · RU · · · · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 more
new.thetea.app Browse all →

home · article

Pǔ'ěrchá

Pǔ'ěrchá · 普洱茶

I-Pǔ'ěrchá ingelinye lamatiye adumile futhi ayisipesheli eShayina, elikhiqizwa ngokukhethekile esifundazweni i-Yunnan kusetshenziswa impahla yamaqabunga amakhulu e-*Camellia sinensis* var. *assamica*.

I-Pǔ’ěrchá ingelinye lamatiye adumile futhi ayisipesheli eShayina, elikhiqizwa ngokukhethekile esifundazweni i-Yunnan kusetshenziswa impahla yamaqabunga amakhulu e-Camellia sinensis var. assamica. Ngokwamazinga kazwelonke i-GB/T 22111-2008, i-pǔ’ěrchá yitiye elenziwe ngohlobo lwe-Yunnan lwamaqabunga amakhulu, i-shàiqīng máochá (晒青毛茶, shàiqīng máochá — ‘itiye eliluhlaza olomiswa ngomswane’), ngaphakathi kwendawo evikelwe yesiqinisekiso sendawo, kusetshenziswa ubuchwepheshe obuthile bokucubungula, obunezimfanelo eziyingqayizivele. Ihlukaniswa ngezinhlobo ezimbili: i-shēng pu’er (生茶, shēngchá — ‘itiye eliluhlaza’) kanye ne-shú pu’er (熟茶, shúchá — ‘itiye elivuthiwe’).

1. Ukuhlukaniswa Nokudabuka:

  • Uhlobo: Itiye elivuthwa ngemuva (post-fermented). Ngokusemthethweni lingaphansi kwesigaba se-hēichá (黑茶, hēichá — ‘itiye elimnyama’), kodwa emasikweni esimanje etiye nasekuhwebeni i-pǔ’ěrchá ihlukaniswa ibe yisigaba esizimele — ngoba umehluko wayo ubaluleke kakhulu ngokuphathelene nempahla, ubuchwepheshe, indawo kanye namandla okuvuthwa isikhathi eside. I-shēng pu’er iyavuthwa kancane ngokwemvelo ngesikhathi igcinwe; i-shú pu’er idlula ekuvuthweni okusheshisayo kwe-microbiology ngenqubo ye-wò duī (渥堆, wò duī — ‘ukufukulwa okumanzi’).
  • Isigaba: Amatiye adumile aseShayina. Umkhiqizo onesiqinisekiso sendawo evikelwe (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn). Iyona kuphela itiye emhlabeni, ngokwamazinga kazwelonke, elihlukaniswa ngezinhlobo ‘eziluhlaza’ ‘nezivuthiwe’.
  • Imvelaphi: IShayina, isifundazwe i-Yunnan (云南, Yúnnán). Ngokwe-GB/T 22111-2008, indawo evikelwe yesiqinisekiso sendawo ihlanganisa sonke isifundazwe i-Yunnan, kodwa umongo wokukhiqiza ugxile emgwaqeni ophakathi noma ophansi woMfula i-Lancang (澜沧江, Láncāng Jiāng — ingxenye ephezulu ye-Mekong) ezifundeni ezine eziyinhloko:
    • Xishuangbanna (西双版纳, Xīshuāngbǎnnà): Inhliziyo yomlando ye-pu’er. Lapha kukhona ‘Izintaba Eziyisithupha Zetiye Ezinkulu’ (六大茶山, Liù Dà Chá Shān). Isifunda sase-Menghai (勐海, Měnghǎi) siyisikhungo sokukhiqiza i-shú pu’er ‘enambitheka yaseMenghai’ eyingqayizivele.
    • Lincang (临沧, Líncāng): Idume ngezihlahla zetiye zakudala. Izintaba ezidumile: i-Bingdao (冰岛, Bīngdǎo) enambitheka kakhulu ubumnandi, ne-Mengku (勐库, Měngkù) enomzimba onamandla. Kanti futhi lapha kukhona isifunda sase-Fengqing (凤庆, Fèngqìng) — lapho kudalwa khona itiye i-diānhóng.
    • Pu’er (普洱, Pǔ’ěr) / owake wabizwa ngeSimao (思茅, Sīmáo): Isikhungo somlando sokuhweba, esanikeza igama kulo lonke uhlobo lwetiye. Lapha kukhona intaba edumile yase-Jingmai (景迈, Jǐngmài) enezingadi zetiye ezineminyaka eyizinkulungwane.
    • Baoshan (保山, Bǎoshān): Isifunda esisentshonalanga, esidume ngezihlahla zetiye esigodini soMfula i-Nujiang (怒江, Nùjiāng).
  • Izixhumanisi zendawo: Isifundazwe i-Yunnan siphakathi kuka-21° no-29° womngcele ongasenyakatho no-97° no-106° womngcele osempumalanga. Izindawo ezinkulu zetiye zihlanganiswe engxenyeni eseningizimu naseningizimu-ntshonalanga yesifundazwe, phakathi kuka-21° no-25° womngcele ongasenyakatho.

2. Umlando Nobaluleko Lwamasiko:

  • Umlando: I-Pǔ’ěrchá inomlando omude futhi ocebile kunazo zonke izinhlobo zetiye emhlabeni.

