home · article
Léishān Yín Qiú Chá
Léishān yín qiú chá · 雷山银球茶
Léishān Yín Qiú Chá (雷山银球茶, Léishān yín qiú chá) — "Ibhola Lesiliva [Lentaba] yaseLéishān" — itiye eliluhlaza lodwa eChina elinesimo **somumo oyimpela** (球形, qiúxíng): ibhola ngalinye linesisindo samagremu angu-**2.5** ngokunembileyo (±0.2 g), ububanzi bungu-**18–20 mm**, umbala oluhlaza ngokumpunga nesiliva, futhi…
Léishān Yín Qiú Chá (雷山银球茶, Léishān yín qiú chá) — “Ibhola Lesiliva [Lentaba] yaseLéishān” — itiye eliluhlaza lodwa eChina elinesimo somumo oyimpela (球形, qiúxíng): ibhola ngalinye linesisindo samagremu angu-2.5 ngokunembileyo (±0.2 g), ububanzi bungu-18–20 mm, umbala oluhlaza ngokumpunga nesiliva, futhi ligoqwa ngezandla ngaphandle kokusebenzisa iglue, ifomu noma umshini wokucindezela — ngokuphelele kusetshenziswa amapectin emvelo aqhamuka eqabungeni letiye (果胶质, guǒjiāo zhì). Leli tiye likhiqizwa esifundeni saseLéishān (雷山县, Léishān Xiàn) esifundazweni saseGuìzhōu, enhliziyweni yeSiqiqi Sezemvelo Sikazwelonke saseLéigōngshān (雷公山国家级自然保护区, “Intaba Ka Nkulunkulu Wokuduma”), endaweni ephakeme 1200–1600 m — phakathi kwezindawo eziphakeme kakhulu zezitshalo zetiye esifundazweni. ILéishān iyisizinda samasiko abantu bamaMiao (苗族, Miáozú), futhi itiye lixhumene ngokungahlukaniseki nobunikazi bamaMiao: igama laso liyisipho emihlobisweni yesiliva yamaMiao (苗银, miáo yín), kanti ubuchwepheshe “bokugoqa ibhola ngesandla” (手工搓球, shǒugōng cuō qiú) bufakwe kuhlu lwamagugu angaphatheki.
1. Ukuhlukaniswa Nemvelaphi:
-
Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elingavutshiwe. Isimo esiyingqayizivele esiyindilinga (球形, qiúxíng) — ukuphela kwaso phakathi kwamatiye aluhlaza aseChina. Kungenela esigabeni “samatiye aluhlaza akhethekile” (特种绿茶, tèzhǒng lǜchá). Lihluke ngokuphelele kumatiye “amaparele” acindezelwa ngomshini (珠茶, zhūchá) ngoba ukwakheka kwenziwa ngezandla kuphela kusetshenziswa amapectin emvelo eqabunga.
-
Isigaba: Umkhiqizo onesibonakaliso sendawo se-PRC (国家地理标志产品, 2014). “INkosi Yegolide Yetiye” ye-National Congress of Good Green Tea (中国好绿茶大会金奖茶王, 2024). Lifakwe ku-”Mephu Yetiye Eliluhlaza Elihle laseChina” (中国好绿茶地图). Amagugu angaphatheki — ubuchwepheshe “手工搓球”. Inani lomkhiqizo — 25.67 billion yuan (2024). Lingenye “Yamatiye Ayishumi Adumile aseGuizhou” (贵州十大名茶). Umkhiqizo waminyaka yonke — cishe amathani angama-200 (kunqunyelwe ukuqina komsebenzi wokugoqa ngesandla). Ngo-1991, uMnyango Wezangaphandle we-PRC wakhetha i-Yín Qiú Chá njengesipho sezivakashi zakwamanye amazwe.
-
Imvelaphi: IChina, iSifundazwe saseGuizhou (贵州省), iSifunda Esizimele SaseQiandongnan Miao kanye neDong (黔东南苗族侗族自治州, Qiándōngnán Miáozú Dòngzú Zìzhìzhōu), iSifunda saseLeishan (雷山县, Léishān Xiàn). Izivande zetiye zitholakala emalokishini angu-9: Xijiang (西江), Wangfeng (望丰), Danjiang (丹江), Fangxiang (方祥) namanye.
-
Izixhumanisi Zendawo: Cishe 26°22′ N, 108°05′ E.
2. Umlando Nokubaluleka KweSiko:
-
Umlando:
Inganekwane yamaMiao. Ngokwesiko lamaMiao, abesifazane bakudala bamaMiao, lapho beya ezintabeni ukuyokha izitshalo zokwelapha, babegoqa amaqabunga etiye abe amabhola aqinile bese bewasho phezu kwawo “ifuzhou” (福咒, fúzhòu — “isiphonso senhlanhla”). Amabhola ayevikela ubuthi nezifo zamathumbu ezintabeni. Igama “isiliva” (银, yín) liyisipho emihlobisweni yesiliva yamaMiao (苗银), uphawu lobuhle, ingcebo namandla.
