home · article
Huángshān Yún Wù Chá
Huángshān yún wù chá · 黄山云雾茶
Huángshān Yún Wù — itiye eliluhlaza elidala elisemazingeni aphezulu, elinomlando wamakhulu eminyaka, elizalwa emafini angaqondakali ezintaba zaseHuangshan. Leli tiye lithathwa njengomanduleli womlando womhlaba odumile u-Huángshān Máofēng futhi lilungu lesigaba esibanzi "samatiyi amafu" (云雾茶, yúnwù chá) — itiye…
Huángshān Yún Wù — itiye eliluhlaza elidala elisemazingeni aphezulu, elinomlando wamakhulu eminyaka, elizalwa emafini angaqondakali ezintaba zaseHuangshan. Leli tiye lithathwa njengomanduleli womlando womhlaba odumile u-Huángshān Máofēng futhi lilungu lesigaba esibanzi “samatiyi amafu” (云雾茶, yúnwù chá) — itiye eliluhlaza elitshalwa ezindaweni eziphakeme, elimbozwe amafu nenkungu. Isimo salo esimnene, esiqabulayo esinamaconsi okusanhlamvu namantongomane siwukubonakaliswa okuqondile kwendawo ekhethekile yezintaba zaseHuangshan, lapho amafu amunca izihlahla zetiye iningi lonyaka.
1. Ukuhlukaniswa Nokudabuka:
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elingavutshelwanga. Kuyingxenye yesigaba se-yúnwù (云雾, yúnwù — “amafu nenkungu”) — isigaba esikhethekile samatiyi aluhlaza asezintabeni eziphakeme, atshalwa ngaphansi kwezimo zamafu aqhubekayo.
- Isigaba: Itiye elidumile laseShayina (中国名茶, Zhōngguó míngchá). Itiye lomlando lesifundazwe sase-Anhui.
- Indawo yokuqala: iShayina, isifundazwe sase-Anhui (安徽省, Ānhuī shěng), ukhahlamba lwezintaba zaseHuángshān (黄山, Huángshān — “Izintaba eziPhuzi”), ikakhulukazi esifundeni saseShèxiàn (歙县, Shèxiàn). Izintaba zaseHuángshān — iNdawo Yamagugu Omhlaba ye-UNESCO (kusukela ngo-1990, isimo esiphindwe kabili: amagugu emvelo nawezamasiko).
- Izixhumanisi zendawo: Ukhahlamba lwezintaba lwaseHuángshān lutholakala cishe phakathi kuka-30°01′–30°18′ N no-118°01′–118°17′ E.
2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwesiko:
-
Umlando: Ukutshalwa kwetiye ezintabeni zaseHuángshān kunomlando wasendulo. Ngokwe-”Huizhou Fu Zhi” (《徽州府志》, Huīzhōu fǔzhì), ukutshalwa kwetiye endaweni yaseHuángshān kwaqala ngenkathi yeNyakatho YeNgoma (宋朝, Sòng cháo), ngaphansi kwenkathi yokubusa i-Jiāyòu (嘉祐, Jiāyòu, 1056–1063), futhi kwathola umfutho omkhulu ngesikhathi seMing (明朝, Míng cháo), ngaphansi kokubusa kweLongqing (隆庆, Lóngqìng, 1567–1572). Umbhali waseMing u-Xǔ Chǔ (许楚, Xǔ Chǔ) encwadini yakhe ethi “Amanothi Ohambo LwaseHuángshān” ushiye ubufakazi obuphawulekayo: “E-Liánhuā-ān, emigodini yamatshe, batshala itiye; ligcwele iphunga elimsulwa nobuhle obubandayo obuhlaba ekujuleni; libizwa ngetiye lamafu laseHuángshān.”
Yileli “tiye lamafu laseHuángshān” elithathwa njengomanduleli we-Huángshān Máofēng (黄山毛峰, Huángshān Máofēng), eyasungulwa ngo-1875 umthengisi wetiye u-Xiè Zhèng’ān (谢正安, Xiè Zhènɡ’ān, igama lobuciko elithi Jìnghé 静和) waseShèxiàn. U-Xiè Zhèng’ān wasungula inkampani yetiye “Xiè Yùdà” (谢裕大, Xiè Yùdà), wakhethwa etiyeni lakhe elisha amahlamvu amancane, athambile kunalawo asetshenziselwa i-Yún Wù yendabuko — “amathiphu amhlophe anoboya afana neziqongo zezintaba” — waliqamba ngokuthi “Máofēng” (毛峰, “iziqongo ezinoboya”). Kanjalo-ke, i-Yún Wù imele isiko lasendulo nelingelogazi kakhulu lokwenziwa kwetiye laseHuángshān, kuyilapho i-Máofēng iwukuthuthukiswa kwayo okuhle kwezentengiso.
