home · article
Mòtuō lǜchá
Mòtuō lǜchá · 墨脱绿茶
I-Mòtuō lǜchá (墨脱绿茶, Mòtuō lǜchá) yitiye eliluhlaza eliphilayo, elitshalwa ezindaweni eziphakeme kakhulu esifundeni saseShayina okunzima kakhulu ukufinyelela kulo, esisemhosheni womfula i-Yarlung Tsangpo (Brahmaputra) eningizimu-mpumalanga yeTibet.
I-Mòtuō lǜchá (墨脱绿茶, Mòtuō lǜchá) yitiye eliluhlaza eliphilayo, elitshalwa ezindaweni eziphakeme kakhulu esifundeni saseShayina okunzima kakhulu ukufinyelela kulo, esisemhosheni womfula i-Yarlung Tsangpo (Brahmaputra) eningizimu-mpumalanga yeTibet. Isifunda i-Moto — “isifunda sokugcina eShayina ukuthola umgwaqo wezimoto” (ngo-2013) — sinegama lesiTibet elisho “ilotisi elifihlekile” (莲花秘境, Liánhuā Mìjìng). Itiye, elikhula emanzini ancibilikayo eqhweni, lizungezwe amahlathi angakaze athintwe anembondela engu-78%, ngaphandle kokusetshenziswa kwanoma yimiphi umquba wamakhemikhali nezibulala-zinambuzane, lizuza isiteketiso esibumbayo esithi “Igugu Lezindawo Ezineqhwa” (雪域茶珍, Xuěyù Chá Zhēn) futhi selamukele izindondo zegolide ezingaphezu kweshumi nambili emibukisweni yetiye kazwelonke nakwamanye amazwe.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:
-
Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elingavutshelwanga. Lingenxa yohlobo lwamatiye aluhlaza omiswe ngomoya oshisayo (烘青绿茶, hōngqīng lǜchá).
-
Isigaba: Itiye eliphilayo lesifunda elisendaweni ephakeme e-Tibet Autonomous Region. Umkhiqizo onophawu lokuhweba olubhalisiwe lwesikhombi sendawo “Moto Tea Leaves” (墨脱茶叶). Umnikazi wesitifiketi semikhiqizo ephilayo esivela e-China Organic Food Development Center (中国OFDC有机认证). Uwine imiklomelo eminingi e-China International Tea Exhibition (中国国际茶博会) — izindondo zegolide ezingaphezu kuka-12. Ngo-2018 wakleliswa endaweni yokuqala ekunambithekeni okungavulwanga e-7th Sichuan International Tea Expo.
-
Imvelaphi: I-China, i-Tibet Autonomous Region (西藏自治区, Xīzàng Zìzhìqū), i-Linzhi City (林芝市, Línzhī Shì), i-Moto County (墨脱县, Mòtuō Xiàn). Indawo yokukhiqiza ihlanganisa wonke amavolishi ayisikhombisa nedolobhana elilodwa le-Moto County, asemhosheni osezingeni eliphansi lomfula i-Yarlung Tsangpo (雅鲁藏布江, Yǎlǔzàngbù Jiāng).
-
Izixhumanisi zendawo: 29°–30° enyakatho ye-latitude, 94°–96° empumalanga ye-longitude.
2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:
-
Umlando: Umlando we-Mòtuō lǜchá ungahlukaniswa ngezikhathi ezintathu.
Inkathi Yokuhlolwa Kwasekuqaleni (iminyaka yowe-1970). Imizamo yokuqala yokutshala itiye esifundeni i-Moto yenziwa ekuqaleni kweminyaka yowe-1970, lapho ngaphansi kohlelo lukahulumeni lokwandisa ukutshalwa kwetiye e-Tibet, imbewu nezithombo zalethwa zivela ezifundazweni zase-Yunnan nase-Sichuan. Kodwa ngenxa yokuhlukaniseka ngokuphelele kwesifunda emhlabeni (kwaze kwaba ngu-2013 kungekho mgwaqo wezimoto e-Moto), ukungabikho kochwepheshe kanye nesisekelo sobuchwepheshe, le mizamo ayizange idlulele ngale kokuhlolwa okuncane.