1980 — ukuvuselelwa kwezivande zetiye. Ekuqaleni kwawo-1980, iziphathimandla zesifunda saseLéishān zaqala uhlelo olukhulu lokuthuthukisa imboni yetiye emithambekeni yaseLéigōngshān. UMao Kexiang (毛克翕, Máo Kèxī) — isisebenzi seKomidi Lesayensi Nobuchwepheshe lesifunda (县科委), eneminyaka engu-51, washiya ihhovisi lakhe wathuthela emzaneni wamaMiao waseJuesan (觉散苗寨) edolobheni laseDanjiang, lapho athola khona ama-mu angu-500 ezivande zetiye ezazilahliwe. Eminyakeni emibili, kanye nabasebenzi abangama-40, wavuselela zonke izivande ezindala futhi watshala ama-mu angama-200 ezintsha.
1982 — ukwakhiwa kwe-Yín Qiú Chá. Ngesikhathi sokugazinga itiye, uMao Kexiang wabona ukuthi amaqabunga avela ezivandeni eziphakeme zaseLéigōngshān, lapho efudunyezwa, ayazihlanganisela abe amabhola. Ehlola lesi simanga, wathola ukuthi imbangela kwakuwukuphakama ngokwedlulele kwamapectin eqabungeni, okubangelwa inhlanganisela eyingqayizivele yokuphakama (>1000 m), isimo sezulu esibandayo kanye nenhlabathi yentaba-mlilo yesiqiqi. Ngemuva kokuhlola okuningi, wasungula ubuchwepheshe bokugoqa ngesandla ibhola eliyimpela elinesisindo esingu-2.5 g ngokunembileyo nobubanzi obungu-18–20 mm. Igama “ibhola lesiliva” (银球) laqhamuka ezinhlanganiseleni ezimbili zenkathi: amakholokotho esiliva (银铃铛, yín língtáng) — umhlobiso oyinhloko wamantombazane amaMiao, owaziwa kude nangaphandle kwaseGuizhou, kanye nethenisi yetafula — umdlalo lapho iChina yayithokozela inkathi yokunqoba okukhulu. UMao Kexiang wahlanganisa lezi zithombe ezimbili egameni elilodwa. Lokhu kusungulwa kwabhaliswa (ilungelo lobunikazi lesizwe).
1991 — isipho sezokuxhumana. UMnyango Wezangaphandle we-PRC wakhetha i-Léishān Yín Qiú Chá njengesipho esisemthethweni sezivakashi zakwamanye amazwe — ukuqashelwa kokuhluka kwetiye ezingeni likahulumeni.
1996 — ukusungulwa kwenkampani. UMao Kexiang wasungula i-”Léishān Mao Kexiang Tea Co., Ltd.” (雷山县毛克翕茶业有限公司), eyaqanjwa ngegama lakhe. Wathola isibonelelo esikhethekile soMkhandlu Wezwe we-PRC (国务院特殊津贴) ngeqhaza lakhe kwezesayensi nobuchwepheshe, futhi waqokwa njengelungu lamajaji ochwepheshe betiye ngaphansi kweziminyango eziningana.
Izizukulwane ezintathu. Ngemuva kukaMao Kexiang, umsebenzi waqhubeka nendodana yakhe uMao Hua (毛华), owagxila ekuthengisweni nasekuphathweni. Ngo-2017, induku yathathwa ngumzukulu wakhe — uMao Juan (毛鹃, Máo Juān), owaba yindlalifa esemthethweni yamagugu angaphatheki ngo-2019 (isizukulwane sesithathu). Wamela i-Yín Qiú Chá izikhathi eziningi phesheya — eNingizimu Korea, emibukisweni yamatiye yamazwe ngamazwe.
2014 — isibonakaliso sendawo. Ngo-2015, emqhudelwaneni wokuqala wesifundazwe we-”Dòu Chá Sài” (斗茶赛), i-Yín Qiú Chá yebanga elikhethekile yathola igolide nesihloko esithi “INkosi Yetiye” (茶王) esigabeni setiye eliluhlaza — okuwukuphela kwendondo yegolide phakathi kwamasampula angaphezu kwenkulungwane. Ngo-2024 — “INkosi Yegolide Yetiye” ye-National Congress (中国好绿茶大会金奖茶王), inani lomkhiqizo — 25.67 billion yuan, ukufakwa ku-”Mephu Yetiye Eliluhlaza Elihle laseChina”.
-
Igama:
- “Léishān” (雷山, Léishān) — “Intaba Yokuduma” — igama lesifunda, ngegama lentaba iLéigōngshān (雷公山, “Intaba Ka Nkulunkulu Wokuduma”). “Léi” (雷) — “ukuduma kwezulu”, “shān” (山) — “intaba”.
