home · article
I-Liùlóng Lǜchá
Liùlóng lǜchá · 六龙绿茶
I-Liùlóng Lǜchá (六龙绿茶, Liùlóng lǜchá) — “Itiye Eliluhlaza Lama-Dragons Ayisithupha” — itiye eliluhlaza elisendaweni ephakeme kakhulu elisuka esifundeni iNandan (南丹县, Nándān Xiàn) edolobheni iHechi (河池市, Héchí Shì), eSifundazweni Esizibusayo iGuangxi Zhuang.
I-Liùlóng Lǜchá (六龙绿茶, Liùlóng lǜchá) — “Itiye Eliluhlaza Lama-Dragons Ayisithupha” — itiye eliluhlaza elisendaweni ephakeme kakhulu elisuka esifundeni iNandan (南丹县, Nándān Xiàn) edolobheni iHechi (河池市, Héchí Shì), eSifundazweni Esizibusayo iGuangxi Zhuang. Igama elithi “六龙” (“Ama-Dragons Ayisithupha”) lithathwe kwiNcwadi Yezingxabano (“I Ching”, 《易经》, Yìjīng): “时乘六龙以御天” — “Ngokugibelisa ama-Dragons ayisithupha ngesikhathi esifanele, [umhlakaniphi] ulawula iZulu.” Igama lanikezwa itiye ngo-1932 nguJenene Mo Shujie (莫树杰, Mò Shùjié), umkhuzi wamabutho eGuixi, owathi ngemuva kokuthatha umhlalaphansi wabuyela ekhaya — emzaneni iLongma (龙马村, Lóngmǎ Cūn, “Umzana we-Dragon neHhashi”) — futhi wasungula isivande setiye esibizwa ngokuthi “i-Zihua Gongyuan” (子华公园, Zǐhuá Gōngyuán). Itiye litshalwa emthambekeni oseningizimu we-Yungui Plateau (云贵高原, Yún-Guì Gāoyuán) endaweni ephakeme ngamamitha angu-800–1000, kusetshenziswa uhlobo lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng), futhi likhiqizwa ngezindlela ezinhlanu ezahlukene ngaphansi komkhiqizo owodwa obizwa nge-“六龙”. Ngo-2022, itiye lathola isimo sokukhomba indawo e-Geographical Indication yeRiphabhulikhi Yabantu YaseChina.
1. Ukuhlukaniswa Nokudabuka:
-
Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elingagayulwanga. Inqubo yobuchwepheshe ehlanganisiwe: ukugogeka + ukomiswa (烘炒结合, hōng chǎo jiéhé). Izinhlobo ezinhlanu zokukhiqiza: flat (扁形, biǎnxíng — “Gongpincha” kanye “Cuipiancha”), shape yenaliti (针形, zhēnxíng — “Yu Yacha”), spiral (卷曲形, juǎnqū xíng — “Baimaocha”), fine spiral (细卷形, xì juǎn xíng — “Yunjiancha”). Izinga lokugaya lingu-0%.
-
Isigaba: Umkhiqizo we-Geographical Indication yeRiphabhulikhi Yabantu YaseChina (国家农产品地理标志产品, Guójiā Nóngchǎnpǐn Dìlǐ Biāozhì Chǎnpǐn, 2022). Indondo yegolide eMbonini Yezitifiketi Zamazwe Ngamazwe Yomhlaba Wonke eChengdu (成都国际茶博会金奖, Chéngdū Guójì Chá Bóhuì Jīn Jiǎng, 2011 — umugqa we-“Baimaocha”). Indondo yesiliva — umugqa we-“Cuipiancha”. Umthamo wonyaka wokukhiqiza (kuze kube ngu-2025) — cishe amathani angu-2250.
-
Indawo yokudabuka: I-China, iSifundazwe Esizibusayo iGuangxi Zhuang (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū), idolobha i-Hechi (河池市, Héchí Shì), isifunda i-Nandan (南丹县, Nándān Xiàn). Indawo yokukhiqiza ihlanganisa izigodi ezinhlanu kanye nemizana engu-70. Isizinda siyidolobha i-Liuzhai (六寨镇, Liùzhài Zhèn) kanye nomzana i-Longma (龙马村, Lóngmǎ Cūn, “Umzana we-Dragon neHhashi”) — okubhekwa njenge “kuzalwa” kwe-Liulong Lü Cha.