Inkathi Yokusungulwa (2011–2015). Unyaka owawuyinguquko kwaba ngu-2011, lapho iqembu lochwepheshe abavela ezifundazweni zase-Guangdong nase-Fujian, abafika e-Moto ngaphansi kohlelo “losizo lwaseTibet” (援藏, yuánzàng), bathola ukuthi izimo zezulu zomhosha i-Yarlung Tsangpo zilungele ngokuphelele ukutshalwa kwetiye. Ngo-2012, ngokusekelwa yiqembu labasebenzi base-Fujian, kwatshalwa ingadi yetiye yokuqala yokuhlola enobubanzi obungu-90 mu (~6 ha) e-Lagong Village (拉贡村, Lāgòng Cūn) edolobhaneni i-Moto. Ngo-2013 — unyaka wokuvulwa komgwaqo omkhulu i-Bomo (波墨公路, Bōmò gōnglù), owaxhumanisa i-Moto nezwe langaphandle — ukutshalwa kwetiye kwaqinisekiswa ngokusemthethweni njengomkhakha ohamba phambili wezolimo wesifunda futhi kwamukelwa “Uhlelo Oluphelele Lokuthuthukiswa Kwemboni Yetiye” (《茶产业发展总体规划》). Kwaqashwa ochwepheshe bezobuchwepheshe bokutshala itiye abavela esifundazweni sase-Sichuan (e-Ya’an City, e-Mingshan District) ukuze baqeqeshe abantu bendawo — izizwe zase-Menba (门巴族) nase-Lhoba (珞巴族) — ngamasu okuvuna nokucubungula amaqabunga etiye.
Inkathi Yokukhula Nokuhlonishwa (2016 — kuze kube manje). Ngo-2016, iqoqo lokuqala lezohwebo le-Mòtuō lǜchá lathengiswa futhi ngawo lowo nyaka lathola indondo yesiliva “I-China Good Tea” (中国好茶) e-4th Sichuan International Tea Expo. Ngo-2018, e-7th Sichuan International Tea Expo, itiye lakleliswa endaweni yokuqala ekunambithekeni okungavulwanga — umphumela owadonsela ukunaka kwe-China yonkana ekutshalweni kwetiye e-Tibet. Ngo-2024, e-Moto County sekusungulwe izingadi zetiye eziphilayo eziyikhulu nantathu ezisezindaweni eziphakeme, ezinobubanzi obuphelele obuyi-1.9 wan mu (万亩, ~12 700 ha), okuyi-1.6 wan mu (万亩) yazo ifanele ukuvunwa; umthamo wonyaka wokuthengwa kwezinto zokusetshenziswa zetiye weqa ama-23.35 wan jin (万斤, ~116 750 kg), kanti ingqikithi yenani elengeziwe lemboni yetiye yeqa izigidi ezingama-40 zama-yuan.
-
Igama:
- “Mòtuō” (墨脱, Mòtuō) — ukuhunyushwa kwesiShayina kwegama lesiTibet elithi མེ་ཏོག (Metok), elisho “imbali” noma, ngokwencazelo ebanzi esisankondlo, “ilotisi elifihlekile” (莲花秘境). Leli toponym likhombisa ukuhlukaniseka kwesifunda emhosheni wezintaba, ofihlwe ezweni langaphandle njengelotisi likahlumela.
- “Lǜchá” (绿茶, lǜchá) — “itiye eliluhlaza”, okukhomba uhlobo lomkhiqizo.
-
Ukubaluleka kwamasiko: Kubantu bomdabu base-Moto County — ama-Menba (门巴族) nama-Lhoba (珞巴族) — itiye ngokomlando laliyinto ebaluleke kakhulu yokushintshisana nokusetshenziswa kwansuku zonke. Isaga saseTibet sithi: “Kungcono izinsuku ezintathu ngaphandle kokudla, kunosuku olulodwa ngaphandle kwetiye” (宁可三日无饭,不可一日无茶). Emakhulwini eminyaka, itiye lalifika e-Tibet lisuka ‘ezweni elikhulu’ nge-Chamagudao — i-“Tea-Horse Road” (茶马古道, Chámǎ Gǔdào). Ukuqala kokukhiqizwa kwetiye okwanele e-Moto kwaba wuphawu lokweqa ukuhlukaniseka kwekhulu leminyaka kwesifunda kanye nesigaba esisha sentuthuko yaso. Namuhla, izingadi zetiye emithambekeni yomhosha i-Yarlung Tsangpo ziwuphawu olusemqoka lwamasu ‘okuhlanganisa itiye nezokuvakasha’ (茶旅融合) — emzaneni wase-Gelin (格林村) kunezindawo zokusebenzela zetiye ezivakashela izivakashi, izindlu zezivakashi kanye namahholo okunambitha.