    • Isikhathi sakudala kakhulu (iminyaka engaphezulu kwe-3000 edlule): Ngokwe-Huayang Guozhi (《华阳国志》, Huáyáng Guózhì) yomlobi-mlando u-Chang Qu (常璩, Cháng Qú), ngesikhathi sokuhlasela kuka-Wǔ Wáng (武王, Wǔ Wáng) ku-Zhou (cishe ngo-1066 BCE), abantu bakwa-Pu (濮人, Pú rén) — amadlozi ama-Bulang anamuhla (布朗族) — babeletshela itiye njengemnikelo. Ama-Pu yiwona okukholelwa ukuthi ayengabantu bokuqala ukutshala izihlahla zetiye e-Yunnan. Esigodini sase-Bangwei (邦崴, Bāngwēi) nanamuhla kusekhona ‘isihlahla setiye sakudala esishintshashintshayo’ — ubufakazi obuphilayo bokufuywa kwetiye ngabantu bakwa-Pu.
    • Inkathi ye-Tang (唐朝, 618–907): Ngo-863, u-Fan Chuo (樊绰, Fán Chuò) wabhala encwadini i-Manshu (《蛮书》, Mán Shū): “Itiye livela ezintabeni ezingasemingceleni yodolobha i-Yinsheng” (茶出银生城界诸山, chá chū Yínshēng chéng jiè zhū shān). Idolobha lasendulo i-Yinsheng lalisendaweni yesigodi sase-Jingdong sanamuhla (景东, Jǐngdōng). Ama-Mengshe man (蒙舍蛮) ayepheka itiye enezela upelepele, ijinja nesinamoni. Kule nkathi kwaqala ukwakheka imizila yokuhweba — eyandulela i-Chamagudao (茶马古道, Chámǎ Gǔdào — ‘Umkhondo Wasemandulo Wetiyé Namahhashi’).
    • Inkathi ye-Song (宋朝, 960–1279): I-pǔ’ěrchá yaba yimpahla ebaluleke kakhulu ohlelweni lwe-chámǎ hùshì (茶马互市, chámǎ hùshì — ‘ukuhwebelana ngamahhashi netiye’). Umbuso wakwa-Dali (大理国) wathuma izithunywa e-Guangxi ukuyohweba ngamatiye nebutho le-Song. Umbhali weSong u-Wang Yuxi (王禹偁) wayidumisa ngezinkondlo: “Linuka kamnandi kunezigodi eziyisishiyagalolunye zama-orchid anuka kamnandi, liyindilinga njengenyanga ekhanyayo yekwindla” (香於九畹芳兰气,圆如三秋皓月轮).
    • Inkathi ye-Yuan (元朝, 1206–1368): U-Li Jing (李京) encwadini yakhe Yunnan Zhilüe (《云南志略》) wabika: emakethe, ezaziba njalo ezinsukwini ezinhlanu, itiye lalihamba phambili nokuhwebelana okunye okufana nezingubo, uboya kanye nosawoti.
    • Inkathi ye-Ming (明朝, 1368–1644): Ngokomlando, kwavela okokuqala igama elithi ‘pǔchá’ (普茶). U-Xie Zhaozhe (谢肇淛, Xiè Zhàozhì) wabhala encwadini Dian Lüe (《滇略》, Diān Lüè): “Bonke — kusukela kubantu abafundile kuya kubantu abajwayelekile — baphuza i-puchá” (士庶所用,皆普茶也). Ngenkathi ye-Ming kwaqala ukulawulwa kukahulumeni ukuhweba ngamatiye e-Pu’er.
    • Inkathi ye-Qing (清朝, 1644–1912) — inkathi yegolide ye-pu’er:
      • 1714: UZhang Lücheng (章履成) encwadini Yuanjiang Fu Zhi (《元江府志》) wabhala okokuqala igama elithi ‘pǔ’ěrchá’ (普洱茶): “I-pǔ’ěrchá ivela entabeni i-Pu’er, izimfanelo zayo zifudumele, iphunga layo linuka kamnandi, yehlukile kwamanye amatiye.”
      • 1716: Ubufakazi bokuqala obuqoshiwe bokulethwa kwe-pu’er esigodlweni sombusi — umcimbi wama-80 kaKangxi (康熙).
      • 1729: UYongzheng (雍正) wasungula i-Pu’er Prefecture (普洱府, Pǔ’ěr Fǔ), kwathi uMbusi-Jikelele waseYunnan naseGuizhou, u-Er’etai (鄂尔泰), wenza inqubomgomo ye-‘gǎitǔ guīliú’ (改土归流 — ukufaka izikhulu zombuso esikhundleni sezikhulu zomdabu). E-Youle (攸乐) kwamiswa ibutho lamasosha angama-500 ukuqapha izintaba zetiye.
      • 1744: I-pǔ’ěrchá yafakwa ngokusemthethweni ohlwini lweminikelo yasesigodlweni (贡茶, gòngchá). Umnikelo waminyaka yonke wawungu-66,000 wamacilogramu.
      • U-Tan Cui (檀萃) encwadini Dianhai Yuheng Zhi (《滇海虞衡志》) uchaze ukuchuma: “I-pǔ’ěrchá idume ezweni lonke… Izintaba eziyisithupha zetiye zihamba amakhilomitha angu-800, izinkulungwane eziyikhulu zabasebenzi betiye bangena ezintabeni… unyaka nonyaka kukhiqizwa amacilogramu ayizigidi.” UDaoguang (道光) wanikeza itiye ibizo elithi ‘míng zhōng zhī ruì pǐn’ (茗中之瑞品 — ‘igugu phakathi kwamatiye’).
    • Inkathi yanamuhla:
      • 1958: Ifemu yetiye yase-Xiaguan (下关茶厂) ngokuhlolwa yathuthukisa ubuchwepheshe bokuvuthwa okusheshisayo ngomhwamuko kwe-jǐnchá (紧茶 — itiye elicindezelwe), okwaba yisandulelo se-shú pu’er yesimanje.
      • 1973: Inkampani yetiye yase-Yunnan (云南省茶叶公司) yathumela ithimba lochwepheshe abayisikhombisa — okuhlanganisa u-Wu Qiying (吴启英, Wú Qǐyīng) wefemu yetiye yase-Kunming no-Zou Bingliang (邹炳良, Zōu Bǐngliáng) wefemu yetiye yase-Menghai — e-Guangzhou ukuyofunda ubuchwepheshe bokuvuthwa okusheshisayo. Ngemva kokulungisa indlela yase-Guangzhou ukuze ihambisane nesimo sezulu sase-Kunming esisezintabeni, ngo-1974 u-Wu Qiying wasungula ubuchwepheshe ‘bokufukula okumanzi ngamanzi abandayo’ (普洱茶湿水渥堆技术), okwafinyeza ukuvuthwa okuyimvelo kusukela emashumini eminyaka kuya ezinsukwini ezingama-45.
      • 1975: Amafemu amathathu — e-Kunming, e-Menghai nase-Xiaguan — aqeda ukucubungula izindlela zawo zobuchwepheshe. Kwavela izimpawu zokuqala eziyizinganekwane: 7581 (isitini sefemu yase-Kunming), 7572 no-7452 (ama-pancake efemu yase-Menghai), 7663 (i-tuocha yefemu yase-Xiaguan — ‘i-Tuo yaseFrance’).
      • 2004–2007: ‘Ukuqhuma kwe-pu’er’ ezweni lonke (普洱茶热, Pǔ’ěrchá rè). Amanani e-pu’er evuthiwe nasezintabeni anyuka ngokushesha okukhulu. Ngo-2007, igama elithi ‘pǔ’ěrchá’ laba phakathi kwamagama amathathu asetshenziswa kakhulu eChina (kanye nelithi ‘amasheya’ nelithi ‘izigqila zokuboleka imali yezindlu’).
      • 2008: Kwaqala ukusebenza izinga likazwelonke i-GB/T 22111-2008 ‘Umkhiqizo Wesiqinisekiso Sendawo — I-Pǔ’ěrchá’, eliqinisekisa incazelo, ukuhlukaniswa, izimfuno zekhwalithi kanye nendawo evikelwe.
  • Igama:

    • ‘Pǔ’ (普) + ‘Ěr’ (洱) — igama lendawo. Leligama lisuselwa edolobheni elithi Pu’er (namuhla idolobha elingaphansi kukamasipala i-Pu’er), okwathi kusukela ekuqaleni kwekhulu le-18 laliyisikhungo esikhulu sokuhweba sokuqoqa, ukucubungula nokuthumela amatiye ase-Yunnan. Idolobha akulona umkhiqizi omkhulu, kodwa kwakungedlula kulo amakharavani, futhi igama lokuhweba labambelela etiyeni.
    • ‘Chá’ (茶) — itiye.
  • Ubaluleko lwamasiko: I-Pǔ’ěrchá inendawo eyingqayizivele emasikweni omhlaba etiye. Iwukuphela kwetiye okufanele ngokomthetho libe ngcono ngokuhamba kwesikhathi — umqondo ‘yuè chén yuè xiāng’ (越陈越香, yuè chén yuè xiāng — ‘okuguga kunuka kamnandi’). Lokhu kwenza i-pu’er ibe yinto yokuqoqwa nokutshalwa kwezimali, njengewayini. IChamagudao — omunye wemigwaqo emikhulu kakhulu emlandweni yokuhweba, ngokuvama nangokubaluleka eduze komgwaqo weSilika (Silk Road) — yadalelwa ngokuyinhloko ukuthutha i-pǔ’ěrchá iye eTibet, empumalanga-ntshonalanga ye-Asia nangaphambili. Imizila emihlanu eyinhloko yayisuka ngemisebe e-Pu’er: enyakatho iye eTibet nge-Dali ne-Lijiang, eningizimu iye eMyanmar naseLaos, empumalanga iye e-Guangzhou naseBeijing. Ngo-2013, izindawo eziyi-11 zeChamagudao zaqashelwa njengezikhumbuzo zikazwelonke. Kumaqembu e-Yunnan — ama-Bulang, ama-Dai, ama-Jinuozhu, ama-Hani — i-pǔ’ěrchá ayisiso nje isiphuzo, kodwa iyingxenye yobunikazi, isiko kanye nesakhiwo somnotho.

3. Ichazelo Ngezitshalo Nempahla Esetshenziswayo:

  • Uhlobo lwembewu: Ukukhiqizwa kwe-pǔ’ěrchá kusetshenziswa kuphela uhlobo lwe-Yunnan lwamaqabunga amakhulu, i-Yúnnán Dàyèzhǒng (云南大叶种, Yúnnán Dàyèzhǒng), olungaphansi kohlobo lwe-Camellia sinensis var. assamica. Izinga le-GB/T 22111-2008 libeka ngqo ukuthi impahla esetshenziswayo kumele ibe ivela endaweni evikelwe. Izinhlobo eziyinhloko zokutshala:
    • Měnghǎi Dàyèzhǒng (勐海大叶种): Icecana leqabunga libanzi, li-oval; iphunga liphakeme, ukunambitheka kunamandla, kuyababa. Ama-polyphenols ~32.8%, i-caffeine ~4.1%.
    • Fèngqìng Dàyèzhǒng (凤庆大叶种): Amacembe makhulu, anenyama; ukunambitheka kuhlanganisiwe nokuhlehlela okude kobumnandi (huí gān). Ama-amino acid ~2.9% — aphezulu kunezinye izinhlobo.
    • Měngkù Dàyèzhǒng (勐库大叶种): Ama-polyphenols afinyelela ku-33.8%, ama-catechins ~182 mg/g. Kunikeza ukunambitheka okugcwele kakhulu, ‘okuphumelelayo’.
  • Iminyaka yezihlahla: Isici esibalulekile sekhwalithi nentengo. Kwehlukaniswa:
    • Táidì chá (台地茶, táidì chá): Izihlahla zasemasimini, iminyaka efinyelela kwengama-30-40. Isivuno siphezulu, kodwa ukunambitheka kulula.
    • Dà Shù Chá (大树茶, Dà Shù Chá): ‘Izihlahla ezinkulu’, iminyaka engama-50-100. Ukunambitheka okujulile, okugqamisa ‘umoya wezintaba zasendle’ (shānyě qìxī).
    • Gǔ Shù Chá (古树茶, Gǔ Shù Chá): ‘Izihlahla zakudala’, iminyaka eyikhulu nangaphezulu, ezinye zifinyelela kuma-800-1000. Izimpande ezijulile zinikeza ukudla okunamandla kwemaminerali, okuqukethe amapectin aphezulu. Lena mpahla eyigugu kakhulu futhi ebiza kakhulu.
  • Ukuvuna: Kusukela entwasahlobo kuya ekwindla. Inani eliphakeme kakhulu linokuvunwa kwasentwasahlobo ngaphambi kwe-Qingming (清明, ekuqaleni kuka-Ephreli) — ‘míng qián chá’ (明前茶). Itiye lasentwasahlobo licebe kakhulu ngama-amino acid namafutha abalulekile. Ukuvunwa kwekwindla kubizwa nge-gǔ huā (谷花 — ‘imbali yezinhlamvu’), kulula futhi kunuka kakhudlwana.
  • Izinga lokuvuna: Kusukela ‘ehlumeleni + iqabunga elilodwa’ (ezinhlotsheni eziphakeme ezifana ne-gōngtíng) kuya ‘ehlumeleni + amaqabunga ama-3-4’ (empahleni evamile). E-shú pu’er kuvame ukusetshenziswa impahla evuthiwe kakhudlwana.
  • Izimfuno zempahla: Amaqabunga anempilo, angalimele, angenazimpawu zokugula. Amaqabunga avuniwe akumele agcinwe isikhathi esingaphezu kwamahora ama-4-6 ngaphambi kokuqala ukucubungula.

4. Indawo Nezici Zokutshala:

  • Isifundazwe i-Yunnan sisempumalanga-ntshonalanga yeChina, eYunnan-Guizhou Plateau. Lesi yisifunda esinokuhlukahluka okukhethekile kwezinto eziphilayo: lapha kuhlala izihlahla zetiye zasendle ezineminyaka engaphezu kweyi-1000, okuqinisekisa isimo sase-Yunnan njengendawo okwavela kuyo isihlahla setiye (Camellia sinensis).
  • Ubude obukhulayo: amamitha ayi-1000–2100 ngaphezu kolwandle. Amatiye asezintabeni eziphakeme (ngaphezu kuka-1600 m) abaluleke kakhulu ngokunambitheka okuqinile nephunga elimnandi.
  • Isimo sezulu: i-monsoon esezindaweni ezishisayo. Izinga lokushisa lonyaka ojwayelekile lingu-17–22°C. Imvula yonyaka ingu-1200–1800 mm. Kuvamile ukwehluka okukhulu kwezinga lokushisa phakathi nemini nobusuku (10–15°C), inkungu njalo nokuguqubala kwesibhakabhaka — izimo ezifanele ukunqwabelana kancane kokunambitheka nephunga emaqabungeni.
  • Inhlabathi: Inhlabathi ebomvu yelaterite kanye nephuzi-bomvu (砖红壤, 红黄壤), i-pH 4–6, enokuqukethwe okuphezulu kwezinto eziphilayo (≥1%). Inhlabathi emuncu, ekhanyayo iyaceba nge-iron, i-aluminium namanye amaminerali, akha iphrofayili yamaminerali eyingqayizivele ye-pǔ’ěrchá.
  • Izintaba Eziyisithupha Zetiye Ezinkulu (古六大茶山): Zitholakala esifundeni sase-Xishuangbanna, empumalanga ye-Mekong. Lezi izintaba zomlando ezichazwe emithonjeni ye-Qing: Youle (攸乐), Gedeng (革登), Yibang (倚邦), Mangzhi (莽枝), Manzhuan (蛮砖) kanye neMansa/Yiwu (曼撒/易武). Kamuva kweza ‘Izintaba Ezintsha Eziyisithupha’ entshonalanga ye-Mekong: Nannuo (南糯), Nanqiao (南峤), Mengsong (勐宋), Jingmai (景迈), Bulangshan (布朗山) kanye neBada (巴达).
  • Imvelo: Izintaba eziningi zetiye zikude nezindawo zezimboni. Izingadi zetiye zakudala (gǔ cháyuán, 古茶园) ziyizinhlelo zemvelo zemvelo, lapho izihlahla zetiye zikhula ngokubambisana nehlathi, ngaphandle kokusetshenziswa kwezibulala-zinambuzane kanye nomanyolo.