-
Izixhumanisi zendawo: Cishe u-25°00′ enyakatho, 107°30′ empumalanga.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:
-
Iminyaka engu-800 — inkathi yokubusa kukaTusi uMo. Eminyakeni engaba ngu-800 edlule, ngenkathi yohlelo lweTusi (土司制度, tǔsī zhìdù, ababusi bendabuko abazuzwe ifa), umndeni wakwaMo (莫氏土司, Mò Shì Tǔsī) waqala ukutshala itiye emzaneni iLongma. Umndeni wakwaMo wawungumbusi wefa wesifunda saseNandan amakhulu eminyaka, futhi ukutshalwa kwetiye kwaba yingxenye yesakhiwo somnotho ngaphansi kwesandla sawo.
-
Ngo-1932 — uJenene Mo Shujie. UJenene Mo Shujie (莫树杰), inzalo yomndeni wakwaMo, owayesebenza njengomkhuzi wamabutho eGuixi (桂系部队), ngemuva kokuthatha umhlalaphansi wabuyela ekhaya emzaneni iLongma futhi wasungula isivande setiye esiyisibonelo esibizwa nge-“Zihua Gongyuan” (子华公园) ngezihlahla zetiye ezikhethiwe. Nguye owanikeza itiye igama elithi “六龙” — “Ama-Dragons Ayisithupha” — esithola umfanekiso ovela kwiNcwadi Yezingxabano (《易经》): “时乘六龙以御天” — “Ngokugibelisa ama-Dragons ayisithupha ngesikhathi esifanele, [umhlakaniphi] ulawula iZulu.” Lokhu kungenye yezimo ezimbalwa emlandweni wokutshalwa kwetiye e-China lapho igama letiye lanikezwa khona ngumuntu wezempi, obheka kuncwadi yamandulo yefilosofi eyisisekelo.
-
Ama-1960s — ukwakhiwa kwesisekelo setiye. Emzaneni iLongma, kwasungulwa isisekelo sokukhiqiza itiye, kwenziwa ukuthuthukiswa kwezinhlobo zezitshalo kanye nokwandiswa kwamasimu.
-
2011–2022 — ukuqashelwa. Ngo-2011 — Indondo yegolide eMbonini Yezitifiketi Zamazwe Ngamazwe Yomhlaba Wonke e-Chengdu (umugqa we-“Baimaocha”). Ngo-2022 — isimo se-Geographical Indication yeRiphabhulikhi Yabantu YaseChina (国家农产品地理标志产品).
-
Igama letiye — ukuhlaziya. 六龙 (Liùlóng) — “Ama-Dragons Ayisithupha.” Kwi-“I Ching,” imigqa eyisithupha ye-hexagram i-Qian (乾卦, Qián Guà, “Ukudala,” i-hexagram yokuqala) imele izigaba eziyisithupha zokukhula kwe-Dragon — kusukela ekufihlekeni kuya ekundizen esibhakabhakeni. “Ukugibelisa ama-Dragons ayisithupha” (乘六龙) kusho ukulawula amandla endalo yonke, ukuvumelana nokushintsha kwezinkathi zonyaka. 绿茶 (Lǜchá) — “Itiye eliluhlaza.” Incazelo ephelele yobunkondlo: “Itiye eliluhlaza eliletha ukuvumelana kwendawo yonke kwama-Dragons ayisithupha.”
-
Ukubaluleka kwamasiko. Isifunda iNandan yindawo enezizwe eziningi, lapho kuhlala khona izizwe zamaZhuang (壮族), amaYao (瑶族), amaMiao (苗族), amaMulao (仫佬族) namanye. Itiye “六龙” liyingxenye yesiko lokungenisa izihambi elihlanganisa izizwe zonke: linikezwa izihambi kuyo yonke imiphakathi, kungakhathalekile ukuthi yisiphi isizwe. Umzana iLongma, obizwa nge-“Mzana we-Dragon neHhashi,” uhlanganisa izimpawu ezimbili ezinamandla zezinganekwane zamaShayina — i-dragon (龙, amandla) nehhashi (马, isantya), okunika le ndawo ukuzwakala kwamasiko okukhethekile.
3. Ukuchazwa Kwezitshalo Nezinto Zokwenziwa:
-
Uhlobo lwesitshalo: Camellia sinensis var. assamica (uhlobo lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan).