- “Yín” (银, Yín) — “isiliva, okuyisiliva” — okubhekisela kumbala osiliva webhola nasemihlobisweni yesiliva yamaMiao.
- “Qiú” (球, Qiú) — “ibhola”.
- “Chá” (茶, Chá) — itiye.
-
Ukubaluleka kwamasiko: ILéishān iyinhliziyo yesiko lamaMiao eGuizhou. Kuleso sifunda sinye kunomzana waseXijiang Qianhu Miaozhai (西江千户苗寨, Xījiāng Qiānhù Miáozhài — “Umzana WamaMiao Wezinkulungwane Zezindlu waseXijiang”) — umphakathi omkhulu kunayo yonke wabantu bamaMiao emhlabeni. I-Yín Qiú Chá — uphawu “lwetiye” lobunikazi bamaMiao, kanye nemihlobiso yesiliva, umhlobiso wokufekethisa newayini yelayisi. Ngokwesiko lamaMiao, itiye linikezwa izivakashi ngokwesiko “lamatiye ayishumi nambili okwamukela” (十二道迎宾茶) kanye “nokusakaza okuphakeme kwentaba” (高山流水) — lapho umninikhaya ethela itiye ephakeme enkomishini encane ngomsele oqhubekayo.
3. Incazelo Yezitshalo Nezinto Ezingavuthiwe:
-
Izinhlobo / Okuyisitshalo: Okuyinhloko — uhlobo lwendawo lwaseLéigōngshān (当地群体种, dāngdì qúntǐzhǒng, Camellia sinensis var. sinensis) — olungele ukukhiqiza itiye eliyindilinga ngenxa yamaqabunga amakhulu, anenyama anama-pectin aphakeme ngokwedlulele (果胶质丰富), okubaluleke kakhulu “ekunamathiseleni” ibhola ngaphandle kwezinto ezingezinhle. Izihlahla zijwayele isimo sezulu esibandayo (14–15°C) nobude obungu-1200–1600 m. Ngaphezu kwalokho kusetshenziswa i-Fuding Dabai Cha (福鼎大白茶) — ezingxenyeni zakuqala, ezinephunga elimnandi kakhulu ezinoboya obuningi. Endaweni yelokishi laseFangxiang (方祥乡), ethafeni laseLéigōngpíng (雷公坪, 1600+ m), kukhula izihlahla zetiye zasendle eziyinkulungwane zeminyaka — ubufakazi bokudala kwesiko letiye kulesi sifunda.
-
Ukuqoqwa kanye namabanga:
- Ibanga eliphakeme kakhulu (特级): ihlumela eligcwele noma ihlumela elilodwa + iqabunga elilodwa. Ukuqoqwa — ekuqaleni kwentwasahlobo, ngaphambi “kwe-Qingming” (清明). Uboya buningi. Iphunga le-chestnut. Kusuka ku-600 yuan/500 g.
- Ibanga lokuqala (一级): ihlumela elilodwa + amaqabunga amabili. 200–500 yuan.
- Inqwaba: iqabunga elikhulile. Liyakwazi ukumelana, likwazi ukubekezela lapho liphekwa.
-
Imigqa yemikhiqizo: Okuyisisekelo “Yín Qiú Chá” (银球茶), “Tiānmá Yín Qiú Chá” (天麻银球茶 — kufakwe i-gastrodia eluhlaza, Gastrodia elata, ukuthola umphumela wokuthambisa), “Qīngmíng Nèn Yá” (清明嫩芽 — okwenziwe ngamahlumela ngokuphelele, entwasahlobo yokuqala), “Léigōngshān Xuěyá” (雷公山雪芽 — “Ihlumela Leqhwa Lentaba Ka Nkulunkulu Wokuduma”), “Yúnwù Yín Zhēn” (云雾银针 — “Inaliti Yesiliva Emakhefini”), “Yúnwù Lǜchá” (云雾绿茶 — itiye eliluhlaza lenqwaba).
4. I-Terroir Nezici Zokutshala:
-
Isimo sezulu: ILéigōngshān — “Intaba Ka Nkulunkulu Wokuduma”, isiqiqi sezemvelo sikazwelonke esinendawo engaphezu kwamahektha angu-47,000. Indawo enesimo sezulu se-monsoon esishisayo esiphakathi. Izinga lokushisa lonyaka — 14–15°C — kubanda kakhulu kunezindawo eziningi zetiye zaseGuìzhōu (ukuqhathanisa: Kaiyang — 19.1°C). Imvula — 1310–1375 mm. Ukufiphala — izinsuku ezingaphezu kuka-180. Ukukhanya okuhlakazekile kwenza amaphesenti angaphezu kwama-70 engqikithi — isibalo esiyingqayizivele. Umehluko omkhulu wamazinga okushisa emini nasebusuku kunomthelela ekuqongeleleni kwama-amino acid, ushukela nama-pectin eqabungeni.
