new.thetea.app · sampling channel Encyclopedia · School · Atlas · Pu-erh · Equipment EN · RU · · · · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 more
new.thetea.app Browse all →

home · article

Jīngxiàn tè jiān

Jīngxiàn tè jiān · 泾县特尖

Jīngxiàn tè jiān (泾县特尖, Jīngxiàn tè jiān) iyitíye eliluhlaza elihlanganisayo nelinomlando, livela ezindaweni zezintaba eziseningizimu-mpumalanga yesifunda saseJingxian esifundazweni sase-Anhui, likunye nedumile iYongxi Huo Qing futhi liyindlalifa yesiko lasendulo lase-Anhui le-“jiānchá” (尖茶, itíye elicijile).

Jīngxiàn tè jiān (泾县特尖, Jīngxiàn tè jiān) iyitíye eliluhlaza elihlanganisayo nelinomlando, livela ezindaweni zezintaba eziseningizimu-mpumalanga yesifunda saseJingxian esifundazweni sase-Anhui, likunye nedumile iYongxi Huo Qing futhi liyindlalifa yesiko lasendulo lase-Anhui le-“jiānchá” (尖茶, itíye elicijile). Leli tíye liphawuleka ngezici ezimbili eziyingqayizivele: okokuqala, izinga eliphakeme kakhulu le-selenium emhlabathini — liphindwe izikhathi ezingu-5,5 kunelamatiye avamile; okwesibili, iphunga elimile le-orchid elihlanganiswe nokufudumala kwe-chestnut nobumnandi boju. UNdunankulu uQianlong (乾隆, Qiánlóng), ngesikhathi ehlola izifundazwe eziseningizimu, wazinambitha mathupha itíye elivela esigodini saseTingxi (汀溪) eJingxian futhi walincoma ngamazwi: “Leli tíye lihle kakhulu” (此茶甚好).

1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:

  • Uhlobo: Itíye eliluhlaza (elingavuthisiwe). Lingaphansi kwamatiye aluhlaza ahlanganisayo (烘青绿茶, hōngqīng lǜchá) — ukoma kokugcina kwenziwa ngendlela yokuhlanganisa (烘焙, hōngbèi), kuhlanganise namalahle okhuni. Ngokuma — lisongelwe (卷曲形) ezinhlotsheni eziyigugu neziphakeme kakhulu, linjengenalithi (针芽状) esigabeni se-“tíkuí” (提魁).

  • Isigaba: Itíye elidume ngomlando lase-Anhui (安徽历史名茶). Ngo-1983 — “Isitifiketi Sodumo” soMnyango Wezohwebo Lwangaphandle (外贸部”荣耀证书”). Ngo-1985 — “Itíye Elihamba Phambili Ezingeni Lomnyango” (部优茶). Ngo-1986 — “Itíye Elidumile LaseChina” (中国名茶). Umkhiqizo onesiqinisekiso sendawo.

  • Imvelaphi: IChina, isifundazwe sase-Anhui (安徽, Ānhuī), isifunda saseJingxian (泾县, Jīngxiàn). Indawo yokukhiqiza ihlanganisa sonke isifunda, kodwa ingqikithi izindawo zezintaba eziseningizimu-mpumalanga, ikakhulukazi izigodi zase-Aimin (爱民乡), eNanrong (南容乡), eTingxi (汀溪乡) naseTongshan (铜山乡). Ngaphezu kwama-90% etíye lezigaba eziphakeme livela kulezi zigodi ezine.

  • Izixhumanisi zomhlaba: Cishe 30°30′ enyakatho yomkhawulo, 118°25′ empumalanga.

2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:

  • Umlando: Ukutshalwa kwetíye eJingxian kubhalwe phansi kusukela ezikhathini zeTang neSong, lapho itíye lendawo lase laziwa khona esifundeni. Enkathini yeQing, itíye laseJingxian lathola igama elithi “Yángjiān” (洋尖) futhi lathunyelwa emazweni aseNingizimu-mpumalanga ye-Asia — lokhu kungesinye sezibonelo zakuqala zokuthunyelwa kwetíye lase-Anhui kwamanye amazwe.

    Isikhathi esiyinkomba kwakuwukuvakasha kukaNdunankulu uQianlong (乾隆), okwathi ngesikhathi ehlola izifundazwe eziseningizimu, wama esigodini saseTingxi (汀溪) wazinambitha i-“gòngjiān” (贡尖, “itíye elicijile lesipho”) lendawo. Amazwi akhe athi “此茶甚好” (“Leli tíye lihle kakhulu”) abhalwa emibhalweni yomlando wendawo.