5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:

Ukukhiqizwa kwe-pǔ’ěrchá kuyinqubo enezigaba eziningi, ehluke kakhulu phakathi kwe-shēng ne-shú pu’er. Okufanayo kuzo zombili izinhlobo yisigaba sokuqala sokwenza i-máochá (毛茶, máochá — ‘itiye elingakacutshungulwa’), okungemva kwalokho izindlela ziyahlukana.

Isigaba I: Ukwenziwa kwe-shàiqīng máochá (晒青毛茶 — ‘impahla esaluhlaza eyomiswe ngomswane’):

  • Ukuvuna (采摘 — cǎi zhāi): Ukuvunwa ngesandla kwamaqabunga amasha.
  • Ukuwasha (摊晾 — tān liáng): Amaqabunga amasha ayendlalwa ngobuncane ezitsheni zoqalo noma ngaphandle ukuze kususwe umswakama othile. Amaqabunga ayathamba futhi abe lula ukugotshwa. Isikhathi — kusukela emahoreni ambalwa kuya osukwini, kuye ngesimo sezulu.
  • Ukuqedwa kokuluhlaza (‘ukubulawa kokuluhlaza’) (杀青 — shā qīng): Ukugazingwa epanini elikhulu emlilweni ezingeni lokushisa elingu-200–280°C ukuze kunqanyulwe amandla ee-enzyme nokumisa uku-oxidation. Ngokuhlukile etiyeni eliluhlaza, ukuqedwa kwe-pu’er kwenziwa ngenhloso kancane futhi ngobumnene: ingxenye ethile yamandla e-enzyme iyasala, okuqinisekisa amandla okuvuthwa okulandelayo. Lokhu kungumehluko oyinhloko we-pu’er etiyeni eliluhlaza.
  • Ukusonteka (揉捻 — róuniǎn): Amaqabunga ayasontwa ngesandla noma ngomshini, ukuze kwephulwe izindonga zamaseli, kukhishwe ulwelo bese kunikezwa ukuma. Izinga lokusonteka liyahlukahluka.
  • Ukomiswa ngomswane (晒干 — shài gān): Isigaba esibaluleke kakhulu esinquma ubunikazi be-pu’er. Itiye liyendlalwa emacansini oqalo lomile elangeni eliqondile. Ukomiswa ngomswane (hhayi ngomshini noma emlilweni) yikona okugcina ukusebenza okusalayo kwe-enzyme namandla e-microbiological etiye. Lesi sigaba siyimpoqo ngokwezinga le-GB/T 22111-2008 futhi sihlukanisa i-pǔ’ěrchá ne-Diān Lǜ (滇绿, Diān Lǜ — itiye eliluhlaza lase-Yunnan), elomiswa ezingeni lokushisa eliphezulu eziko.
  • Ukuhlunga (分级 — fēnjí): I-máochá iyahlungwa ngobukhulu nekhwalithi.

Isigaba II-A: I-shēng pu’er (生茶 — ‘itiye eliluhlaza’):

  • Ukucindezela (蒸压成型 — zhēng yā chéng xíng): I-máochá iyaphekwa ngomhwamuko bese icindezelwa ibe ngezinhlobonhlobo: i-pancake i-bǐngchá (饼茶, 357 g), isitsha i-tuóchá (沱茶, 100–250 g), isitini i-zhuānchá (砖茶, 250–1000 g), ithanga le-jīnguā (金瓜), njll.
  • Ukomiswa (干燥 — gānzào): Itiye elicindezelwe lomiswa ezingeni lokushisa legumbi.
  • Ukuvuthwa okulandelayo kwemvelo (自然陈化 — zìrán chénhuà): I-shēng pu’er iyavuthwa kancane ngesikhathi igcinwe. Ngaphansi kwesenzo see-enzyme ezisele kanye nama-microorganisms, ama-polyphenols ayavuthwa kancane, ukubaba nokubaba kuncipha, kuvele amanothi ezithelo ezomisiwe, okhuni, noju. Ukuze kube noshintsho olubonakalayo kudingeka okungenani iminyaka engu-5–7; amasampula angcono avuthwa iminyaka engu-15–30 nangaphezulu.

Isigaba II-B: I-shú pu’er (熟茶 — ‘itiye elivuthiwe’):

  • Wò duī — ‘ukufukula okumanzi’ (渥堆 — wò duī): I-máochá iyamanziswa (kwengezelwa u-30-40% wamanzi ngobunzima betiye), kwakhiwe isifulu esiphakeme nge-1–1.5 m nesindwa amathani amaningana, simbozwe ngendwangu. Ngaphansi kwesenzo sokufudumala, umswakama kanye nama-microorganisms (okugqamisa umkhuhlane omnyama Aspergillus niger, imvubelo, umkhuhlane wezimpande Rhizopus) kuqala ukuvuthwa okukhulu. Izinga lokushisa ngaphakathi kwesifulu lenyukela ku-50–65°C. Njalo ezinsukwini ezi-5–7 isifulu siyaphindaphindwa (翻堆, fān duī) ukuze kulinganise izinga lokushisa nomswakama. Inqubo ithatha izinsuku ezingama-45–60. Ngenxa yalokho itiye lithola umbala obomvu-bunscundu, ukunambitheka okuthambile nephunga elibizwa nge-chénxiāng (陈香 — ‘iphunga lokuguga’).
  • Ukomiswa nokuhlunga: Ngemva kokuphothulwa kokuvuthwa, itiye liyendlalwa ukuze kwehliswe umswakama, bese lihlungwa.
  • Ukucindezela: Kuyefana ne-shēng pu’er.