-
Ubude: 1200–1600 m — enye yezindawo eziphakeme kakhulu zetiye eGuìzhōu. Isiqongo saseLéigōngshān — 2178.8 m.
-
Inhlabathi: Inhlabathi ephuzi (黄壤土, pH 4.5–6.7) esekelwe emadwaleni entaba-mlilo. Okuqukethwe izinto eziphilayo — ≥2%. Icebile nge-selenium (Se) kanye ne-zinc (Zn) evela enhlabathini yesiqiqi.
-
Imvelo: Ukumboza kwehlathi — 78.8%. Izinsiza zamanzi — ibanga lokuqala lokuhlanzeka. Akukho ukungcoliswa yizimboni — indawo yonke ingaphakathi kwendawo evikelwe yesiqiqi sikazwelonke. Ukuhlukahluka kwemvelo eLéigōngshān kuhlanganisa izinhlobo zezitshalo ezingaphezu kuka-2000, okuhlanganisa nezinsalela zasendulo.
-
Inhliziyo yokukhiqiza: Ilokishi laseFangxiang (方祥乡) — umzana waseMaoping (毛坪), indawo ephakeme yaseLéigōngpíng (雷公坪, 1600+ m) — izihlahla zetiye zasendle eziyinkulungwane zeminyaka. Ipulazi letiye lase-”Jiaosan” (脚散云雾茶场, “Ipulazi Letiye Elifiphele laseJiaosan”) — ama-mu angu-1100, ahlome ngezinhlelo zokuphatha ngedijithali nokulandelela. Idolobha laseDanjiang (丹江镇) — indawo yenkampani “Mao Kexiang Tea Co., Ltd.”
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
Ubuchwepheshe obuyingqayizivele obunesigaba esiyinhloko — “ukugoqa ibhola ngesandla” (手工搓球, shǒugōng cuō qiú) — bufakwe kuhlu lwamagugu angaphatheki. Izinga: “Umyalelo Wezobuchwepheshe Wokusebenza Komkhiqizo We-GI — Léishān Yín Qiú Chá” (《地理标志产品——雷山银球茶加工技术规程》).
-
Ukuhlakaza (摊凉, tānliáng): Amahora angu-4–6 ezihlungini zoqalo. Ukuhwamuka kwamanzi ngokwengxenye, ukuqala kokukhula kwephunga.
-
“Ukubulala uhlaza” (杀青, shāqīng): Isigubhu esijikelezayo cishe ku-300°C. Izinga lokushisa eliphezulu liyadingeka ukuze kuncishiswe ama-enzyme ngokushesha futhi kulondolozwe uhlaza, kanti ngesikhathi esifanayo kuqala ukukhishwa kwengxenye yamapectin.
-
Ukusonga (揉捻, róuniǎn): Ukusonga okujwayelekile ngomshini ukuze kuqhekezwe isakhiwo samangqamuzana futhi kukhishwe ijusi yeseli.
-
Ukugazinga okuphindelelayo ukuze kulungiswe isimo (回炒固形, huíchǎo gùxíng): Ukugazinga okuphindelelayo epanini emazingeni okushisa aphakathi. Kulesi sigaba, amapectin aqala ukukhishwa ngenkuthalo, futhi iqabunga lithola “ukunamathela” okuyisici, okudingekayo ekugoqeni.
-
Ukukala (称量, chēngliáng): Ingxenye ngayinye ikalwa ngokucophelela — ngokuqondile amagremu angu-2.5 (±0.2 g). Ukunemba kwesisindo kungenye yezidingo zezinga.
-
Ukugoqa ibhola ngesandla (手工搓球, shǒugōng cuō qiú): Umsebenzi oyinhloko futhi oyingqayizivele. Umhlohli usebenzisa “izindlela eziyishumi eziyinhloko zesandla” (十大手法, shí dà shǒufǎ): bamba (抓, zhuā), nyakazisa (抖, dǒu), beka ngaphansi (搭, dā), hlukanisa (拓, tuò), cindezela (捺, nà) — kanye nezinye izindlela ezinhlanu, ezidluliselwa kusuka kumhlohli kuya kumfundi. Ibhola lakhiwa ngokuphelele kusetshenziswa amapectin emvelo eqabunga letiye — ngaphandle kweglue, ngaphandle kwefomu, ngaphandle komshini wokucindezela. Ibhola ngalinye — liyindilinga ephelele enobubanzi obungu-18–20 mm. Ukucindezela ngomshini akuvunyelwe ngokuphelele — izinto ezingelona iqiniso ezenziwe emishinini yokucindezela zinesimo esingalungile futhi zidilika kalula. Ukufunda leli khono kuthatha okungenani unyaka (umzukulu womsunguli, uMao Juan, wazilolonga unyaka ngaphambi kokuba abe nobuchwepheshe).