    Ekhulwini lama-20: ngo-1983 — isitifiketi soMnyango Wezohwebo Lwangaphandle ngenxa yekhwalithi yomkhiqizo othunyelwa ngaphandle. Ngo-1985 — umklomelo womnyango. Ngo-1986 — isikhundla “Itíye Elidumile LaseChina,” okwavuselela isiko le-“jiānchá” (尖茶) futhi kwaqinisa iJingxian njengesinye sezifunda eziphambili zetíye e-Anhui.

  • Igama:

    • “Jīngxiàn” (泾县) — igama lesifunda esiseningizimu ye-Anhui, emaphethelweni e-Huangshan.
    • “Tè” (特) — “okukhethekile, okuvelele”: kukhomba izinga eliphezulu kakhulu lekhwalithi.
    • “Jiān” (尖) — “indawo ebukhali, isihloko”: kuchaza ukuma okucijile kwehlumela. Igama elithi “尖” liyitemu lendabuko letíye lase-Anhui, elichaza uhlobo lwetíye olwenziwe ngezihlumela ezibucayi ezicijile.
  • Ukubaluleka kwamasiko: IJingxian iyisifunda esinesiko lelíye elijulile, esanikeza umhlaba amatiye amabili adumile: iYongxi Huo Qing (涌溪火青) neJīngxiàn tè jiān. Uma iYongxi Huo Qing iyigugu elinomiso lwamalahle lwamahora angama-20, iJīngxiàn tè jiān iy-“ingqikithi” yamatiye aluhlaza ahlanganisayo ase-Anhui, eqhubeka nomugqa wasendulo we-“jiānchá”.

3. Incazelo Yezitshalo Nobumbewu:

  • Izinhlobo / Umhlwanyeli: Jīngxiàn Qúntǐzhǒng (泾县群体种, Jīngxiàn Qúntǐzhǒng) — uhlobo lwendawo lomdabu lwe-Camellia sinensis var. sinensis, olwaziwa ngokuthi “umhlwanyeli oyisibonelo sendawo kazwelonke” (国家级地方良种). Luyisihlahla, iqabunga lisuka koku-elliptical kuye kokumise okwe-willow. Luphawuleka ngokuqala ukumila kusenesikhathi kanye nokumelana okuphezulu nezimo ezingezinhle. Ukwakheka kwamakhemikhali eqabunga elisha: i-polyphenol — 30,35%, ama-amino acid — 3,08%, izinga le-selenium lingelinye eliphakeme kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza aseChina.

  • Ukuvunwa: Ekuqaleni kwentwasahlobo. Izinga lincike esigabeni:

    • Tíkuí (提魁, “ingcweti ephakeme”): Izihlungu eziphelele noma ihlumela elilodwa neqabunga elilodwa. Ukuma okuqondile, okunjengenalithi.
    • Tèjí (特级): Ihlumela elilodwa neqabunga elilodwa esigabeni sokuqala sokuvuleka (≥60%). Ukuma okusongelwe okunoboya obuningi.
    • Yījí (一级): Ihlumela elilodwa namaqabunga amabili. Ukunambitheka okugcwele okunobumnandi obuqhamukayo.
    • Èrjí (二级): Ihlumela elilodwa namaqabunga amabili kanye neqabunga elinjengehlumela. Iphunga elinomthunzi we-orchid noju.
  • Izidingo zobumbewu: Izihlumela ezibucayi, ezifanayo, ezingalimele. Ukucutshungulwa kwenziwa ngosuku lokuvuna.

4. Indawo (Terroir) kanye Nezici Zokutshala:

  • Umphansi: Amaphethelo aseningizimu-mpumalanga e-Huangshan (黄山余脉). Izihosha zezintaba ezinemifudlana eminingi.

  • Ukuphakama kokutshala: Ngaphezu kwamamitha angama-600 ngaphezu kolwandle.

  • Isimo sezulu: Izinga lokushisa lonyaka eliphakathi nendawo — cishe i-15°C, imvula yonyaka — 1200–1800 mm. Kunamafu nenkungu unyaka wonke. Kukhanya okuningi okuhlakazekile (漫射光).