6. Izici Zokuthinta Okuhlangabezana Nakho:

Izici ze-shēng pu’er ne-shú pu’er zehluka kakhulu:

I-shēng pu’er (encane, efinyelela eminyakeni engu-3–5):

  • Isimo seqabunga elomileqazini: Amaqabunga amakhulu aphelele, aluhlaza-mpunga noma aluhlaza mnyama, anoboya obumhlophe emilebeni. Ngendlela ecindezelwe — i-pancake eliminyene elinamaqabunga ahlukaniswe kahle.
  • Iphunga leqabunga elomileqazini: Lihlanzekile, linomoya wezitshalo, inothi lezimbali zezintaba, uju, utshani.
  • Iphunga lalokhu okukhishwayo: Lezimbali, loju, lamanothi okuluhlaza okusha kanye nentuthu encane.
  • Ukunambitheka: Kugqamile, kubaba, kunokubaba okwembulwa ngokushesha okuphenduka i-huí gān enamandla (回甘 — ubumnandi obubuya). ‘Ukuminyana’ okuphezulu ‘namandla okugqamisa’ kokunambitheka. Umzimba — usukela emaphakathi kuya ogcwele. I-shēngjīn (生津 — ‘ukuzalwa kwamathe’) izwakala ngokusobala.
  • Umbala walokhu okukhishwayo: Uphuzi-luhlaza okhanyayo, okhanyayo, ogqamile.
  • Isisekelo setiye: Amaqabunga amakhulu, athambile, aphuzi-luhlaza, anwebekayo.

I-shēng pu’er (evuthiwe, iminyaka eyi-10+):

  • Iphunga lalokhu okukhishwayo: Izithelo ezomisiwe, amantongomane, i-camphor (樟香, zhānɡ xiānɡ), okhuni, amanothi oju.
  • Ukunambitheka: Kuthambile, kuyindilinga, kujulile, nokunambitheka okusemva okuhlala isikhathi eside. Ukubaba cishe akukho.
  • Umbala walokhu okukhishwayo: Orenji-obomvu kuya kumbala ophuzi osawolintshi ofiphele.

I-shú pu’er:

  • Isimo seqabunga elomileqazini: Umbala onsundu omnyama ufinyelela komnyama, unomkhondo obomvu emilebeni (emazingeni aphezulu afana ne-gōngtíng).
  • Iphunga leqabunga elomileqazini: Linomhlabathi, linokhuni, linamanothi amasundu omisiwe kanye nokhuni oludala.
  • Iphunga lalokhu okukhishwayo: I-chénxiāng (陈香 — ‘iphunga lokuvuthwa’), amanothi omhlabathi, ushokoledi omnyama, amantongomane, kwesinye isikhathi iphunga elimnandi lemasundu (枣香, zǎo xiāng). Ama-shú pu’er amancane angaba ‘neduìwèi’ (堆味 — ‘iphunga lesifulu’), elinyamalala emva kwengu-1-2 yokugcinwa.
  • Ukunambitheka: Kuthambile, kuminyene, kushelelayo okunamafutha (醇滑, chún huá), kunobumnandi obugqamile kanye nokubaba okuncane. Umzimba — ugcwele, ‘uminyene’. Ukunambitheka okusemva — kuhlala isikhathi eside, kumnandi, kunomuzwa wokufudumala.
  • Umbala walokhu okukhishwayo: Umbala obomvu-nsundu omnyama oshubile kanye nombala oyi-ruby omnyama, ‘obomvu, oshubile, okhanyayo’ (红浓明亮, hóng nóng míng liàng) — isici esiyizinga ngokwezinga.
  • Isisekelo setiye: Okubomvu-nsundu, okufanayo, okuthambile. Okubomvu okunokucwazimula okulingene kuwuphawu lwekhwalithi. Ukubomvu okunokuhlangana okufana nodaka (红泥状) kuwuphawu lokonakala.

7. Amakhemikhali Akhona:

Amakhemikhali e-pǔ’ěrchá ahluke kakhulu phakathi kwe-shēng ne-shú pu’er, ngenxa yomehluko kubuchwepheshe.

  • Ama-polyphenols (茶多酚): Ku-shēng pu’er — 20–30% wobunzima obomile; ku-shú pu’er kuphansi kakhulu (ukwehla ngo-~60% ngesikhathi se-wò duī). Ku-shēng pu’er kugqamisa i-EGCG (epigallocatechin gallate) — okuqukethwe okungafinyelela ku-79 mg/g; ku-shú pu’er i-EGCG iguqulwa cishe ngokuphelele (kufinyelele ku-0.37 mg/g). Esikhundleni samacatechin, ku-shú pu’er kunqwabelana imikhiqizo yokuvuthwa kwawo.
  • Imibala yetiye: Ibaluleke kakhulu ku-shú pu’er. I-cháhuángsù (茶黄素 — theaflavins), i-cháhóngsù (茶红素 — thearubigins) futhi ikakhulu i-cháhiēsù (茶褐素 — theabrownins): ku-shú pu’er okuqukethwe kwe-theabrownins kuphindwe ka-3.6 kunaku-shēng (~9.2% vs ~2.5%). Ngama-theabrownins akha umbala omnyama walokhu okukhishwayo nokunambitheka okuthambile kwe-shú pu’er.
  • Ama-amino acid: Ku-shēng pu’er — 2–4%, okuhlanganisa i-L-theanine. Ngenqubo ye-wò duī okuqukethwe kuncipha ngo-~58% (ama-microorganisms asebenzisa ama-amino acid njengomthombo we-nitrogen).
  • I-caffeine (咖啡碱): 2–4%. Okuthakazelisayo ukuthi ku-shú pu’er okuqukethwe i-caffeine kungase kube phezulu nakakhulu kunasempahleni yokuqala (kufika ku-1.23 izikhathi), ngenxa yokukhishwa kokuhlangana nama-catechin ngesikhathi sokuvuthwa.
  • I-gallic acid (没食子酸): Yanda kakhulu ku-shú pu’er — yakheka kuma-gallates amacatechin ngokuhlanganyela kwe-enzyme ye-microbial i-tannase.
  • Izinto ezifana ne-statin: Okukhethekile ku-shú pu’er — ubukhona be-lovastatin namanye ama-statin, akhiqizwa ama-streptomycetes ngesikhathi sokuvuthwa. Lezi zinto cishe azikho ku-shēng pu’er.
  • Ama-polysaccharides (茶多糖): Okuqukethwe kuyanda ngesikhathi sokuvuthwa; anamandla okuvikela emangqamuzaneni kanye nokwehlisa ishukela egazini.
  • Amavithamini: C (ikakhulu ku-shēng pu’er; uyabhujiswa ngesikhathi se-wò duī), B₁, B₂, PP (niacin).
  • Amaminerali: Zinc, manganese, potassium, calcium, magnesium, iron, fluoride. Okuqukethwe okuphezulu kwamaminerali kuwumphumela wezimpande ezijulile zezihlahla ezinamaqabunga amakhulu kanye nenhlabathi ye-laterite ecebile.