-
Ukomisa (烘烤, hōngkǎo): ~80°C — ukulungiswa kokugcina kwesimo sebhola.
-
Ukufudumeza ukuze kuphakanyiswe iphunga (提香, tíxiāng): ~60°C — ukufudumeza okuthambile ukuze kuqiniswe amanothi e-chestnut noju lwezinyosi.
6. Izici Zokunambitheka Nephunga:
-
Ukubukeka kweqabunga elomile: Amabhola aphelele (球状) anobubanzi obungu-18–20 mm, isisindo esingu-2.5 g ngalinye. Umbala — oyimpunga oluhlaza okotshani onesiliva (银灰墨绿, yínhuī mòlǜ) onokucwebezela okuncane. Ingaphezulu libushelelezi, ngaphandle kwemifantu nokuqhekeka. Lapho liphekwa, ibhola livuleka kancane emanzini, “liqhakaza” njengembali — umbukwane ongaqhathaniseka “namatiye aqhakazayo” (工艺花茶), kodwa ngaphandle kokulungiswa kwesimo ngokuzenzela.
-
Iphunga leqabunga elomile: I-chestnut (栗香, lìxiāng) — okuyinhloko, okucebile futhi okuqinile. Ebangeni eliphakeme kakhulu — kunothi olongezelelekile “oluncane” (嫩香, nènxiāng). Ku-”Qīngmíng Nèn Yá” yasekuqaleni kwentwasahlobo — umbala omncane wezimbali. Iphunga liyazinzile — inkomishi epholile ilondoloza iphunga imizuzu engaphezu kwe-15.
-
Iphunga lokuhlanza: Iphunga le-chestnut livuleka ngokugcwele, licebile ngamanothi oju lwezinyosi namantongomane. Ukuzinza — kuphakeme kakhulu: iphunga lilondolozeka kuze kube sekuphawulweni kwesihlanu.
-
Ukunambitheka: Kusha futhi kuthambile (鲜醇, xiān chún). Kuminyene futhi kucebile (浓醇, nóng chún) — i-polyphenols 18–25%, izinto ezikhipheka emanzini 40–48%. Ukubuya kobumnandi — kuzinzile futhi kuqhubekayo. Ububaba obuncane, busheshe buguquke bube ubumnandi (微涩转甜) — umphumela we-anthocyanins (花青素, huāqīngsù). Ukunambitheka kwasemuva — kuhlanzekile, nokufudumala kwe-chestnut kanye nombala omncane “wasentabeni” opholile.
-
Umbala wokuhlanza: Oluhlaza okotshani ngokuphuzi, ogqamile futhi osobala (黄绿明亮, huánglǜ míngliàng).
-
Isisekelo setiye (iqabunga eliphekiwe): Lithambile, liphelele, linamahlumela abonakalayo (嫩匀完整,鲜活显芽) — ibhola livuleka ngokuphelele, futhi isakhiwo seqabunga siyabonakala. Amaqabunga akha “ama-rosette” (成朵), athambile futhi anwebekayo.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
-
Izinto ezikhipheka emanzini (水浸出物): 40–48% — isibalo esiphakeme kakhulu, esifakazela ukugcwala okungavamile kokuhlanza. Imininingwane izinzile ngokwemiphumela yokuhlaziya yeminyaka eminingi (kusukela ngo-1982).
-
I-Polyphenols (茶多酚): 18.0–25.0% (ngokwemininingwane yamalabhorethri kahulumeni nawesifundazwe). Umthombo wefayela ukhombisa ≥40%, kodwa imininingwane yamalabhorethri yenkampani kanye nezinhlaka zokuhlola inikeza ububanzi obungu-18–25% — lesi yisibalo esijwayelekile samatiye aluhlaza asezindaweni eziphakeme ane-amino acid ephezulu (ibhalansi ye-polyphenols/amino acid ithambekele kuma-amino acid ngenxa yesimo sezulu esibandayo nokukhanya okuhlakazekile).
-
Ama-amino acid (氨基酸): 2.2–7.3% — ububanzi obubanzi, obuncike enkathini yonyaka, ebangeni nasengxenyeni. “Qīngmíng” yasekuqaleni kwentwasahlobo — kufika ku-7.3%. Ngaphezu kwamaphesenti angu-20–50% aphezulu kunamatiye asezindaweni eziphansi — umphumela wokuphakama okungu-1200–1600 m nesimo sezulu esibandayo (14–15°C).
-
I-Caffeine (咖啡碱): 3.6–4.6% — ngaphezu kwesilinganiso samatiye aluhlaza (ngokuvamile 2.5–3.5%), okunikeza umphumela ogqamile wokuvuselela.