  • Inhlabathi: Inhlabathi ebomvu nephuzi ene-asidi (红黄壤), eyakhiwe phezu kwamatshe e-granite (花岗岩发育). i-pH 4,5–6,5. I-humus horizon enamandla enezinto eziphilayo eziningi. Isici esiyinhloko — izinga le-selenium eliphakeme kakhulu (硒, xī): 0,70–3,85 ppm — liphindwe izikhathi ezi-5 noma ngaphezulu kunenhlabathi yamatiye avamile. Lokhu kujiyisa kwemvelo kuchaza iphrofayili yamaminerali ehlukile yeJīngxiàn tè jiān.

5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:

Ubuchwepheshe be-Jīngxiàn tè jiān buyindlela yendabuko yokuhlanganisa yase-Anhui (烘青) enokomiswa ngamalahle. Izigaba eziyishumi.

  • Ukweneka (摊青 — tān qīng): Ukweneka isikhashana.

  • Ukulungisa (杀青 — shāqīng): Ukugazinga ebhodweni — ukumisa i-oxidation, ukulungisa iphunga le-orchid ne-chestnut.

  • Ukusonga kancane (轻揉 — qīngróu): Ingcindezi encane ukuze kugcinwe ukuphelela kwezihlungu.

  • Ukugazinga umkhiqizo osakhiwayo (炒坯 — chǎopēi): Ukugazinga okuphakathi.

  • Ukusonga kabusha (复揉 — fùróu): Ukuhlanganisa isakhiwo.

  • Ukoma kokuqala ngamalahle (初烘 — chū hōng): Ngama-100–120°C phezu kwamalahle okhuni.

  • Ukubumba (理条 — lǐtiáo): Ukuqondisa ngesandla nokubumba — ukucindezela kancane (轻压做形) ngaphandle kwengcindezi enamandla.

  • Ukoma kabusha ngamalahle (复烘 — fù hōng): Ngama-70–90°C — ukufudumeza okuthambile ukuze kuvezwe iphunga.

  • Ukuveza uboya (提毫 — tí háo): Indlela ekhethekile “yokukhipha” uboya obusiliva phezu komzimba.

  • Ukoma kokugcina (足干 — zúgān): Ukufinyelela ezingeni lomswakama ≤4% — elinye lamazinga aphansi kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza, okuqinisekisa ukulondolozeka isikhathi eside.

6. Izici Zokuzwa (Organoleptic):

  • Ukubukeka kweqabunga elomile: Isigaba “Tíkuí” — izihlungu eziqondile, ezizacile ezifana nezinalithi (紧直显毫). Isigaba “Tèjí” — izihlumela ezisongelwe ziqinile ezinoboya obuningi (细曲披毫). Umbala — uluhlaza njenge-emerald okucwebezela okunjengamafutha.

  • Iphunga leqabunga elomile: Elibucayi, elimile. Inothi le-orchid (兰花香, lánhuā xiāng) — isici esiyinhloko sephunga. Inothi le-chestnut (栗香) — eligcwele, eliqokomele ikakhulukazi esigabeni se-“Tèjí”.

  • Iphunga lokuphisa: I-orchid, elihlanzekile, eliphakeme nelimile (兰香清高持久). Amathonya e-chestnut.

  • Ukunambitheka: Okusha nokunamanzi (鲜爽), okunobumnandi obuqhamukayo obugqamile (回甘). Okugcwele (醇厚). Izinga le-polyphenol — ngaphezu kuka-30% — elinye eliphakeme kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza ahlanganisayo, okunikeza ukunambitheka ukujula kwesakhiwo. Nokho, ama-amino acid (3,08%) alinganisela ubumuncu, enza iphrofayili evumelanayo.

    Esigabeni se-“Èrjí” — kunothi eliyingqayizivele: iphunga le-orchid noju (蜜糖兼兰花香, mìtáng jiān lánhuā xiāng) — inhlanganisela engavamile ematiyeni aluhlaza.

  • Umbala wokuphisa: Uluhlaza ngobumnene, uhlanzekile futhi ukhanyayo (嫩绿清亮), usobala, “njenge-jade” (清澈如翡翠).

  • Phansi kwetíye (iqabunga eliphekwe): Izihlumela ezibucayi, eziluhlaza, eziyizidudla, eziqoqwe zaba “amathupha amancane” (嫩黄匀整,肥壮成朵). Iqabunga linwebekayo futhi liyaphila.

7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:

Inhlabathi ye-granite equkethe i-selenium kanye nesimo sezulu esincane sezintaba eziphakeme kuchaza iphrofayili ehlukile:

  • I-Polyphenol (i-catechin): Izinga — ngaphezu kuka-30% wobunzima obomile — elinye eliphakeme kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza ahlanganisayo. Kunikeza amandla amakhulu e-antioxidant nokujula kwesakhiwo.