-
Uhlobo lwezitshalo: I-Yunnan Da Ye Zhong (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng) — ingxenye ekutshalweni ~80%. Uhlobo olunjengesihlahla (乔木型, qiáomù xíng), amaqabunga amakhulu (大叶, dàyè). Izihlahla zetiye ezineminyaka engaphezulu kwengu-30 nangaphezulu. Kubanakwa kakhulu ukugcwala kwama-polyphenols (≥28.3% eqabungeni elitsha) kanye ne-bud enkulu enamandla enoboya obumhlophe obuningi. Ukuphathwa kwamasimu: ukuvinjelwa okuphelele kwezibulala-zinambuzane, ukuphekwa ngomquba wemvelo kuphela (amakhuphula, umlotha). Izihlahla ezindala zisetshenziselwa ukukhiqiza uhlobo oluphakeme kakhulu.
-
Ukuvuna: Ngesikhathi sokuqala entwasahlobo, isikhathi esibalulekile kuze kube ngu-Guyu (谷雨, Gǔyǔ). Isilinganiso sokuvuna sincike kumugqa: kwe-“Gongpincha” — amathonjana angawodwa noma i-bud eyodwa + iqabunga elilodwa; kwe-“Baimaocha” kanye ne-“Yunjiancha” — i-bud eyodwa + amaqabunga amabili. Izinto zivunwa ngesandla.
-
Imigqa emihlanu:
- I-Gongpincha (贡品茶, Gòngpǐn Chá, “Umnikelo wentela”): Ukukhiqizwa ngesandla ngokuphelele, isimo esiyisicaba. Iphunga — i-beany (豆香, dòuxiāng). Kuthathwa njenge “tiye eliyinhloko” (头茶, tóuchá) — ukuvuna kokuqala, okuyigugu kakhulu. Umugqa osemqoka kakhulu.
- I-Yu Yacha (玉芽茶, Yù Yá Chá, “I-Bud YeJade”): I-bud eyodwa, isimo senaliti. Uma ngeniswa engilazini yegilasi, kukhombisa okuthile “三起三落” (sān qǐ sān luò, “ukuphakama okuthathu — ukwehla okuthathu”): amathonjana aphakamela phezulu aphinde ehle kathathu, bese emi aqonde phansi eglassini — umbukwane oqhathaniswa ne-Jiunshan Yinzhen (君山银针) yaseHunan. Ukunambitheka — kumnandi.
- I-Cuipiancha (翠片茶, Cuìpiàn Chá, “Icezu LeJade”): Isimo esiyisicaba, umbala onjengejade. Iphunga elihlala njalo, elisha. Indondo yesiliva emibukisweni yamazwe ngamazwe.
- I-Baimaocha (白毫茶, Báiháo Chá, “Itiye Elinoboya Obumhlophe”): Isimo esiyispiral, uboya obumhlophe obuningi. Ukungeniswa — okuluhlaza okotshani okukhanyayo. Indondo yegolide ye-Chengdu Exhibition 2011.
- I-Yunjiancha (云尖茶, Yúnjiān Chá, “Iphuzu lefu”): Ama-spiral amancane. Iphunga — izimbali zase-orchid (兰花香, lánhuā xiāng). Umugqa ocoleke kakhulu ngeprofayili yephunga.
4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:
-
Isimo sezulu: Umthambeka oseningizimu we-Yungui Plateau (云贵高原). Izinga lokushisa lonyaka elimaphakathi lingu-17.2°C. Imvula yonyaka ingu-1470 mm. Ukuba namafu — izinsuku ezingaphezulu kuka-180 ngonyaka. Ukukhanya okusabalelekwaba ~70% wokukhanya okuphelele — izinga eliphezulu elisiza ukuqongelela ama-amino acid. Ukwehluka kwezinga lokushisa phakathi kwemini nobusuku kungaphezulu kuka-10°C — into ebalulekile yokuqongelela ushukela kanye nezinto ezinuka kamnandi.
-
Ukuphakama: Amamitha angu-800–1000 — itiye elisendaweni ephakeme ngokwamazinga aseGuangxi.
-
Inhlabathi: Ibomvu enesihlabatha namatshe (赤色砂砾岩风化土, chìsè shālì yán fēnghuà tǔ), eyakhiwe ngenxa yokuguguleka kwamatshe abomvu. I-pH ingu-4.5–6.5. Okuqukethwe iseliniyamu (Se) kungu-0.018–0.066 mg/kg — okuphakemeka izikhathi ezingu-1.3 kunomoyizeli wamatiye aluhlaza e-China. Iphrofayili yamaminerali eyingqayizivele yenhlabathi inomthelela e-“rock melody” (岩韵, yányùn) — ukunambitheka okulula kwe-mineral, okuvame kakhulu kuma-Wuyi oolong, kodwa lapha kutholakala etiyeni eliluhlaza.