8. Izinzuzo Zemplio:

  • Ukwenza umzimba usebenzise amafutha kahle (降脂, jiàng zhī): Lolu uphawu olufundwe kakhulu lwe-pǔ’ěrchá. Ama-theabrownins nezinto ezifana ne-statin ze-shú pu’er zivimbela ukwakheka kwama-acid amafutha futhi zisiza ukuvuthwa kwamafutha. Ucwaningo lwezokwelapha lufakazela ukwehla kwe-LDL cholesterol ngokusetshenziswa njalo.
  • Ukusiza ekugayeni ukudla (消食, xiāo shí): I-pǔ’ěrchá ivame ukuphuzwa ngemva kokudla okunamafutha nokusindayo. I-caffeine ikhuthaza ukukhiqizwa kwejusi yesisu, ama-pectin enza ngcono ukugaywa kokudla.
  • Ukuvikela emangqamazaneni: Ama-catechin e-shēng pu’er (EGCG) anamandla amakhulu okunciphisa ama-radical. Ku-shú pu’er umsebenzi wokuvikela wenzeka ngama-theabrownins nama-polysaccharides.
  • Umthelela wokuvuselela: I-caffeine kanye ne-L-theanine ihlinzeka amandla amnene, ahlala isikhathi eside ngaphandle kokwehla okukhulu okuvamile ngekhofi. I-shēng pu’er ivuselela kakhulu, i-shú — kancane.
  • Umthelela omuhle emikhumbini yamathumbu: Ama-microorganisms abamba iqhaza ekuvuthweni kwe-shú pu’er akhiqiza ama-metabolites, okuthi ngokusho kocwaningo, abe nomthelela omuhle kumakhambi amathumbu.
  • Umthelela ongaba khona wokwehlisa ushukela egazini: Ama-polysaccharides nama-theabrownins e-pǔ’ěrchá ayafundwa njengezindlela zokwehlisa ushukela egazini.
  • Umthelela wokufudumala ‘nomnene’ (i-shú pu’er): Emithini yesintu yaseChina, i-shú pu’er ibhekwa njengetiye ‘elifudumele’ ngokwemvelo, elifanele abantu ‘abanomzimba obandayo’, abanezinkinga zesisu nangesikhathi esibandayo sonyaka. I-shēng pu’er, ngakolunye uhlangothi, inemvelo ‘ebandayo’ futhi ingase icasule isisu kungakadliwa.

9. Ukwenziwa Kwetiye:

  • Izinga lokushisa lamanzi: 95–100°C (amanzi abilayo aphelele). I-pǔ’ěrchá ingelinye lamatiye ambalwa aphekwa ngamanzi abilayo. Izinga lokushisa eliphezulu liyadingeka ukuze kukhishwe amaqabunga aminyene ohlobo lwamaqabunga amakhulu.
  • Ubuningi betiye: Amagremu ayi-7-8 nge-150 ml (uma kwenziwa ngenqubo ye-gōngfū chá); amagremu ayi-3-5 nge-200 ml (ngenqubo yaseNtshonalanga).
  • Isitsha:
    • I-Gàiwǎn (盖碗): Indlela ejwayelekile, evumela ukulawula isikhathi sokumisa nokuhlaziya iphunga lesembozo. Ikhethekile kwi-shēng pu’er.
    • I-teapot yase-Yixing eyenziwe nge-zǐ shā (紫砂壶): Ifaneleke kakhulu kwi-shú pu’er naku-shēng pu’er evuthiwe. Ubumba olunama-pores ‘luyakhumbula’ itiye futhi ngokuhamba kwesikhathi kukhulisa ukujula kokunambitheka. Kunconywa i-teapot ehlukile ye-pu’er.
  • Inqubo:
    1. Fudumeza isitsha ngamanzi abilayo.
    2. Thela itiye. Uma kuyi-pancake — yephule inani elifanele ngommese wetiye, uzame ukungayi-phuli kakhulu iqabunga.
    3. Ukuhlanza (醒茶, xǐng chá — ‘ukuvusa itiye’): Thela amanzi abilayo bese uwathulula ngokushesha (ngemva kwemizuzwana engu-3–5). E-shú pu’er naku-shēng endala kunconywa ukuhlanza kabili. Inhloso — ukususa uthuli lwetiye, ‘ukuvusa’ iqabunga, ukulilungiselela ukuvuleka.
    4. Ukunikezwa kokuqala: imizuzwana engu-5-10 ye-shēng pu’er; imizuzwana engu-10-15 ye-shú pu’er.
    5. Thela okukhishiwe ngesisefo ku-cháhǎi (公道杯 — ‘isitsha sobulungiswa’), bese usithele ezinkomishini.
    6. Ukunikezwa okuphindaphindiwe: okungenani izikhathi ezi-8-15 nangaphezulu. Isikhathi sokunikezwa ngakunye okulandelayo sandise ngemizuzwana engu-3-5. I-gǔ shù pu’er esezingeni eliphezulu ingakwazi ukumelana nokunikezwa okungaphezulu kwe-20.
  • Ezinye izindlela:
    • Ukupheka (煮茶, zhǔ chá): E-shú pu’er endala naku-lǎo chá tóu (老茶头). Faka amagremu ayi-5-7 etiye eteapotini yengilazi noma yobumba, thela amanzi abandayo, uwalethe emathunjini, upheke imizuzu eyi-1-2.
    • Ukuphisa okubandayo: Amagremu ayi-5 etiye ku-500 ml wamanzi asezingeni lokushisa legumbi, kumiswe amahora ayi-8-12 esiqandisini. Kufaneleka nge-shēng pu’er ehlobo.

10. Ukugcinwa:

I-pǔ’ěrchá ingelinye lamatiye ambalwa okungagcini nje ngokuthi kungenziwa, kodwa okumele agcinwe isikhathi eside. Ukugcinwa okulungile kuyisihluthulelo sokwembulwa kwamandla.