Umbhali waseQing u-Jiāng Chéngyún (江澄云, Jiāng Chéngyún) encwadini yakhe “Amanothi Asuka Esitsheni Esilula” (《素壶便录》, Sùhú biànlù) uchaze le tiye kanje: “EHuángshān kunetiye lamafu; likhula eziqongweni eziphakeme kakhulu, lapho kugubha khona intuthu futhi kuvevezela amafu, amazolo nenkungu kulondla; amagatsha ezinye izihlahla aneminyaka eyikhulu; umoya walo uzolile futhi uhloniphekile, iphunga lawo lihlabayo, lingenalo ngisho nokuncane ukungcola; kufanele lithathwe njengelokuqala phakathi kwawo wonke amatiye.”
-
Igama:
- Huángshān (黄山, Huángshān) — “Izintaba eziPhuzi,” ukhahlamba lwezintaba oluyinganekwane esifundazweni sase-Anhui, oluqanjwe ngoMbusi oPhuzi wasenganekwaneni (黄帝, Huángdì), okuthiwa lapha wenza i-alchemy futhi wathola ukungafi.
- Yún Wù (云雾, Yún Wù) — “amafu nenkungu.” Kukhomba izimo zezulu eziphawulekayo zokukhula: iziqongo zaseHuángshān zimbozwe amafu aminyene nenkungu iningi lonyaka. Igama eligcwele — “Itiye Lamafu Nenkungu Lasezintabeni eziPhuzi.”
-
Ukubaluleka kwesiko: Izintaba zaseHuángshān, ezihayelwa izimbongi nabadwebi izinkulungwane zeminyaka, zingenye yezindawo ezingcwele zesiko laseShayina. Iziqongo zazo zamatshe e-granite ezimangalisayo, ophayini abayinqaba, nenkungu yaphakade — kuyitimu yesikole somdabu sase-Huizhou sokudweba nezinkondlo. Itiye i-Yún Wù, elizalwa kulezi zindawo eziyimfihlakalo, lithathwa njengokubonakaliswa okuphathekayo kokuzwana komhlaba nezulu, imvelo nomoya. I-Huángshān futhi iyindawo yokuzalwa kwenqwaba yamatiye adumile: ngaphandle kwe-Yún Wù ne-Máofēng, kukhiqizwa lapha i-Tàipíng Hóukuí (太平猴魁, Tàipíng Hóukuí) ne-Qímén Hóng Chá (祁门红茶, Qímén Hóngchá). Akumangalisi ukuthi i-Huángshān ibizwa ngokuthi “inhlokodolobha yamatiye adumile aseShayina” — ohlwini lwamatiye ayishumi amakhulu aseShayina, amathathu angawa lesi sifunda.
3. Incazelo Yezimbali kanye Nezinto Eziluhlaza:
- Uhlobo / Ukuhlukaniswa: Kusetshenziswa uhlobo lwendawo olunamaqabunga amancane lwesihlahla setiye Camellia sinensis var. sinensis — i-Qímén Xiǎoyèzhǒng (祁门小叶种, Qímén Xiǎoyèzhǒng), okusho ukuthi “uhlobo lweqabunga elincane laseQimen.” Lesi isihlahla esifushane, esifinyelela cishe ku-1 m ubude, esinomqhele ohlangene namaqabunga amade angama-5–7 cm amancane amise okweqanda futhi aqinile. Amathupha ambozwe uboya besiliva obuningi (白毫, báiháo).
- Ukuvuna: Ukuvuna ngesandla kwenziwa engxenyeni yesibili ka-Ephreli, lapho amahlumela esefinyelele ezingeni elithile lokuvuthwa. Izinga lokuvuna le-Yún Wù — ithupha elinamaqabunga amathathu noma amane aphezulu (一芽三四叶, yī yá sān sì yè), okuhluke kakhulu ekuvuneni kwasekuqaleni okuncane kwe-Máofēng (一芽一叶, yī yá yī yè). Ukusetshenziswa kwamaqabunga avuthiwe kakhulu kunikeza i-Yún Wù ukugcwala okukhethekile kokunambitheka namanothi agqamile okusanhlamvu namantongomane.