-
Imvelo: Ukumbozwa kwehlathi kungu-90% — esinye sezilinganiso eziphakeme kakhulu kuzo zonke izindawo zetiye e-China. Akukho ukungcoliswa yimboni. Ukuzivikela okusebenzisa izidalwa ezidlayo ngokwemvelo (ngaphandle kwezibulala-zinambuzane, ngokudonsela izitha eziphilayo) kwenyusa ukuhlukahluka kwezinto eziphilayo emasimini ngama-~50%.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
Ubuchwepheshe obuhlanganisiwe: ukugogeka + ukomiswa (烘炒结合, hōng chǎo jiéhé). Imininingwane iyehluka kuye ngomugqa, kodwa inqubo ejwayelekile ihlanganisa:
-
Ukendlalwa (摊放, tānfàng): Izinto ezintsha ezivuniwe zendlalwa phezu kwezisefo ze-bamboo. Isikhathi — amahora angu-4–16 — eside ngokungavamile etiyeni eliluhlaza. Ukendlalwa okwenwetshiwe kuholela ekugayweni okujulile kwamaprotheni ngokukhulula ama-amino acid amahhala kanye nokukhulisa ubumnandi. Lesi sigaba siyisisekelo sokunambitheka okuthambile okumnandi (甘醇, gānchún).
-
“Ukubulawa kokuluhlaza” (杀青, shāqīng): Ukugogeka okunesivinini esikhulu kwezinga lokushisa eliphezulu (cishe u-300°C) ngokomthetho “高温短时” (gāowēn duǎnshí, “izinga lokushisa eliphezulu — isikhathi esifushane”). Kucisha ama-oxidase, kuqinisa umbala oluhlaza. Ukwehliswa kwephunga elimfushane likhula nge-~30%.
-
Ukusongwa (揉捻, róuniǎn): Ngokomthetho “alula → anamandla → alula” (轻→重→轻, qīng → zhòng → qīng). Isigaba sokuqala — ukuvula kahle ijusi yamangqamuzana ngaphandle kokonakalisa ukuphelela kweqabunga; okwesibili — ukuqamba okujulile; okwesithathu — ukulinganisa ingcindezi yesimo sokugcina.
-
Ukuqeda ukoma (初烘, chū hōng): Ku-120°C — ukususa inani elikhulu lomswakama kanye nokulungisa iphrofayili yephunga.
-
Ukomiswa kokugcina (复烘, fù hōng): Ku-90°C kuze kufinyelele umswakama ≤6%. Kuqinisa ukuzinza ngesikhathi sokugcina.
Emugqeni we-“Gongpincha” — ukukhiqizwa ngesandla ngokuphelele kanye nesigaba esengeziwe sokuqamba ngesandla isimo esiyisicaba “esifana ne-blade”. Kwe-“Yu Yacha” — ukusongwa okuncane ukuze kulondolozwe ukuhlanzeka kwama-buds angawodwa.
6. Izimpawu Zomuzwa:
-
Ukubukeka kweqabunga elomisiwe: Kuyehluka ngokomugqa (izimo ezinhlanu). Isici esivamile — umbala oluhlaza okotshani onjengejade (翠绿, cuìlǜ) ngoboya obumhlophe obuningi (显毫, xiǎn háo). “Gongpincha” — izicucu eziyisicaba, ezikhazimulayo; “Yu Yacha” — izinaliti eziqondile; “Baimaocha” — ama-spiral aminyene, ambonywe uboya; “Yunjiancha” — ama-spiral amancane, amahle.
-
Iphunga leqabunga elomisiwe: Elihlanzekile (清香, qīngxiāng) — isici esivamile. I-beany (豆香, dòuxiāng) — kwe-“Gongpincha”. Izimbali zase-orchid (兰花香, lánhuā xiāng) — kwe-“Yunjiancha”. I-chestnut (栗香, lìxiāng) — ehlobeni lokuqala. Iphunga lenkomishi ebandayo lihlala ngaphezu kwemizuzu engu-15 — uphawu lwekhwalithi ephezulu.
-
Iphunga lokungeniswa: Izingqimba eziningi, kuye ngomugqa. Isici esiphezulu — ukuhlanzeka okusha ngezingcino ezehlukayo, kusukela kwi-beany kuya ku-orchid. Iphunga elihlala njalo liphakeme.