3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Zokusetshenziswa:
-
Izinhlobo / I-cultivar: Ukukhiqiza i-Mòtuō lǜchá kusetshenziswa izinhlobo eziningana ze-Camellia sinensis, ezethulwa zivela ezifundazweni zase-Fujian nase-Sichuan:
- Fuding Dabai (福鼎大白, Fúdǐng Dàbái) — yiyona cultivar eyinhloko. Uhlobo olunamaqabunga aphakathi nendawo (C. sinensis var. sinensis) olunoboya obumhlophe obugqamile (白毫, báiháo) emahlumela. Lujwayele kahle izimo eziphakeme.
- Meizhan (梅占, Méizhàn) — uhlobo olunamaqabunga amakhulu olukumelana okuphezulu nezifo, olunikeza ukujula nomzimba ekumnambithekeni.
- Mingshan Tezao 213 (名山特早213, Míngshān Tèzǎo 213) — uhlobo oluphuma ngaphambi kwesikhathi olusuka esifundeni sase-Mingshan (esifundazweni sase-Sichuan), oluvumela ukuqala ukuvuna kusenesikhathi.
- Kuyatshalwa futhi: Huangguanyin (黄观音), Fenghuang Dancong (凤凰单丛), Chuye Qi (储叶齐) nezinye. Engadini yetiye yase-Lagong, kukhona izihlahla ezineminyaka engaphezu kuka-30 ubudala; isisindo samahlumela ayikhulu anezinga elijwayelekile elithi “ihlumela elilodwa — iqabunga elilodwa” siseduze no-38 g.
-
Ukuvuna: Ngenxa yethonya lemisinga yezulu efudumele enomswakamo evela e-Indian Ocean, isikhathi sokumila e-Moto side kunaseningi yezifunda zetiye zase-China ezisenkabeni yezwekazi. Okubaluleke kakhulu ukuvuna kwasentwasahlobo: “Mingqian cha” (明前茶, Míngqián chá) — ngaphambi kwe-Qingming (~5 April), kanye “no-Yuqian cha” (雨前茶, Yǔqián chá) — ngaphambi kwe-Guyu (~20 April). Ukuvuna kwasehlobo nasekwindla nakho kuyenziwa futhi kunikeza umnambitheko onamandla ngokwengeziwe.
-
Izinga lokuvuna: Ebangeni eliphakeme kakhulu (特级) — ihlumela elilodwa elineqabunga elisanda kuvuleka kancane (一芽一叶初展, yī yá yī yè chū zhǎn), izinga lamahlumela anjalo — okungenani ama-90%. Ebangeni lokuqala — ihlumela elilodwa elineqabunga elilodwa elivulekile (一芽一叶开展), okungenani ama-80%. Ebangeni lesibili — ihlumela elilodwa elinamaqabunga amabili amancane.
-
Izidingo zezinto zokusetshenziswa: Amahlumela amancane, angaqhekekile anosayizi ofanayo. Ubude behlumela ezingeni eliphakeme akukho ngaphezu kuka-2.5 cm. Izinto ezisanda kuvunwa zicutshungulwa ngalo lolo suku ngokomgomo othi “ukukhiqiza ngaphandle kokuthintana nomhlabathi” (不落地生产, bù luòdì shēngchǎn).
4. Indawo Yokutshala kanye Nezici Zokukhulisa:
-
Isimo sezulu: I-Moto County isemhosheni osezingeni eliphansi lomfula i-Yarlung Tsangpo — umhosha omkhulu futhi ojule kakhulu emhlabeni, — lapho imimoya efudumele nenomswakamo evela e-Indian Ocean ingena khona iye enyakatho ye-Tibetan Plateau. Lokhu kwakha i-microclimate ehlukile: izinga lokushisa eliphakathi nonyaka — 16–18°C, imvula yonyaka — ngaphezu kuka-2300 mm, izinsuku ezinamafu nenkungu — ezingaphezu kuka-200 ngonyaka. Ukuba khona okuningi kwemisebe ehlakazekile (散射光, sǎnshè guāng) — okungaphezu kuka-75% wokukhanya okuphelele — kunomthelela ekwandiseni ama-amino acid eqabungeni letiye. Izinga lama-amino acid etiyeni lasentwasahlobo lifinyelela ku-2.8% noma ngaphezulu — okuyisilinganiso esiqhathaniseka namatiye aluhlaza angcono kakhulu ase-Zhejiang nase-Anhui.