- Izidingo zezinto ezingavuthiwe: Kukhethwa amaqabunga anempilo, aphelele, angenamonakalo anombala ogcwele oluhlaza omnyama, angenazo izimpawu zeqhwa, izifo noma ukulimala kwemishini. Amathupha — anoboya besiliva obugqamile.
4. Indawo Yokutshala kanye Nezici Zokukhula:
- Isifunda: Ukhahlamba lwezintaba lwaseHuángshān esifundazweni sase-Anhui — enye yezindawo ezinhle kakhulu nezihlanzekile eMpumalanga yeShayina. Izintaba zaseHuángshān zithatha indawo engaba ngu-1200 km² futhi zihlanganisa iziqongo ezingu-72, eziphakeme kakhulu okuyi-Liánhuā Fēng (莲花峰, Liánhuā Fēng — “Isiqongo Sehabhu”) — efinyelela ku-1864 m.
- Ubude bendawo yokutshala: Amasimu etiye atholakala endaweni ephakeme ngamamitha angu-600–1000 ngaphezu kogu lolwandle.
- Inhlabathi: Kunamahlathi ansundu ngokusasiphuzi (黄棕壤, huáng zōng rǎng), akheke esisekelweni se-granite. Inhlabathi ine-acid (pH 4.5–5.5), ikhipha amanzi kahle, inothile ngezinto eziphilayo nezinto zamaminerali.
- Isimo sezulu: Sipholile, sinentwasahlobo epholile nende. Izinga lokushisa lonyaka eliphakathi nendawo +11…+15°C. Imvula yonyaka — cishe ngo-1800 mm. Umswakama ohlobene womoya ungaphezu kuka-80%.
- Isici esiyinhloko sendawo — ukufuya amafu: Izintaba zaseHuángshān zimbozwe inkungu namafu kuze kufinyelele ezinsukwini ezingu-200–250 ngonyaka (cishe u-70% wezinsuku). Le “ndawo enamafu” iyisici esinqumayo sekhwalithi yetiye: ukukhanya okuhlakazekile, okudlula enkungwini, kunciphisa ukukhula kwezihlahla zetiye futhi kunciphise i-photosynthesis, okuholela ekuncipheni okuqukethwe ama-catechin (imithombo yobumnandi) kanye nokunqwabelana kwama-amino acid akhululekile, ikakhulukazi i-L-theanine, ebhekene nobumnandi, umami kanye “nokujula” kokunambitheka. Yilesi silinganiso esiphezulu sama-amino acid kuma-catechin esenza amatiye e-yunwu abe mannandi futhi amnene kangaka.
- Imvelo yokulima: Izingadi zetiye zaseHuángshān zizungezwe amahlathi amadala kaphayini, uqalo kanye nezihlahla ze-camphor. Ngokwesiko, ukutshalwa kwenziwa ngaphandle kwezibulala-zinambuzane noma izibulala-ukhula, kusetshenziswa umquba ophilayo (ubulongwe obuvutshiwe) nokususa ukhula ngesandla. Uhlelo lwemvelo olucebile lwemithambeka yezintaba — olunezitshalo nezilwane ezahlukahlukene — luwumlawuli wemvelo wezinambuzane.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
Ukukhiqizwa kwe-Huángshān Yún Wù kulandela ubuchwepheshe obujwayelekile bokwenza itiye eliluhlaza obunezici zesikole setiye saseHuizhou:
- Ukuvuna (采摘, cǎizhāi): Ukuvuna ngesandla amahlumela avuthiwe — ithupha elinamaqabunga amathathu noma amane. Kwenziwa maphakathi noma ngasekupheleni kuka-Ephreli.
- Ukuncipha (萎凋, wěidiāo): Amaqabunga avuniwe andlalwa ngogqinsi oluncane emthunzini noma endlini engena umoya kahle amahora angu-6–8 ukuze alahlekelwe cishe u-15% womswakama. Amaqabunga ayaqina futhi afanelekele ukuqhubeka kwenqubo.
- Ukuqinisa uhlaza, “ukubulala uhlaza” (杀青, shāqīng): Ukugazinga ngesandla ngokushesha emabhodweni e-chuto eshisayo (铁锅, tiěguō) ezingeni lokushisa lika-180–200°C. Ukungasebenzi kwama-enzyme kumisa i-oxidation, kumisa umbala oluhlaza weqabunga kanye nephunga elisha “eliphilayo.” Isigaba esibucayi, esidinga ekuphekeni ukulawula okungenaphutha kwezinga lokushisa nesikhathi.