-
Ukunambitheka: Okusha (鲜爽, xiānshuǎng). Kumnandi okuthambile (甘醇, gānchún). Ukubuya kobumnandi (回甘) — buhlala njalo futhi buthatha isikhathi eside, nge-“coolness yasentabeni” (高山韵清凉感, gāoshān yùn qīngliáng gǎn) — umuzwa wobuhle obuncane be-menthol olimini, okuvame kakhulu ematiyeni aphezulu. “Rock melody” (岩韵, yányùn) elula — uphawu lwe-mineral oluvela ezindaweni ezinamadwala abomvu. Ubuhlungu buncane kakhulu ngenxa yokuphakama kwama-amino acid (≥5.2%).
-
Umbala wokungeniswa: Uluhlaza okotshani onjengejade (碧绿明亮, bìlǜ míngliàng) — ehlobeni eliphakeme kakhulu. Uphuzi-oluhlaza — ehlobeni lokuqala. Okucwengile kuphakeme.
-
Umsuka wetiye (iqabunga elenziwe itiye): Okuluhlaza okuncane, kunamanzi, “okunamaqoqo” (嫩绿匀亮,肥壮成朵, nèn lǜ yún liàng, féizhuàng chéng duǒ). Isimo samaqabunga amakhulu sohlobo lwaseYunnan sibonakala kahle emaqabungeni anwetshiwe — angqimile futhi anamanzi kunamatiye amaqabunga amancane.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
-
Ama-amino acid (氨基酸, ānjīsuān): ≥5.2% — ngaphezulu nge-15% kunamatiye aluhlaza asezingeni eliphansi. Umphumela wokuhlanganiswa kwemikrofufuphala yezintaba (ukwehluka kosuku >10°C, ukukhanya okusabalele okungu-70%) kanye nokendlalwa okunwetshiwe (kuze kube amahora angu-16). Ingxenye eyinhloko i-L-theanine, enikeza ukunambitheka okuqinisekile kwe-umami kanye nobumnandi obuthambile.
-
Ama-polyphenols (茶多酚, chá duōfēn): ~28.3% eqabungeni elitsha; ngemuva kokuphathwa ngokugogeka — kufinyelela ku-~38% uma kubalwa ngezinto ezikhishwayo (ezinhlotsheni ezigogekile). Izinga eliphezulu, okuvamile ohlotsheni lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan (C. sinensis var. assamica). Ingxenye eyinhloko — ama-catechin, anikeza amandla amakhulu okuvikela i-oxidation.
-
I-Selenium (Se): 0.018–0.066 mg/kg — izikhathi ezingu-1.3 ngaphezulu kunesilinganiso samatiye aluhlaza. Kubangelwa ukwakheka kwe-geochemical kwenhlabathi ebomvu enesihlabatha namatshe yaseNandan.
-
I-Caffeine (咖啡碱, kāfēi jiǎn): 3–4% wobunzima obomile — iphakeme kancane kunamatiye aluhlaza amaqabunga amancane, okuvamile ohlotsheni lwamaqabunga amakhulu. Inikeza umphumela oqinisekisiwe, kodwa omuhle, wokuvuselela.
-
Amavithamini: I-Vitamin C — inani elikhulu, eligcinwe ngenxa yokugaya okuncane kakhulu. Amavithamini eqembu B (B1, B2), i-vitamin E (ama-tocopherol).
-
Amaminerali: I-Potassium, i-calcium, i-magnesium, i-iron, i-manganese, i-zinc. I-Selenium — ephakeme (bheka ngenhla).
-
Amafutha ayingqayizivele (芳香物质): Iphrofayili eyelulekile, eyehlukayo ngemigqa. I-Linalool, i-geraniol (izinothimba ze-orchid ze-“Yunjiancha”), i-cis-3-hexenol (ubusha obuluhlaza), i-furfural (izimpawu ze-chestnut), i-2-acetylpyrrole (iphunga le-beany le-“Gongpincha”).
8. Izinzuzo Zokusetshenziswa:
-
Ukusebenza okuvikela i-oxidation. Izinga eliphezulu lama-polyphenols (~38% ezinhlotsheni ezigogekile) lihlangene ne-selenium linikeza elinye lamandla amakhulu kunawo wonke okuvikela i-oxidation phakathi kwamatiye aluhlaza. I-EGCG inqanda ama-free radicals; i-selenium iqinisa umsebenzi we-glutathione peroxidase.