-
Ushukela oncibilikayo emanzini (水溶性总糖): 3.2–4.6% — isibalo esiphezulu, esinikeza ubumnandi bokuhlanza.
-
I-Selenium (硒, Se): 2.00–2.02 µg/g — ephakeme ngokuphindwe ka-15 kunetiye eliluhlaza elijwayelekile (~0.13 µg/g). Evela enhlabathini yesiqiqi sikazwelonke saseLéigōngshān.
-
Ama-Anthocyanins (花青素): Akhona — anikeza uguquko oluyisici kusuka ekubabeni okuncane kuya ebumnandini (微涩转甜) futhi anikela ekusebenzeni kwe-antioxidant.
-
Amapectin (果胶质): Okuqukethwe okuphezulu ngokwedlulele — kuyisici esiyinhloko kwezobuchwepheshe, esivumela ukwakheka kwebhola ngaphandle kwezinto zokuhlanganisa ezingaphandle.
8. Izinzuzo Zezempilo:
-
Uhlelo oluphindwe kabili lwe-antioxidant: I-Polyphenols (18–25%) + i-selenium (ephakeme ngokuphindwe ka-15 kunokwejwayelekile) + ama-anthocyanins — ukuvikela kwe-antioxidant okuphindwe kathathu, okunciphisa ama-radicals amahhala ngokubambisana.
-
Umphumela ogqamile wokuvuselela: I-Caffeine 3.6–4.6% — ngaphezu kwesilinganiso samatiye aluhlaza. Ngokuhlangana nokuqukethwe okuphezulu kwama-amino acid (kufika ku-7.3%) kunikeza amandla amakhulu, kodwa ukugqugquzela okuthambile ngaphandle kokuphakama okubukhali.
-
Ukusekelwa kwezakhi zomzimba ezincane: I-Selenium (Se) — i-cofactor ebalulekile ye-glutathione peroxidase kanye nedeiodinases; i-zinc (Zn) — ingxenye yokuzivikela komzimba nokuvuselelwa kwamangqamuzana. Zombili lezi zakhi — zivela enhlabathini yesiqiqi.
-
Ukusekelwa kokugaya ukudla: I-Polyphenols noshukela oncibilikayo emanzini (3.2–4.6%) kusiza ekwenzeni ukugaya ukudla kube okujwayelekile.
-
Ukusekelwa kwesistimu yenhliziyo nemithambo yegazi: Ama-Catechins + Se + ama-anthocyanins anciphisa ubungozi bokulimala kwemithambo yegazi okubangelwa yi-oxidative.
-
Ukusekelwa kwengqondo: I-caffeine ephezulu + ama-amino acid (okuhlanganisa i-L-theanine) — ukuthuthukisa ukugxilisa ingqondo, inkumbulo kanye nesimo sengqondo.
-
Umphumela wokulawula amasosha omzimba: I-Selenium ibamba iqhaza ekwahlukaniseni kwamangqamuzana omzimba.
-
Ukuvikela isikhumba nge-antioxidant: Ama-Anthocyanins + i-polyphenols + uvithamini C — inhlanganisela evikela isikhumba ekugugeni okubangelwa ukukhanya.
9. Ukupheka:
-
Izinga lokushisa lamanzi: 85–90°C.
-
Inani letiye: Ibhola elilodwa (2.5 g) ku-150–200 ml — “umthamo” omuhle, owakhelwe esimweni setiye ngokwaso. Izikali azidingeki.
-
Isitsha: Ingilazi yengilazi — inconywa kakhulu ukuze ubuke “ukuqhakaza” kwebhola. Kungasetshenziswa futhi i-gaiwan emhlophe yobumba.
-
Inqubo:
- Fudumeza ingilazi noma i-gaiwan ngamanzi abilayo, ukhiphe amanzi.
- Beka ibhola elilodwa phansi.
- Ukuhlanza akudingekile.
- Thela amanzi angu-85–90°C. Buka: ibhola lizoqala “liqhakaze” kancane — livuleka, njengembali, phakathi kwemizuzu emi-1 kuya kwemi-3.
- Ukupheka kokuqala — imizuzwana engama-30 (ngemuva kokuvuleka kwebhola).
- Thela ukuhlanza. Ukuphawula okulandelayo ngakunye — + imizuzwana engama-20.
- Kumelana nokuphawulwa okungu-3–5 okugcwele. Ukuzinza lapho kuphekwa — kungenye yezinzuzo zesimo sebhola: isakhiwo esiminyene sinikeza ukukhishwa okuhamba kancane.
10. Ukugcinwa:
- Izimo: Ukupakishwa okuvaleke ngokuphelele okungabonisi ukukhanya, efrijini engu-0–5°C.