- Ukusongeka (揉捻, róuniǎn): Amaqabunga anikezwa ukwakheka okusongekile okukhethekile kwemicu, ngokuvamile ngesandla, ngokucindezela okuncane kwezintende. Ukusongeka kuchitha izindonga zamangqamuzana, kukhulule ingxenye yejusi, okucebisa ukunambitheka kwengxube.
- Ukomiswa okunezigaba eziningi (烘干, hōnggān): Kwenziwa ngezigaba eziningana. Ukomiswa kokuqala — ngomoya oshisayo cishe ku-90°C kuze kufike kumswakama ongu-20%. Amahlamvu angabe esegingqwa kancane ukuze kuqiniswe isakhiwo. Ukomiswa kokugcina — ezingeni lokushisa eliphansi (~60°C), ngokuvamile kusetshenziswa iziko lendabuko lamalahle (炭火烘焙, tànhuǒ hōngbèi), kuze kube umswakama osele ongengaphezu kuka-6%. Ukomiswa ngamalahle kunikeza itiye ikhwalithi yokugazinga encane ekhethekile.
- Ukuhlukanisa ngokwezinga (分级, fēnjí): Itiye eliqediwe liyahlungwa ngezihlungo, kukhishwe amaqabunga aphukile neziqu, bese kuhlukaniswa ngezinga lekhwalithi: ibanga eliphezulu kakhulu (特级, tèjí), ibanga lokuqala (一级, yījí), nokulandelayo.
6. Izici Zokunambitheka Nokuhogela:
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Imicu emide (kuze kufike ku-5–7 cm) esongekile kancane enombala womnqumo oluhlaza noma ompunga oluhlaza, enoboya besiliva obugqamile emathupheni. Ukwakheka ngezinye izikhathi kuchazwa ngokuthi “izinsimbi ezinoboya” (毫锋, háo fēng). Iqabunga liphelele, liyafana, alinazo izingcezu eziphukile.
- Iphunga leqabunga elomile: Lisha, linotshani, linamaconsi amancane ezimbali kanye nephunga elincane lokugazinga, lamantongomane, eliyingxenye yokomiswa ngamalahle.
- Iphunga lengxube: Limnene, lisha, ligcwele amathoni otshani nezimbali. Ekuhlambeni kwesibili noma kwesithathu kuvela amaconsi amancane embewu ethosiwe, i-chestnut noma ummbila — uphawu lwesikole seHuizhou sokucubungula.
- Ukunambitheka: Kumnene, kuyaqabula, kunoshukela omncane. Iphrofayili eyinhloko — okusanhlamvu, amantongomane, namathoni e-hazelnut, ummbila othosiwe, kanye nokuhlaza okusha. Ubumnandi bungaphakathi noma buncane, abukho ubumuncu. Umzimba wengxube uphakathi nendawo, ukuthungwa kuyabushelelezi. I-aftertaste ihlanzekile, iyaqabula, inomsindo omncane obuyayo omnandi (回甘, huígān).
- Umbala wengxube: Okusobala, okuphuzi okukhanyayo okunomsizi ocacile oluhlaza, ngezinye izikhathi uqhathaniswa nombala we-champagne ekhanyayo. Okukhanyayo, okuhlanzekile.
- Isisekelo setiye (iqabunga eliphisiwe): Amaqabunga aphelele, athambile namathupha anombala ogqamile oluhlaza noma omnqumo, asigcina kahle isakhiwo. Amaqabunga ayeqhamuka ngokulinganayo, ekhombisa ikhwalithi yezinto eziluhlaza.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:
- Ama-polyphenol (ama-catechin): Izinga eliphelele lama-polyphenol — 18–25% wesisindo esomile. I-catechin eyinhloko — i-EGCG (epigallocatechin-3-gallate), i-antioxidant enamandla. Ngenxa yendawo enamafu esezintabeni eziphakeme, izinga lama-catechin ku-Yún Wù liphansi kancane kunamatiye aluhlaza asezindaweni eziphansi, okwenza ukunambitheka kube mnene futhi kunciphise ubumnandi.