-
Umphumela wokuvuselela. I-Caffeine (3–4%) ihlangene ne-L-theanine inikeza ukuphaphama ngaphandle kokukhathazeka — “ukunikeza amandla okuhle” (柔性提神, róuxìng tíshén).
-
Ukusekela ukusebenza komzimba. Ama-polyphenols avuselela ukusebenza kwe-lipid, asize ekuhlukaniseni amafutha. I-caffeine iphinde isheshise umsebenzi wokusebenza okuyisisekelo.
-
Umphumela wokulwa namagciwane. Ama-catechin anqanda ukukhula kwe-Staphylococcus aureus, Escherichia coli nezinye izinto eziphilayo ezingathelelanayo.
-
Ukusekela amasosha omzimba. I-Selenium, i-zinc ne-vitamin C ziqinise umsebenzi wamasosha omzimba ngokubambisana.
-
Ukusekela isistimu yephepha nenhliziyo. Ama-polyphenols nama-flavonoids asiza ukwehlisa izinga le-LDL-cholesterol kanye nokuthuthukisa ukusebenza kwe-endothelial.
-
Ubumsulwa bendalo. Ukuvinjelwa okuphelele kwezibulala-zinambuzane, ukuphathwa kwemvelo, ukumbozwa kwehlathi okungu-90% — kunciphisa umthelela omubi wabantu emkhiqizweni.
-
Ukusekela ukusebenza kwengqondo. I-L-theanine (ekuphakameni kwama-amino acid angu-5.2%) ivuselela ama-alpha wave ebuchosheni, ithuthukise inkumbulo nokugxila.
9. Ukungeniswa:
-
Izinga lokushisa lamanzi: 80–85°C (uhlobo oluphakeme kakhulu — 75°C ukuze kube mnene kakhulu). Uhlobo lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan luzwela kakhulu ekushiseni kunamatiye amaqabunga amancane.
-
Inani letiye: Amagremu angu-3 ngamamililitha angu-150 wamanzi (isilinganiso 1:50).
-
Isitsha: Kwi-“Yu Yacha” (iform ye-naliti) — kumele isetshenziswe ingilazi yegilasi ecacile ukuze kubonwe “ukuphakama okuthathu — ukwehla okuthathu” (三起三落). Kweminye imigqa — ingilazi yegilasi noma i-porcelain gaiwan (盖碗, gàiwǎn).
-
Inqubo:
- Fudumeza isitsha ngamanzi ashisayo, wakhiphe amanzi.
- Thela amagremu amathathu etiye.
- Thela amanzi ngendlela “yokuthela phezulu” (上投法, shàng tóu fǎ): kuqala ufake lonke ivolumu lamanzi, bese wehlisa itiye — kwe-“Yu Yacha”, ukuze amathuphu “adansi” ngokukhululeka. Kweminye imigqa — sebenzisa “ukuthela okuphakathi” (中投法) okujwayelekile: u-½ wamanzi → itiye → ugcwalise.
- Ukungeniswa kokuqala — kunikeze imizuzu engu-60–90 (ingilazi) noma imizuzwana engu-10–15 (i-gaiwan).
- Ukungeniswa okulandelayo — yengeza imizuzwana engu-10 kunoma yikuphi. Itiye likwazi ukuphuza izikhathi ezingu-3–4, liveza ubusha bube mnandi ngokulandelayo.
10. Ukugcinwa:
-
Indawo yokugcina eyinhloko. Ukupakishwa okuvaliwe, esiqandisini ku-0–5°C. Ukuvikela ekukhanyeni, emswakameni, emiphungeni engafanele kanye nomoya-mpilo.
-
Isikhathi sokugcina. Uma kugcinwe ngendlela efanele — kuze kufinyelele ezinyangeni ezingu-12. Ngemuva kokuvulwa — kusetshenziswe phakathi nezinyanga ezi-3.
-
Izitsha. Kungabiwa okusetshenziswa i-aluminium foil enongqimba lwangaphakathi lwe-polyethylene noma amakani ethini anokhova okuqinile.
-
Izici eziphawulekayo. Uhlobo lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan luqukethe ama-polyphenols amaningi kanye ne-caffeine kunamatiye amaqabunga amancane, okuqinisa ukumelana ne-oxidation ngesikhathi sokugcina — kodwa akususi isidingo sokuvaleka kanye nezinga lokushisa eliphansi.