-
Ukuphakama kokutshalwa: 800–2200 m ngaphezu kolwandle. Indawo ewumgogodla wokukhiqiza — isezindaweni eziphakeme eziyi-1100–1200 m emithambekeni ethambekele eduze nomfula.
-
Umhlabathi: Umhlabathi onomthunzi ophuzi onsundu (黄棕壤, huáng zōng rǎng) one-pH 5.0–6.0. Ubungqimba be-humus — bufinyelela ku-1.2 m, izinga lezinto eziphilayo — lingaphezu kuka-2%. Umhlabathi uniselwa ngamanzi ancibilikayo eqhweni avela eziqongweni ezizungezile ze-Himalayas, okuhlinzeka ngezakhamzimba ezinothe.
-
Imvelo: Ukumbozwa kwamahlathi esifundeni — 78.5%. Ukungabikho ngokuphelele kwezimboni endaweni yesifunda. Umquba wamakhemikhali nezibulala-zinambuzane akuvumelekile ukuba kusetshenziswe; ukuze kuliwe nezilokazane kusetshenziswa izindlela zemvelo (kufaka phakathi ukufafaza ngesisombululo sikapelepele obabayo). Izingadi zetiye ziqinisekisiwe ngokwezinga lokukhiqiza izinto eziphilayo le-OFDC (中国有机产品认证).
-
Izindawo Ezisemqoka Zokukhiqiza (核心产区):
- Ingadi yetiye yase-Lagong (拉贡茶园, Lāgòng Cháyuán) — edolobhaneni lase-Moto. Ingadi endala kunazo zonke, eyasungulwa ngo-2012. Lapha kuhlanganiswe izihlahla ezineminyaka engaphezu kuka-30 ubudala.
- Ingadi yetiye yase-Gelin Village (格林村茶园, Gélín Cūn Cháyuán) — esigodini sase-Beibeng (背崩乡). Ingadi enkulu kakhulu futhi ebukeka kahle kakhulu, eyaba yisikhungo ‘sezokuvakasha kwetiye’. Ngo-2023 kwavulwa ifektri yetiye okuyiyona ngokwayo lapha.
- Ingadi yetiye yase-Hezha Village (荷扎村茶园, Hézhā Cūn Cháyuán) — esigodini sase-Dexing (德兴乡). Imisemthambekeni eduze ne-Yarlung Tsangpo endaweni ephakeme ngo ~1100–1200 m.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
I-Mòtuō lǜchá ingeyesigaba se-hongqing lücha (烘青绿茶) — amatiye aluhlaza omiswe ngomoya oshisayo. Isici esiyingqayizivele sokukhiqiza ubuchwepheshe obugunyaziwe ‘bokusontwa kathathu nokomiswa kathathu’ (三揉三烘, sān róu sān hōng), obakhelwa ochwepheshe bendawo ukuze kuvezwe ngokuphelele iphunga le-castnut (栗香) kuyilapho kugcinwa ubusha.
-
Ukuvuna (采摘 — cǎi zhāi): Ukuvunwa ngesandla kwamahlumela amancane ngezikhathi zasekuseni. Izinto zokusetshenziswa zikhethwa ngokuqinile ngokwezinga lohlobo lwetiye.
-
Ukumiswa okuncane / Ukwenaba (摊放 — tān fàng): Amahlumela avuniwe enekelwa abe isendlalelo esincanyana endaweni engenisa umoya amahora ama-2-3. Ngalesi sikhathi umswakama ongaphezu kodlula emanzini uyaphela kancane, iphunga liqala ukukhula, amaqabunga aba elastiki ukuze asonteke.
-
“Ukubulawa kohlaza” (杀青 — shāqīng): Kwenziwa emigubheni ejikelezayo ngezinga lokushisa eliseduze no-200°C. Ukucutshungulwa kwesandiso esiphezulu kunciphisa ama-enzyme okugqwala ngokushesha, kumise umbala ohlaza omusha wamaqabunga futhi kubeke isisekelo sephunga le-castnut.