  • Izinga lokushisa: 20–30°C. Gwema ukushintsha okukhulu.
  • Umswakama: 60–70%. Uma omile kakhulu (<50%) — ukuvuthwa kuhamba kancane kuze kume. Uma kumanzi kakhulu (>80%) — ingozi yokukhunta ‘nokugcinwa okumanzi’ (湿仓, shī cāng).
  • Ukungena komoya: Okulingene. Itiye ‘liyaphefumula’ — lidinga umoya-mpilo ukuze livuthwe ngemuva, kodwa hhayi umoya ongenayo odonsa.
  • Ukungabikho kwamaphunga angaphandle: Itiye limunca ngamandla amaphunga. Kufanele ligcinwe kude nekhishi, iziqholo, amakhemikhali asendlini.
  • Ubumnyama: Ilanga liqondile libhubhisa i-chlorophyll futhi likhuthaza uku-oxidation okungafuneki.
  • Ibhokisi: Ukusonga koqalo lwendabuko (笋叶, sǔn yè) kufaneleke kakhulu. Amabhokisi ekhadibhodi, izimvilophi zendwangu ‘eziphefumulayo’ nazo zifaneleka. Ungavaleli umoya — i-pu’er idinga ukushintshana komoya (hhayi njengetiye eliluhlaza).
  • Indawo ‘eyomile’ uma iqhathaniswa ‘nemanzi’: ‘Indawo eyomile’ (干仓, gān cāng) — ukugcinwa lapho umswakama ulawulwa ngokulingene. Kunikeza ukunambitheka okuhlanzekile, ‘okungangcoli’, okubaluleke kakhulu. ‘Indawo enomswakama’ (湿仓) — ukugcinwa lapho umswakama uphezulu (okujwayelekile e-Hong Kong nase-Guangdong). Kusheshisa ukuguqulwa, kodwa kungase kubangele iphunga lokukhunta namanye amakhunta.
  • Isikhathi sokugcina: Ngokwezinga le-GB/T 22111-2008, uma kugcinwa ngaphansi kwezimo ezifanele, i-pǔ’ěrchá ayinayo isikhathi esinqunyelwe sokugcina (在符合本标准的条件下,适宜长期保存). I-shēng pu’er ifinyelela ekunambithekeni okuphelele ngemva kweminyaka ecishe ibe ngu-15–30. I-shú pu’er ifanele ukuphuzwa ngokushesha, kodwa iyathuthuka futhi uma igcinwe ngesikhathi esiyiminyaka engu-3-10.

11. Intengo Nokukopishwa:

  • Isigaba sentengo: Ububanzi bentengo ye-pǔ’ěrchá buphakathi kwabubanzi kunawo wonke emhlabeni wetiye.
    • I-shú pu’er ejwayelekile (efemuni): ama-yuan angu-30–100 nge-pancake (357 g).
    • I-shú pu’er esezingeni eliphezulu (gōngtíng, dà shù): ama-yuan angu-200–800 nge-pancake.
    • I-shēng pu’er encane (táidì): ama-yuan angu-50–200 nge-pancake.
    • I-shēng pu’er encane (gǔ shù, izintaba ezidumile): ama-yuan angu-500–5,000 nge-pancake. Impahla yokuqala evela entabeni yase-Lǎo Bān Zhāng (老班章) noma e-Bīngdǎo (冰岛) ingabiza ama-yuan angu-10,000–50,000 nangaphezulu nge-pancake.
    • I-shēng pu’er evuthiwe (iminyaka eyi-10–30+): Kusukela ezinkulungwaneni ezimbalwa kuya emakhulwini ezinkulungwane zama-yuan. Amatiye adumile ayevela ngeminyaka yawo-1950–1970 (红印, 蓝印, 88青饼) athengiswa ezindalini ngama-yuan ayizigidi.
  • Izici zentengo: Iminyaka yezihlahla (gǔ shù vs táidì), ‘ikhanda lentaba’ (山头, shān tóu — intaba ethile), iminyaka yokuvuthwa, izimo zokugcinwa, ifemu/umkhiqizi, isikhathi sokuvuna.
  • Ungakugwema kanjani ukukopishwa:
    • Thenga kubadayisi abaqinisekisiwe abanomlando nodumo. Imakethe ye-pu’er igcwele amakopi, ikakhulukazi emkhakheni wamatiye ‘amadala’ ‘nawasezintabeni’.
    • Hlola isimo sangaphandle: iqabunga kufanele liphelele, lingagaywanga; ukusonga (iphepha, i-nèifēi 内飞 — ithegi langaphakathi) — akufanele kube nezimpawu zomgunyathi.
    • Hlola iphunga: i-pu’er esezingeni — ihlanzekile, ayinakhunta, akukho sikhunta noma amaphunga wamakhemikhali. I-shú pu’er — inomhlabathi, kodwa hhayi okubolile.
    • Hlola okukhishwayo: i-shēng — kuyakhanya, kuphuzi-luhlaza; i-shú — kumbala obomvu-nsundu okhanyayo. Okunokungcola okukhishwayo kuwuphawu lwempahla engeyona esezingeni noma ukuphazamiseka kobuchwepheshe.
    • Intengo ephansi ngokusolisayo ‘ye-gǔ shù’ noma ‘ye-pu’er endala’ — cishe isiqinisekiso somgunyathi. I-gǔ shù yase-Lǎo Bān Zhāng yangempela ayikwazi ukubiza ama-yuan ayi-100 nge-pancake.

12. Amaqiniso Athakazelisayo:

  • Isisindo se-pancake esingamagremu angu-357 — akusona isehlakalo. Ama-pancake ayisikhombisa (七子饼, qīzǐ bǐng) akha i-tǒng (筒) eyodwa enesisindo esingamakhilogremu angu-2.499 (≈2.5 kg). Ama-tong ayishumi nambili akha i-jiàn (件) eyodwa enesisindo esingamakhilogremu angama-30 — umthwalo okahle wehhashi elilodwa endleleni yezintaba. Inombolo ‘yisikhombisa’ emasikweni aseChina ihlotshaniswa ‘nenzalo eningi’ (多子多孙). Lolu hlelo lwasungulwa ukuze kube nokhokhiso olufanayo lokuhweba nokhokhiso ngezikhathi ze-Qing.
  • I-shú pu’er — engumkhiqizo wekhulu lama-20. Ngaphambi kuka-1973 wonke umpu’er wawuyilokhu namuhla esikubiza nge-‘shēng pu’er’. Ubuchwepheshe be-wò duī, obuvumela ukulingisa ukuvuthwa kweminyaka eminingi ezinsukwini ezingama-45, — bungenye yezinto ezintsha ezibaluleke kakhulu kwezobuchwepheshe emlandweni wetiye.
  • ‘Ungaphuza, futhi ungatshala imali’ (能喝能投资): I-pǔ’ěrchá iwukuphela kohlobo lwetiye oluye lwaba yinto yokutshala imali okuyisibili. Igwebu lentengo lika-2007, lapho izindleko ze-pu’er ezijwayelekile zikhuphuka izikhathi eziyishumi, zase ziwa, zaba ngesinye sezigameko ezikhumbulekayo zezimali emlandweni womkhakha wetiye.
  • ‘Itiye elikhetha umnikazi walo’: Isiko ‘lokondla i-teapot’ (yǎng hú) — ukusebenzisa i-teapot eyodwa yase-Yixing kuphela nge-pu’er — kuholela ekutheni i-teapot imunce amafutha etiye futhi ngokuhamba kwesikhathi iqale ‘ukukhipha’ ukunambitheka okunqwabelene. Ama-teapot amadala, agcwele i-pu’er, anempondo nawo uqobo.
  • I-Yunnan — indawo yokuzalwa kwetiye lomhlaba: Esigodini sase-Fengqing kuhlala isihlahla setiye sasendle esineminyaka ecishe ibe ngu-3200. Ezintabeni zase-Jingmai kusindiswe indawo enkulu kunazo zonke emhlabeni yezingadi zetiye ezinamasiko ezingamahektare acishe abe ngu-2800, izihlahla ezingaphezu kweminyaka eyi-1000. Ngo-2023, ‘Indawo Yamasiko Yamahlathi Etiye Akudala e-Jingmai Mountain’ yafakwa ohlwini lweNdawo Eyingqayizivele Yomhlaba ye-UNESCO.