11. Intengo Nama-Fake:
-
Ibanga lentengo. Uhlobo oluphakeme kakhulu (特级, “Gongpincha” kanye ne-“Yu Yacha”) — kusukela kuma-yuan angu-600 ngama-500 g (≈85 USD). Uhlobo lokuqala — ama-yuan angu-200–500 ngama-500 g. Uhlobo lwesibili — ama-yuan angu-80–200 ngama-500 g. Izinto ezithonya intengo: umugqa (i-Gongpincha — ebiza kakhulu), isikhathi sokuvuna, ubudala bezihlahla.
-
Ungakugwema kanjani ukukopelwa:
- Thenga uma kunophawu lwe-GI. Itiye langempela linophawu oluthi “六龙绿茶” (i-geographical indication, 2022).
- Hlola ukubukeka. Ngamunye wemigqa emihlanu unesimo esiqondile. Isici esivamile — umbala oluhlaza okotshani onjengejade ngoboya obuningi kanye nokucwazimula okunamafutha. Itiye elidumbile, elingalingani — yisizathu sokuhamba.
- Hlola iphunga. I-Liulong Lü Cha yangempela inephunga elihlanzekile, elihlala njalo (清香), elihlala enkomishini ebandayo ngaphezu kwemizuzu engu-15.
- Hlola ukungeniswa. Ukungeniswa — oluhlaza okotshani onjengejade (uhlobo oluphakeme) noma ophuzi-oluhlaza (uhlu lokuqala), okucwengile, okukhanyayo. Ukungeniswa okudungekile — kuwuphawu lomkhiqizo ongewona wekhwalithi.
- Hlola ubukhulu bamaqabunga. Itiye langempela elivela ohlotsheni lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan linikeza amaqabunga enziwe itiye amakhulu ngokusobala, anamanzi futhi angqimile kunamatiye amaqabunga amancane. Amaqabunga amancane, acekeceke emsukeni wetiye — kungenzeka ukuthi uhlobo lushiwo lungelona iqiniso.
12. Izici Ezithakazelisayo:
-
“I Ching” nojenene. Igama elithi “六龙” livela kwiNcwadi Yezingxabano: “时乘六龙以御天.” Lanikezwa nguJenene Mo Shujie ngo-1932 — enye yezimo ezimbalwa emlandweni wetiye waseChina lapho igama lesiphuzo linikezwa khona ngumuntu wezempi esekelwe emqondweni wombhalo wefilosofi oyisisekelo. Ukufanekisa “Kwama-Dragons Ayisithupha” — ukulawula amandla endalo yonke — kunikeza itiye isici esicishe sibe ngaphesheya kwemvelo.
-
Izimo ezinhlanu ezivela kuyi-terroir eyodwa. I-Gongpin (isicaba), i-Yu Ya (inaliti), i-Cuipian (icezu), i-Baimao (spiral), i-Yunjian (spiral encane) — umugqa ngamunye unephrofayili yawo yephunga kanye nesimo esibonakalayo, nakuba wonke ekhiqizwa ngezinto ezifanayo futhi endaweni eyodwa. Ukwehlukahluka okunjalo kwezimo endaweni eyodwa yokutshala — akuvamile ezweni lamatiye aluhlaza.
-
“Ukuphakama okuthathu — ukwehla okuthathu.” Umugqa we-“Yu Yacha” (“I-Bud YeJade”) — uwukuphela kwemigqa emihlanu lapho, ngenkathi ungeniswa engilazini yegilasi, amathuphu aphakamela phezulu futhi ehle kathathu, bese ema aqonde phansi engilazini — umbukwane oqhathaniswa ne-Jiunshan Yinzhen (君山银针) yaseHunan, elinye lamatiye adume kakhulu “okudansa” e-China.
-
Ukumbozwa kwehlathi okungu-90%. Esinye sezilinganiso eziphakeme kakhulu kuzo zonke izindawo zetiye e-China. Izihlahla zetiye zikhula eqinisweni ehlathini, emthunzini onganele, okuchaza ukuphakama kwama-amino acid kanye nokunambitheka okuthambile.
-
Iminyaka engu-800 — i-Tusi uMo. Ababusi bendabuko bomndeni wakwaMo baqala ukutshala itiye emzaneni iLongma (“Umzana we-Dragon neHhashi”) eminyakeni engaba ngu-800 edlule. UJenene Mo Shujie, owanikeza itiye igama laso lesimanje, uyinzalo yalowo mndeni, okwakha ubudlelwane “bomndeni” obuqhubekayo okweminyaka engamakhulu ayisishiyagalombili phakathi kwetiye nendawo yakhe.