-
Ukusonta (揉捻 — róuniǎn): Inqubo enezigaba ezimbili. Isigaba sokuqala — ukusonta okuncane (轻揉, qīng róu) okungaba yimizuzu engu-40, okwakha isakhiwo sesithako setiye ngaphandle kokulimaza ngokweqile amangqamuzana. Isigaba sesibili — ukusonta okuphakathi nendawo (中揉, zhōng róu) imizuzu engaba yishumi ukuze kunikeze isimo esiqinile futhi kudedelwe umswelo wamangqamuzana ebusweni beqabunga.
-
Ukomisa (烘干 — hōnggān): Ukomiswa komoya oshisayo okuyigrediyenti ngezinga lokushisa eli-60–80°C. Izinga lokushisa lehliswa ngezigaba ukuze kususwe umswakama ngokulinganayo ngaphandle kokushisa ngokweqile. Izinga lokugcina lomswakama etiyeni eselilungile — alikho ngaphezu kuka-6%.
-
Izici zobuchwepheshe: Inqubo yonke yenziwa ngokomgomo othi “ngaphandle kokuthintana nomhlabathi” (不落地生产) — izinto zokusetshenziswa kanye nokungaphelele akuthintani nomhlabathi ovulekile kuzo zonke izigaba. Ukusetshenziswa komquba wamakhemikhali nezibulala-zinambuzane akukho ngokuphelele kuzo zonke izigaba, kusukela ekutshalweni kuya ekupakisheni.
6. Izici Ze-Organoleptic:
-
Ukubukeka kweqabunga elomile: Izithako zetiye zisontekile ziqinile (卷曲形, juǎnqū xíng), umbala oluhlaza okotshani omnyama ocwebezelayo (绿润, lǜ rùn) kanye noboya obumhlophe obubonakalayo (显毫, xiǎn háo). Iqabunga linohlobo olulodwa, lihlangene.
-
Iphunga leqabunga elomile: Lihlanzekile, lisha, linenothi egqamile ye-castnut encane — okungumugqa oyinhloko wephunga le-Mòtuō lǜchá.
-
Iphunga lokumnambitheka: Iphunga le-castnut eliqhakazile (嫩栗香, nèn lìxiāng) — wuphawu oluyinhloko lwekhwalithi. lihambisana nenothi ehlanzekile neqhubekayo yohlaza olusha (清香, qīngxiāng), egcinwa kusukela ekuchithekeni kokuqala kuya kokugcina.
-
Umnambitheko: Ubusha obugqamile (鲜爽, xiānshuǎng) ngenxa yezinga eliphezulu lama-amino acid, ubumnandi obucacile (甘, gān), ukuminyana okuphakathi komzimba (醇厚, chúnhòu) ngaphandle kobunzima. Ubumuncu buncane kakhulu. Ukunambitheka ngemuva — kwesikhathi eside, nokubuya okumnandi (回甘, huígān).
-
Umbala wokumnambitheka: Ophuzi-oluhlaza okotshani obuthambile, ogqamile futhi osobala (嫩黄明亮, nèn huáng míngliàng).
-
Iqabunga letiye (iqabunga elisetshenzisiwe): Eliluhlaza okotshani obuthambile, elinohlobo olulodwa (嫩绿匀整), amahlumela kanye namaqabunga amancane avuleka ‘njengezimbali’ (芽叶成朵, yá yè chéng duǒ) — uphawu lokucutshungulwa ngokucophelela.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
-
I-Polyphenols (amapholifenoli etiye / ama-catechins): 22–25% (ngokomile eqabungeni). Izinga eliphezulu ngokwanele etiyeni eliluhlaza, elihlinzeka ngomsebenzi obalulekile wokulwa ne-antioxidant. Ezingeni eliphakeme kakhulu, izinga lezinto ezikhishwa emanzini okungenani li-42%, izinga lama-polyphenol okungenani li-20%.