  • Ama-amino acid (kuhlanganise ne-L-theanine): 3,08% — anikeza ukusha nobumnandi, okuqinisa izinga eliphezulu le-polyphenol.

  • I-Selenium (硒, xī): 0,70–3,85 ppm — liphindwe izikhathi ezingu-5,5 kunomndeni wamatiye. I-selenium iyi-antioxidant enamandla ne-immunomodulator. I-Jīngxiàn tè jiān ingelinye lamatiye aluhlaza acebe kakhulu nge-selenium eChina.

  • Ama-alkaloid: I-caffeine — cishe u-3%. I-theobromine, i-theophylline.

  • Amavithamini: Uvithamini C, amavithamini eqembu B.

  • Amaminerali: I-potassium, i-magnesium, i-zinc, i-manganese, i-selenium, i-phosphorus.

8. Izinzuzo Zezempilo:

  • Umthelela we-antioxidant: Izinga eliphawulekayo le-polyphenol (>30%) kuhlanganiswe ne-selenium (liphindwe izikhathi ezingu-5,5 kunomndeni) kunikeza umphumela ophindwe kabili we-antioxidant.

  • Ukusekela isimiso senhliziyo nemithambo: I-selenium kanye ne-catechin zisiza ukulinganisa umfutho wegazi nephrofayili ye-lipid.

  • Umthelela wokuvuselela: I-caffeine ne-L-theanine.

  • Umthelela wokupholisa (清热消暑): Ukuqeda ukoma.

  • Ukuthuthukisa ukugaya (消食): Ukukhuthaza ukuhlakazeka kwamafutha.

  • Kubalulekile: lezi zakhiwo ezibaluliwe zisekelwe emininingwaneni etholakala esidlangalaleni futhi akuzona izincomo zezokwelapha.

9. Ukuphisa:

  • Izinga lokushisa lamanzi: 80°C.

  • Inani letíye: Amagremu ama-3 ku-150 ml wamanzi (isilinganiso esingu-1:50).

  • Isitsha: Ingilazi yeglasi — indlela yokuthululela ngaphansi (下投法).

  • Inqubo:

    1. Fudumeza ingilazi, uzithele amanzi.
    2. Thela itíye.
    3. Thela amanzi. Liphike amaminithi ama-2.
    4. Phuza lapho ingilazi ishiya u-1/3 — buyisela amanzi. Itíye likwazi ukuphinde liphikwe izikhathi ezi-3–4.
  • Qaphela: uma uzwela nge-caffeine, yehlisa umthamo. Akunconywa ukuphuza isisu singenalutho nangaphambi kokulala.

10. Ukugcinwa:

  • Gcina esitsheni esivalekile, endaweni emnyama nepholile.
  • Kungcono — esiqandisini ngama-0–5°C.
  • Izinga lomswakama etiyeni eliqediwe — ≤4% — liqinisekisa ukulondolozeka okungcono uma kuqhathaniswa namatiye anomswakama osele ophezulu.
  • Isikhathi sokugcina — kuze kube izinyanga eziyi-12–18.
  • Ngemva kokuvula — sebenzisa phakathi kwezinyanga ezi-1–2.

11. Intengo kanye Namaqhuzu:

I-Jīngxiàn tè jiān iyitíye elinentengo ephakathi nendawo nesilinganiso esihle sentengo/ikhwalithi, ikakhulukazi ezigabeni ze-“Tèjí” ne-“Yījí”. Isigaba se-“Tíkuí” — sibiza kakhulu.

  • Ungawagwema kanjani amaqhuzu:

    • Thenga kubathengisi abaqinisekisiwe abanesiqinisekiso sokuthi umkhiqizo uvela esifundeni saseJingxian.
    • Hlaziya iphunga: inothi le-orchid liwuphawu olubalulekile. Ukungabikho kwe-orchid — kuyasolisa.
    • Hlola ukuphisa: “njenge-jade” — uhlanzekile, ukhanyayo, uluhlaza ngobumnene.
    • Naka imvelaphi: 90%+ wezigaba eziphakeme zivela ezigodini ezine eziwumgogodla (Aimin, Nanrong, Tingxi, Tongshan).

12. Amaqiniso Athakazelisayo:

  • Izinga le-selenium enhlabathini yaseJingxian (0,70–3,85 ppm) — liphindwe izikhathi ezingu-5,5 kunomndeni wezindawo zamatiye. I-Jīngxiàn tè jiān ingelinye lamatiye aluhlaza “ane-selenium” kakhulu emhlabeni.