13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aluhlaza aseGuangxi kanye namatiye aluhlaza asezintabeni eziphakeme:
-
I-Lingyun Baihao Cha (凌云白毫茶, Língyún Báiháo Chá). Itiye elidume likaGuangxi eliluhlaza lisuka esifundeni i-Lingyun, nalo lineziqu ze-GI. Umehluko: “Lingyun” — lisuka ohlotsheni lwezitshalo olunamaqabunga amancane endawo; “Liulong” — lisuka ohlotsheni lwezitshalo olunamaqabunga amakhulu lwaseYunnan. Ukunambitheka kwe-“Lingyun” — kuthambile futhi kunezimbali; “Liulong” — kuchubekile, “kune-rock melody” (岩韵). Isimo: “Lingyun” — ngokuvamile liyi-spiral; “Liulong” — linezimo ezinhlanu ezahlukene.
-
I-Guizhou Duyun Mao Jian (都匀毛尖, Dūyún Máo Jiān). Itiye elidume likaGuizhou eliluhlaza, elivela e-Yungui Plateau. Umehluko: “Duyun” — lisuka ohlotsheni lwamaqabunga amancane, isimo “sokuphuzulu okunoboya”; “Liulong” — lisuka ohlotsheni lwamaqabunga amakhulu, linezimo ezinhlanu. Iphunga le-“Duyun” — liyi-“qingxiang” elimsulwa ngaphandle kwe-“rock melody”; “Liulong” — linomkhondo we-mineral. Womabili amatiye azuza ekukhanyeni okusabalele ezintabeni, kodwa izindawo zokutshala zehlukile: “Duyun” — inhlabathi ene-limestone; “Liulong” — inhlabathi ebomvu enesihlabatha namatshe.
-
I-Mengding Gan Lu (蒙顶甘露, Méngdǐng Gānlù). Itiye eliluhlaza elisendaweni ephakeme lisuka eSichuan (amamitha angu-1000–1400). Umehluko: “Gan Lu” — lisuka ohlotsheni lwamaqabunga amancane, isimo esiyispiral esisongwe kancane, iphunga “elimnandi-njengamazolo”; “Liulong” — lisuka ohlotsheni lwamaqabunga amakhulu, linezimo ezinhlanu, “i-rock melody”. Ubuchwepheshe: “Gan Lu” — “ukugogeka kathathu, ukusongwa kathathu”; “Liulong” — ukugogeka kanye nokomiswa okukodwa. Okufanayo: womabili asezindaweni eziphakeme, anama-amino acid aphakeme kanye nokunambitheka okuthambile.
-
I-Enshi Yulu (恩施玉露, Ēnshī Yùlù). Itiye eliluhlaza elenziwe nge-steam (蒸青, zhēngqīng) lisuka e-Hubei, nalo liqukethe i-selenium. Umehluko omkhulu — indlela yokuphatha: “Yu Lu” — ukuhwamuka (isiko laseJapan); “Liulong” — ukugogeka + ukomiswa (isiko lamaShayina). Ukunambitheka kwe-“Yu Lu” — kufana “nolwandle” kakhulu, ne-umami eqinile; “Liulong” — kufana “nehlathi” kakhulu, nomkhondo we-mineral kanye nethoni ye-beany.
Ekuphetheni:
I-Liulong Lü Cha — “Ama-Dragons Ayisithupha” avela kwiNcwadi Yezingxabano, agibeliswa nguJenene Mo Shujie ngo-1932 futhi aguqulwa abe yizimo ezinhlanu zetiye ezivela endaweni eyodwa yokutshala ephakeme. Uhlobo lwamaqabunga amakhulu lwaseYunnan emamitha angu-800–1000 ase-Yungui Plateau, ukumbozwa kwehlathi okungu-90%, ama-amino acid angu-5.2%, inhlabathi ebomvu enesihlabatha namatshe equkethe i-selenium, kanye “ne-rock melody” elula — ifomula engavamile yetiye eliluhlaza. Imigqa emihlanu — kusukela ku-“Umnikelo wentela” oyisicaba onephunga le-beany kuya ku-“Iphuzu lefu” elineziphungo ze-orchid — ivumela ukuthi ngenkomishi eyodwa “ulawule iZulu,” njengoba nje i-“I Ching” isho.