-
Ama-Amino acids (kuhlanganise ne-L-theanine): ≥2.8% etiyeni lasentwasahlobo, ezingeni lokuqala — ≥2.5%. Izinga eliphezulu lama-amino acid kuwumphumela wokukhanya okuningi okuhlakazekile, amazinga okushisa aphakathi nendawo kanye namanzi ahlanzekile ancibilikayo eqhweni. I-L-theanine iyingxenye esemqoka enomthwalo wobusha obujwayelekile kanye nokuthambile kokunambitheka.
-
Ama-Alkaloids: I-Caffeine — izinga eliphakathi nendawo (elijwayele ekukhiqizweni kwe-hongqing lücha — elingaba ngu-25–35 mg/g), i-theobromine, i-theophylline.
-
Amavithamini: I-Vitamin C (i-ascorbic acid), amavithamini eqembu B (B1, B2), i-vitamin E.
-
Amaminerali: I-Potassium, i-magnesium, i-zinc, i-manganese. Amanzi ancibilikayo eqhweni kanye namaminerali e-volcanic akungqimbeni lwe-humus ahlinzeka ngokutholakala okunothe kwezakhamzimba ezilandelwayo.
-
Amafutha abalulekile: Anomthwalo ngephunga le-castnut eliyingqayizivele. Izinga lama-compounds anephunga eliguquguqukayo e-Mòtuō lǜchá likhuphukile ngenxa yosuku olude lokukhanya nokwehluka okukhulu kwezinga lokushisa phakathi nemini nobusuku.
8. Izakhiwo Eziwusizo:
- Umsebenzi onamandla wokulwa ne-antioxidant: Izinga lama-polyphenol elingu-22–25% lihlinzeka ngomsebenzi ophakeme wokungathathi hlangothi kwama-radical mahhala.
- Umthelela wokuvuselela: Inhlanganisela ye-caffeine ne-L-theanine inikeza ukwanda okuthambile, okunokulinganisela kwamandla ngaphandle kokusangana okukhulu — isimo ‘sokugxila okuzolile’.
- Ukusekela ukugayeka kokudla: Ama-Catechin anomthelela ekwenzeni i-microflora yamathumbu ibe yinto ejwayelekile kanye nokwenza ngcono izinqubo zokugaya ukudla.
- Umthelela wokwehlisa umkhuhlane kanye nokuqabulayo: Ekusebenzeni kwendabuko yaseTibet neyaseShayina, itiye eliluhlaza lisetshenziselwa “ukuhlakaza ukushisa kwangaphakathi” (清热, qīng rè), lisebenza kahle kakhulu ngenkathi yokushisa konyaka.
- Ukuqinisa isimiso senhliziyo nemithambo yegazi: Ama-polyphenol etiye anomthelela ekugobekeni kwemithambo yegazi nasekwenzeni izinga le-cholesterol libejwayelekile.
- Ukusekela imisebenzi yokuqonda: I-L-theanine yenza ngcono ukugxilisa ukunaka kanye nokuguquguquka kokuqonda.
- Ukuhlanzeka kwemvelo: Ukungabikho ngokuphelele kwezibulala-zinambuzane kanye nomquba wamakhemikhali, okuqinisekiswa isitifiketi sezinto eziphilayo i-OFDC, kunciphisa umthwalo wamakhemikhali emzimbeni.
9. Ukuhlanganisa:
-
Izinga lokushisa lamanzi: 80–85°C. Ukushisa ngokweqile (amanzi abilayo aphezulu) kuholela ekubeni umnambitheko uphuzi futhi kuvele ukumuncu.
-
Inani letiye: 3–5 g ku-200 ml (indlela yaseYurophu, ingilazi yengilazi) noma 5–6 g ku-100–120 ml (i-gaiwan, indlela yokuthela).
-
Izitsha: Ingilazi yengilazi (玻璃杯, bōli bēi) — yisitsha esithandwayo: kuvumela ukubheka ukuvuleka kwezithako zetiye ezisontekile kanye ‘nokudansa’ kweqabunga emanzini. I-gaiwan yobumba noma i-teapot yobumba nayo ilungele.
-
Inqubo:
- Shisisa ingilazi noma i-gaiwan ngamanzi ashisayo.
- Thela itiye.
- Sebenzisa indlela ‘yokuthela okuphakathi’ (中投法, zhōng tóu fǎ): thela cishe u-1/3 wevolumu yamanzi (80–85°C), nyakazisa kancane ingilazi ‘ukuvusa iphunga’ (摇香, yáo xiāng), bese ungeza amanzi kuze kube ugcwele.