- Isikhathi: Ngemuva kokuvulwa — kuze kube izinyanga ezingu-6 (isikhathi eside kakhulu kunetiye eliluhlaza elihlakazekile — isimo sebhola silondoloza iphunga kangcono ngenxa yendawo encane yokuthintana nomoya). Uma lingakavulwa — kuze kube yizinyanga ezingu-18.
- Inzuzo yesimo: Ibhola eliminyene linciphisa indawo yokuthintana kweqabunga nomoya-mpilo nomswakama, okwenza ukuthi i-oxidation nokulahleka kwephunga kuhamba kancane.
11. Intengo Nokungelona Iqiniso:
-
Izigaba zentengo (ngokulinganisela, 500 g ngayinye):
- Ibanga eliphakeme kakhulu (特级): kusukela ku-600 yuan (~83 USD) — ekuqaleni kwentwasahlobo, ihlumela elilodwa.
- Ibanga lokuqala (一级): 200–500 yuan (~28–69 USD).
- Inqwaba: kusukela ku-200 yuan.
- Umthamo waminyaka yonke — cishe amathani angama-200 (kunqunyelwe ukuqina komsebenzi wokugoqa ngesandla), okuqinisekisa ukuthi kunesidingo esikhulu njalo.
-
Ungahlukanisa kanjani i-Yín Qiú Chá yeqiniso kokungelona iqiniso:
- Isimo: Ibhola leqiniso — liyindilinga ngokuphelele, 18–20 mm, ingaphezulu libushelelezi ngaphandle kwemifantu nokuqhekeka. Izinto ezingelona iqiniso ezicindezelwe ngomshini — zinesimo esingalungile, ezinemisipha ebonakalayo.
- Isisindo: Ngokuqondile amagremu angu-2.5 (±0.2 g). Izinto ezingelona iqiniso zivame ukuba lula noma zibe nzima.
- Ukuqina: Ibhola leqiniso alidiliki lapho licindezelwa kancane — isibopho se-pectin siqinile. Izinto ezingelona iqiniso ezicindezelwe ngomshini ziyadilika.
- Ukuvuleka lapho kuphekwa: Ibhola leqiniso livuleka kancane, ngobuhle, “liqhakaza” njengembali, ngokuvuleka okugcwele kwamaqabunga. Izinto ezingelona iqiniso — azivuleki nhlobo, noma zidilika ngokungahlelekile.
- Thenga okunophawu oluthi “雷山银球茶” lwesibonakaliso sendawo.
12. Amaqiniso Athakazelisayo:
-
Okuwukuphela kwetiye eliluhlaza eliyindilinga eChina. “Amabhola” acindezelwe ohlobo lwe-”zhūchá” (珠茶) — awumkhiqizo ohluke ngokuphelele: abunjwa ngomshini, anobubanzi obungu-3–5 mm futhi awavuleki lapho ephekwa. I-Yín Qiú Chá — igoqwe ngesandla kusukela ku-2.5 g weqabunga ngokusebenzisa amapectin emvelo, inobubanzi obungu-18–20 mm futhi ivuleka ngokuphelele enkomishini.
-
2.5 g — “umthamo” owakhelwe ngaphakathi. Ibhola elilodwa = ingxenye eyodwa. Izikali azidingeki — isimo ngokwaso sinquma inani. Leli kungenzeka ukuthi itiye “elilula kumsebenzisi” kunabo bonke emhlabeni ngokomthamo.
-
Izizukulwane ezintathu — ubuchwepheshe obubodwa. UMao Kexiang (umsunguli, 1929–?) → uMao Hua (indodana, ukuphatha) → uMao Juan (umzukulu, indlalifa yesithathu yamagugu angaphatheki, kusukela ngo-2019). Ukudluliswa komndeni — kuyivelakancane embonini yetiye yaseChina, lapho ubuchwepheshe obuningi bungobezikhungo zikahulumeni.
-
Isipho sezokuxhumana (1991). UMnyango Wezangaphandle we-PRC wakhetha i-Yín Qiú Chá ngezipho zezivakashi zakwamanye amazwe — amabhola aluhlaza okotshani nesiliva “aqhakazayo” enkomishini ahlaba umxhwele ngombukwane kanye nokunambitheka.
-
Se × 15. Okuqukethwe i-selenium — 2.00–2.02 µg/g — kuphakeme ngokuphindwe ka-15 kunetiye eliluhlaza elijwayelekile. I-Selenium — ivela enhlabathini yesiqiqi “seNtaba Ka Nkulunkulu Wokuduma”, ecebile ngamadwala entaba-mlilo.
-
“Ukuqhakaza” emanzini. Lapho liphekwa, ibhola livuleka kancane phakathi kwemizuzu emi-1 kuya kwemi-3, “liqhakaza” njengembali ye-lotus — umphumela ongathokozelwa ngodonga lwengilazi. Imithombo yaseChina iqhathanisa lo mbukwane “nehlumela elithambile le-lotus, elithobisa ikhanda” (宛若荷苞初绽,芙蓉颔首).