  • UNdunankulu uQianlong, ngemva kokunambitha itíye lesigodi saseTingxi, wathi: “此茶甚好” (“Leli tíye lihle kakhulu”). Lokhu kungenye yezikhathi ezimbalwa ezibhalwe phansi lapho inkosi yancoma itíye elithile lase-Anhui ngaphandle kwalabo “Abayishumi Abadumile”.

  • IJingxian iyisifunda esanikeza umhlaba amatiye amabili aluhlaza adumile ahluke ngokuphelele: iYongxi Huo Qing (涌溪火青) enjengegugu nokuphisa okunombala wamabhilikosi kanye nokomiswa kwamahora angama-20, neJīngxiàn tè jiān esongelwe futhi enjengenalithi enephunga le-orchid kanye nezinga eliphawulekayo le-selenium. Amatiye amabili avela esifundeni esisodwa — futhi izitayela ezimbili ezihluke ngokuphelele.

  • Umswakama osele ongaphansi ≤4% — elinye lamazinga aphansi kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza (ngokuvamile — 5–7%). Lokhu kuwumphumela wokomiswa ngamalahle okwenziwe kabili futhi kuqinisekisa ukulondolozeka okungcono.

  • Enkathini yeQing, itíye laseJingxian lathunyelwa ngaphandle ngaphansi kwegama elithi “Yángjiān” (洋尖, “isihloko saphesheya”) emazweni aseNingizimu-mpumalanga ye-Asia — kudala ngaphambi kokuba iningi lamatiye ase-Anhui liqale ukungena ezimakethe zangaphandle.

13. Ukuqhathanisa namanye amatiye aluhlaza ase-Anhui:

  • I-Yongxi Huo Qing (涌溪火青): Okuwela izwe, evela esifundeni esifanayo saseJingxian. Ukuma okunjegegugu, ukuphisa okunombala wamabhilikosi, ukomiswa ngamalahle okuthatha amahora angama-20. I-Huo Qing — “ifudumele” kakhudlwana, iyindilinga kakhudlwana futhi “inamalangabi”; iJīngxiàn tè jiān inephunga le-orchid elikhudlwana futhi inamaminerali amaningi.

  • I-Huangshan Mao Feng (黄山毛峰): Evela edolobheni lase-Huangshan. “Ulimi lomdlwane” oluhlanganisayo olunephunga le-orchid ne-chestnut. I-Mao Feng — “yaziwa” kakhudlwana futhi iphumelela kwezohwebo; iJīngxiàn tè jiān inothile nge-selenium eningi futhi inezinga eliphakeme le-polyphenol.

  • I-Taiping Hou Kui (太平猴魁): Evela edolobheni lase-Huangshan. Amaqabunga amakhulu ayisicaba anephunga le-orchid elijulile. I-Hou Kui — “inkulu” kakhudlwana; iJīngxiàn tè jiān incane kakhudlwana futhi “inamaminerali” amaningi.

  • I-Liuan Gua Pian (六安瓜片): Evela entshonalanga ye-Anhui. “Izinhlamvu zethanga” eziyisicaba ezenziwe ngamaqabunga ahlanzekile. I-Gua Pian — inotshani kakhudlwana futhi igcwele kakhulu; iJīngxiàn tè jiān inephunga le-orchid elikhudlwana futhi imnandi.

Ekuphetheni:

I-Jīngxiàn tè jiān yitíye lapho umhlaba ukhuluma kakhulu kunesandla sengcweti. Inhlabathi ye-granite equkethe i-selenium yamaphethelo ase-Huangshan, izihosha ezinamafu nemifudlana, kanye namasiko eminyaka eyikhulu e-“jiānchá” kwakha itíye, okuphunga kwalo le-orchid nokujula kwalo kwamaminerali akunakwenzeka kwenye indawo. Akulona itíye lase-Anhui elinomsindo omkhulu futhi akulona elidume kakhulu — kodwa, mhlawumbe, lingelinye lalawo anomusa omkhulu: linomusa nge-selenium, ngephunga le-orchid, ngobumnandi boju besigaba sesibili kanye nokufudumala okufile kwe-chestnut kwesokuqala. Uma i-Yongxi Huo Qing ing-“umlilo” weJingxian, iJīngxiàn tè jiān ing-“umhlaba” wayo: ojulile, onamaminerali, ophilisayo.