- Ukuhlanganisa kokuqala — yekela imizuzu eyi-1-2.
- Ukuhlanganisa kwesibili nokwesithathu — yandisa isikhathi ngemizuzwana engu-30.
- Itiye likwazi ukumelana nokuhlanganisa okugcwele oku-3.
10. Ukugcinwa:
- Ukupakisha okuvaleke ngokuphelele, ukuvikela ekukhanyeni, emswakameni kanye namaphunga angaphandle — kuyizidingo eziphoqelekile.
- Okulungile — ukugcinwa efrijini ngo-0–5°C ekupakisheni okunefoil noma okungenalutho okuvaleke kahle. Lokhu kubaluleke kakhulu ku-Mòtuō lǜchá, omanothi awo acwengekile we-castnut alahleka ngokushesha ezingeni lokushisa lasekamelweni.
- Ngemuva kokuvulwa kokupakishwa, kunconywa ukuthi itiye lisetshenziswe phakathi kwezinyanga eziyi-1-2.
- Kunconywa ukuthi itiye elisha (sincha) ‘liphumule’ izinsuku eziyi-7-10 endaweni emnyama ngaphambi kokuba lisetshenziswe ukuze kuthanjiswe ‘ukusha okunamandla’ (火气, huǒqì), okuvamile etiyeni elisanda kugazingwa.
- Isikhathi sokugcina ekupakisheni okufakwe emanzini okungavuliwe ezingeni lokushisa lasefrijini — kuze kube yizinyanga eziyi-18.
11. Intengo Nokukhohlisa:
-
Isigaba sentengo: I-Mòtuō lǜchá ingeyenkundla ephakathi nendawo nephakeme emakethe yamatiye aluhlaza aseShayina. Izintengo ezilinganiselwe zokuthengisa: izinga eliphakeme kakhulu (特级, mingqiancha) — kusukela kuma-yuan angu-600 nge-jin (500 g) nangaphezulu; izinga lokuqala (一级, yuqiancha) — ama-yuan angu-300–500 nge-jin. Itiye lasehlobo nasekwindla lishibhe kakhulu. Izinto ezinomthelela entengo: isikhathi sokuvuna (elesentwasahlobo liyabiza), izinga lezinto zokusetshenziswa, ingadi yetiye ethile, ukuba khona kwesitifiketi sezinto eziphilayo.
-
Ungakugwema kanjani ukukhohlisa:
- Thenga itiye kubathengisi abasemthethweni noma ngokuqondile emabhizinisini aqinisekisiwe ase-Moto County (ngokwesibonelo, “Linzhi Moto Tea Industry” — 林芝市墨脱茶业有限公司, “Shibao Tea Industry” — 十宝茶业).
- Bheka ukuthi kukhona yini uphawu lokuhweba lwesikhombi sendawo “Moto Tea Leaves” (墨脱茶叶) ekupakisheni.
- Nakisa ukubukeka: i-Mòtuō lǜchá yangempela ibonakala ngokusonteka okuqinile, uboya obugqamile kanye nephunga le-castnut elisha. Izinto zokukhohlisa zivame ukuba nesakhiwo esixegayo nephunga elingacacile.
- Hlola umnambitheko: itiye langempela linikeza umnambitheko ophuzi-oluhlaza okotshani ogqamile, osobala obuye ubumnandi. Ukuncipha okudidekile noma okumuncu ngokweqile kuyimbangela yokungabaza.
- Intengo ephansi kakhulu — iyisibonakaliso esikhulu esibomvu: uma kubhekwa ukubangwa kwendawo yokuthutha i-Moto kanye nokukhiqizwa okuphilayo ngokuphelele, leli tiye alikwazi ukushibhe.
12. Amaqiniso Athakazelisayo:
-
Itiye ekunzima ukufinyelela kulo kunamanye eShayina. Kuze kube ngu-2013, isifunda i-Moto sasingafinyeleleki nhlobo ngemoto — kwakuyisifunda sokugcina e-PRC esasingenawo umgwaqo wezimoto. Itiye elisuka e-Moto ngokweqiniso lahamba indlela eqhathaniseka ngobunzima ne-Tea-Horse Road yasendulo — kuphela ngokuphambene: hhayi lisuka e-China liya e-Tibet, kodwa lisuka e-Tibet liya e-China.