-
Umzana Wezinkulungwane Zezindlu waseXijiang. Umphakathi omkhulu wamaMiao emhlabeni — izindlu ezingaphezu kuka-1,300 — utholakala esifundeni saseLéishān esifanayo. I-Yín Qiú Chá — “ikhadi” lokunambitha lalesi sikhala samasiko esiyingqayizivele, futhi inganambithwa ngokwesiko lamaMiao “lamatiye ayishumi nambili okwamukela”.
13. Ukuqhathaniswa Namanye Amatiye Aluhlaza Ayindilinga NaseGuizhou:
-
Zhūchá / Gunpowder (珠茶, Zhūchá): Itiye “lamaparele” elijwayelekile laseZhejiang — amabhola amancane (3–5 mm), agoqwe ngomshini. Ukunambitheka — kubabayo, kunothi “lwezinhlamvu”. Awavuleki lapho ephekwa. I-Yín Qiú Chá — ingumkhiqizo ohluke ngokuphelele: umsebenzi wezandla, ibhola elingu-18–20 mm, “ukuqhakaza” okugcwele enkomishini, iphunga le-chestnut esikhundleni sokubaba.
-
Gōngyì Huāchá / “Itiye eliqhakazayo” (工艺花茶): Itiye elihlanganisiwe elinesimo sebhola noma ihlumela, elivulekayo lapho liphekwa libe “imbali”. Lenziwa ngesandla ngetiye eliluhlaza noma elimhlophe ngezimbali ezomile ezifakwe ngaphakathi. Umphumela wokubonakala uyefana ne-Yín Qiú Chá, kodwa imvelaphi yesimo — yehluke ngokuphelele: “kwitiye eliqhakazayo” amaqabunga ahlanganiswe ngentambo, kwi-Yín Qiú Chá — anamathele ngamapectin.
-
Dūyún Máojiān (都匀毛尖, Dūyún Máojiān): Itiye eliluhlaza elidumile laseNingizimu yeGuizhou, elingenye “Yamatiye Ayishumi Adumile aseChina”. Isimo esiyi-spiral. Iphunga — linamazimbali amaningi futhi lisha. Ukunambitheka — kuthambile, ngaphandle kokubaba okugqamile. Ngokuhlonishwa, i-Dūyún Máojiān iphakeme, kodwa ngokuhluka kwesimo nokuqukethwe kwe-Se ayinakuqhathaniseka.
-
Méitán Cuìyá (湄潭翠芽, Méitán Cuìyá): Itiye eliluhlaza eliyisicaba laseMeitan (Guizhou). Ukunambitheka okuhlanzekile, okusha. Ubukhulu bokukhiqiza — bukhulu kakhulu (iMeitan ingesinye sezifunda ezinkulu zokutshala itiye eChina). I-Yín Qiú Chá — ingumkhiqizo oyindilinga (~200 amathani/ngonyaka), kodwa onesimo esiyingqayizivele nomthwalo wamasiko.
-
Lǜbǎoshí (绿宝石, Lǜbǎoshí): “I-Emerald Eluhlaza” — itiye eliluhlaza eliyindilinga (珠形) laseGuizhou, elikhiqizwa ngomshini. Laliphakathi “Kwamatiye Ayishumi Adumile aseGuizhou”. Isimo — amabhola amancane, afana ne-zhūchá. I-Yín Qiú Chá — yesandla, inkulu, ye-pectin; i-Lǜbǎoshí — yenqwaba, encane, yomshini.
Ekuphetheni:
I-Léishān Yín Qiú Chá — itiye elingeke lididaniswe nanoma yini: ibhola eliyimpela elingu-18–20 mm, eligoqwe ngesandla “ngezindlela eziyishumi zesandla” ngaphandle kweglue noma umshini — amandla e-pectin kuphela nobungcweti, manje esidluliselwa esizukulwaneni sesithathu. Ibhola elilodwa — ingxenye eyodwa — “umthamo” owodwa, owakhelwe esimweni. Enkomishini — “ukuqhakaza”: ibhola livuleka kancane, njenge-lotus, likhulula iphunga le-chestnut, ubusha bama-amino acid (kufika ku-7.3%), ukugcwala kwezinto ezikhipheka emanzini (kufika ku-48%) kanye ne-selenium, ephakeme ngokuphindwe ka-15 kunetiye elijwayelekile. Itiye elivela “eNtabeni Ka Nkulunkulu Wokuduma”, enhliziyweni yesiko lamaMiao, eduze komzana waseXijiang wezinkulungwane zezindlu — livela kumhlohli owathi eneminyaka engama-51 washiya ihhovisi waya ezivandeni ezilahliwe futhi wathola ukuthi imvelo ngokwayo “iyanamathela” ibhola eliyimpela — udinga nje ukwazi izindlela eziyishumi zesandla.