13. Izinhlobo Nokuhlukaniswa Kwe-Pǔ’ěrchá:

I-pǔ’ěrchá ihlukaniswa ngezizathu eziningana:

  • Ngobuchwepheshe bokucubungula:

    • I-shēng pu’er (生茶, shēngchá — ‘itiye eliluhlaza’): Ukuvuthwa okuyimvelo okuhamba kancane ngesikhathi kugcinwe. Izimfanelo zetiye: esemncane — kuyavuselela, kubaba, ‘kubanda’; ngokukhula — kuthamba, kujule, ‘kufudumele’.
    • I-shú pu’er (熟茶, shúchá — ‘itiye elivuthiwe’): Ukuvuthwa okusheshisayo ngenqubo ye-wò duī. Izimfanelo zetiye: kuthambile, kushelelayo, ‘kufudumele’ kusukela ezinsukwini zokuqala.
  • Ngokuma:

    • I-sǎnchá (散茶, sǎnchá — itiye elikhululekile): Amaqabunga angacindezelwe. Kulungile ekuphekeni, kodwa aligcinwa kahle.
    • I-jǐnyā chá (紧压茶, jǐnyā chá — itiye elicindezelwe):
      • I-bǐngchá (饼茶, bǐngchá — ‘i-pancake’): 100, 200, 357, 400 g. Ukuma okwedume kakhulu.
      • I-tuóchá (沱茶, tuóchá — ‘isitsha/isidleke’): 100, 250 g. Kulula ukugcina.
      • I-zhuānchá (砖茶, zhuānchá — ‘isitini’): 250–1000 g. Ngokomlando — ukuma kokuthuthwa nge-Chamagudao.
      • I-jīnguā (金瓜, jīnguā — ‘ithanga legolide’): Ukuma kwendabuko kweminikelo yasesigodlweni.
  • Ngempahla:

    • I-táidì chá (台地茶 — itiye lasemapulazini): Ukukhiqizwa okukhulu, intengo ephansi.
    • I-dà shù chá (大树茶 — ‘izihlahla ezinkulu’): Iminyaka engama-50-100. Ukunambitheka okuxubile.
    • I-gǔ shù chá (古树茶 — ‘izihlahla zakudala’): Iminyaka eyi-100+. Ukujula okukhulu nokuhlukahluka okuningi.
    • I-yě shēng chá (野生茶 — ‘itiye lasendle’): Impahla yezihlahla zasendle. Akuvamile, ukunambitheka kungase kungalindelekanga.
  • Ngezinga (le-shú pu’er elikhululekile, nge-GB/T 22111-2008):

    • Tèjí (特级 — ‘elikhethekile’): Imilebe enoboya obusagolide. Ukunambitheka okuncane, okuhlelekile.
    • Ibanga 1–3: Impahla ethambile; ukunambitheka okushelelayo, okumnandi.
    • Ibanga 4–6: Iqabunga eliphakathi; ukunambitheka okuqinile, okugcwele.
    • Ibanga 7–10: Iqabunga elivuthiwe; ‘eliqinile’, elinomhlabathi, kodwa elinomzimba omuhle.
    • Empeleni iningi lama-pu’er acindezelwe uwukuhlangana (拼配, pīnpèi) kwamabanga amaningana, lapho impahla enhle ihlinzeka iphunga, bese impahla evuthiwe inikeza umzimba nobumnandi.
  • Ngeminyaka (ye-shēng pu’er):

    • I-xīn chá (新茶 — ‘itiye elisha’): Ngaphansi kweminyaka engu-3-5. Ukugqama, ukubaba, isici ‘esiluhlaza’.
    • I-zhōng qī chá (中期茶 — ‘itiye lesikhathi esiphakathi’): Iminyaka engu-5-15. Ukubaba kuncipha, kuvela amanothi oju nokhuni.
    • I-lǎo chá (老茶 — ‘itiye elidala’): Iminyaka eyi-15+. Kuthambile, kujulile, kunokuhlukahluka okuningi, okunomqando oyi-camphor nezithelo ezomisiwe.
  • ‘Amakhanda Entaba’ adumile (山头, shān tóu):

    • I-Lǎo Bān Zhāng (老班章): ‘INkosi ye-pu’er’. Inamandla, ibaba, ine-huí gān eqhumayo. I-shēng pu’er ebiza kakhulu yasentabeni.
    • I-Bīngdǎo (冰岛): ‘INdlovukazi’. Kugqame ubumnandi boju, ‘ubumnandi obupholile obufana noshukela’ (冰糖韵), nomzimba othambile.
    • I-Yiwu / Mansa (易武/曼撒): ‘Ibutho elihle’. Lithambile, linamandla ephunga lezimbali noju, nokuthungwa okushelelayo njengosilika.
    • I-Jǐngmài (景迈): Iphunga lezimbali (lánhuāxiāng — 兰花香, ‘iphunga lama-orchid’), nobumnandi boju obubonakalayo.
    • I-Bùlǎngshān (布朗山): Inamandla, ibaba, ine-huí gān ehlala isikhathi eside. Indawo ye-Lǎo Bān Zhāng.
    • I-Nánnuò (南糯山): Kuyalingana, okunezimbali nezithelo, nobumnandi obuhle.
    • I-Měngsòng (勐宋): Kubaba kakhulu, i-huí gān enamandla, isici ‘sasendle’.

Ekuphetheni:

I-Pǔ’ěrchá — mhlawumbe — itiye elinokuhlukahluka okukhulu nokujula kunawo wonke emasikweni omhlaba etiye. Yitiye eliguqukayo ngokuhamba kwesikhathi, njengewayini elihle; itiye elinomlando weminyaka eyizinkulungwane ezintathu kanye nemizila yamakharavani edlula ezintabeni; itiye elingaba lisha futhi elinesibindi noma elidala futhi elinobuhlakani; itiye elakhiwa imvelo yase-Yunnan — izihlahla zetiye zakudala kakhulu, izinhlabathi ezibomvu, inkungu ye-Lancang — nangezandla zezingcweti eziphethe izimfihlo zokuqedwa kanye nokuvuthwa.

Kumuntu osanda kuqala, i-pu’er ingase ibe yisambulo: i-shú pu’er ethambile, eminyene, enoshokoledi nomhlaba — iyindawo enhle yokuqala. Kothanda kakhulu — kuyindlela engapheli yokuthola: intaba ngayinye, iminyaka ngayinye yesihlahla, unyaka ngamunye wokuvuthwa unikeza umhlaba omusha wokunambitheka. I-Pǔ’ěrchá ayisona isiphuzo nje, kodwa iyindawo yonke engafundwa impilo yonke, futhi inkomishi ngayinye kuyo ihlukile.