-
Upelepele esikhundleni sezibulala-zinambuzane. Esikhundleni sezindlela zamakhemikhali zokuvikela izitshalo, emasimini etiye ase-Moto kusetshenziswa indlela yendabuko — ukufafaza ngesisombululo sikapelepele obabayo (辣椒水). Lo kuwumkhuba oyingqayizivele, ongajwayelekile kwezinye izifunda zetiye.
-
Kwi-latitude efanayo namatiye amakhulu. I-Moto itholakala ku-29°–30° enyakatho ye-latitude — ecishe ifane ngqo nendawo ye-West Lake (Xi Hu Long Jing) kanye nesifunda sase-Assam eNdiya. Kodwa-ke, ukuphakama kwayo (800–2200 m) kanye nokunisela ngamanzi ancibilikayo eqhweni kwakha indawo yokutshala ehluke ngokuphelele.
-
“Iqabunga eliluhlaza” laba “iqabunga legolide”. Ngo-2024, imboni yetiye yaba ngumthombo omkhulu wemali engenayo emakhaya amabalimani ase-Moto: inzuzo yokuthengisa izinto zokusetshenziswa zetiye yeqa izigidi eziyi-8.37 zama-yuan ngonyaka, bese ingqikithi yenani elengeziwe lemboni yetiye laba yizigidi ezingama-40 zama-yuan. Esifundeni, okwakusenesikhathini sowe-2010 sasibhekwa njengesinye sezifunda ezimpofu kakhulu eShayina, lokhu kuwuguquko lwangempela lwezomnotho.
-
Iphunga le-castnut njengophawu lokuhlonza. Ubuchwepheshe ‘bokusontwa kathathu nokomiswa kathathu’ (三揉三烘) bakhelwe i-Mòtuō lǜchá ngokukhethekile futhi abutholakali kuzinqubo ezijwayelekile ze-hongqing lücha. Yibona obunomthwalo ngephunga le-castnut eliqinile elingaguquki — okuwuphawu olukhulu oluhlukanisayo lwaleli tiye.
13. Ukuqhathanisa namanye amatiye aluhlaza asezindaweni eziphakeme:
-
Linzhi Chun Lü (林芝春绿): eTibet. Nakhona usuka e-Himalaya, kodwa usuka kwesinye isifunda (Linzhi, 2600+ m). I-Moto iphuma emhosheni ojule kunawo wonke emhlabeni, inobuchwepheshe obuhlukile ‘bokusonta kathathu’.
-
Dehong Gushu Lü Cha (德宏古树绿茶): eYunnan. Uphuma ezihlahleni zetiye ezifana nezihlahla. I-Moto iphuma emasimini amancane, kodwa inemvelo engenakulinganiswa (ayinawo umuthi wezilokazane, isisombululo sikapelepele esikhundleni samakhemikhali).
-
Leigongshan Cha (雷公山茶): eGuizhou. Isezindaweni eziphakeme, inenkungu, ithambile. I-Moto ihlukaniseke nakakhulu, inephunga le-castnut eliyingqayizivele elivela ‘ekomisweni kathathu’.
Ekuphetheni:
I-Mòtuō lǜchá yitiye elinomlando ongakalwa ngamakhulu eminyaka, kodwa ngamashumi eminyaka, kodwa eliqukethe inkathi ephelele: kusukela ekuhlukanisekeni okuphelele ‘kwesiqhingi esisezintabeni eziphakeme’ kuya ekuhlonishweni emicimbini yokunambithwa okungavulwanga ezingeni likazwelonke. Leli tiye lilungele labo abazisa ukuhlanzeka kwemvelo hhayi njengesiqubulo sokumaketha, kodwa njengeqiniso — amanzi ancibilikayo eqhweni, amahlathi angakaze athintwe, isisombululo sikapelepele esikhundleni sezibulala-zinambuzane. Enkomishini ye-Mòtuō lǜchá kuvela ubusha obuthambile obunokufudumala kwe-castnut kanye nokunambitheka okumnandi ngemuva, okwenza umuntu akhumbule ukuthi ndawo ndawo enkabeni ye-Himalaya, emhosheni womhosha ojule kakhulu emhlabeni, enkungwini nasekuthuleni, kukhula itiye umhlaba owasanda kuzwa ngobukhona balo.