- Ama-amino acid: Izinga eliphezulu le-L-theanine — cishe u-2–3% wesisindo esomile, okuphakeme kakhulu kunesilinganiso samatiye aluhlaza. Ukugcwala okuphezulu kwe-L-theanine kungumphumela oqondile wokukhanya okuhlakazekile nokukhula okunensayo ezimweni zamafu. Yilona kanye i-L-theanine eyenza umsindo omnandi, ofana “nomami” wokunambitheka.
- Ama-alkaloid: I-caffeine — 2–3% yesisindo esomile. Ngenxa yokusetshenziswa kwamaqabunga avuthiwe kakhulu (ngokuqhathaniswa ne-Máofēng), izinga le-caffeine lingaba phakathi nendawo. I-theobromine ne-theophylline — ngamanani amancane.
- Amavithamini: I-Ascorbic acid (C), riboflavin (B₂), thiamine (B₁).
- Amaminerali: I-Potassium, fluoride, manganese, zinc. Isisekelo se-granite senhlabathi sinothisa itiye ngama-microelement.
- I-Chlorophyll: Izinga eliphezulu ngenxa yokuqiniswa kohlaza (shāqīng), okunikeza amaqabunga nengxube umbala okhethekile oluhlaza.
- Izinhlanganisela ezinuka kamnandi: I-cis-3-hexenol kanye nama-ester ayo (amanothi otshani), i-2-acetylpyrrole ne-furfural (amanothi okugazinga avela ekomiseni ngamalahle), i-linalool nama-oxide ayo (amanothi ezimbali amancane).
8. Izinzuzo Zempilo:
- Umsebenzi we-antioxidant: Ama-catechin etiye eliluhlaza (EGCG) anciphisa ngempumelelo ama-radical akhululekile, evikela amangqamuzana ekulimaleni okubangelwa yi-oxidation.
- Umphumela omncane wokuqinisa: Izinga eliphakathi le-caffeine lihlangene nezinga eliphezulu le-L-theanine linikeza isimo “sokuphapha okunokuthula” — ukugxilisa okulinganayo ngaphandle kwemizwa. Lo mphumela ohlangene uchazwa ngokuthi “ukucabangela okukhululiwe” futhi ungenye yezimfanelo eziyigugu kakhulu zamatiye aluhlaza asezintabeni eziphakeme.
- Ukwenza ngcono ukugayeka kokudla: Ama-polyphenol avuselela ukukhiqizwa kwama-enzyme okugaya, alawule imetabolism, futhi asize ekuhlukaniseni amafutha.
- Ukusekela uhlelo lwenhliziyo nemithambo: Ukusetshenziswa njalo kwetiye eliluhlaza kuhlotshaniswa nokuncipha kwamazinga e-LDL-cholesterol, ukuthuthuka kokunwebeka kwemithambo yegazi kanye nokulawulwa kwengcindezi yegazi.
- Ukuqinisa amasosha omzimba: I-Vitamin C nama-catechin asekela imisebenzi yokuzivikela yomzimba futhi anomsebenzi wokulwa namagciwane.
- Imisebenzi yokuqonda: I-L-theanine inegalelo ekukhiqizweni kwamaza e-alpha ebuchosheni, ithuthukise ikhono lokugxilisa, ukufunda, nokucabanga okunesakhiwo.
- Ukusekela impilo yomlomo: I-Fluoride nama-catechin anomthelela wokulwa namagciwane, evimbela ukukhula kwamagciwane abangela ukuvimba kwamazinyo.
9. Indlela Yokuphisa:
- Izinga lokushisa lamanzi: 75–85°C. Amanzi abilayo alimaza amaqabunga athambile futhi akhipha ubumnandi obuningi.
- Inani letiye: 3–5 g ku-150–200 ml wamanzi.
- Isitsha: I-gàiwǎn (盖碗, gàiwǎn) ye-porcelain emhlophe — ukukhetha kwendabuko, okuvumela ukuhlaziya iphunga nokulawula isikhathi sokuqiniswa. Itiye legilasi noma ingilazi nayo iyafaneleka — ngengilazi ungakwazi ukubuka “umdanso” wamaqabunga etiye emanzini. Itiye le-porcelain — lokuphisa ngesitayela saseYurophu.
- Inqubo:
- Shisisa isitsha ngamanzi abilayo bese ukhipha amanzi.
- Thela itiye elomile.
- Thela amanzi ezingeni lokushisa elifanele bese ukhipha ngokushesha ukuphisa kokuqala (ukugeza, 洗茶, xǐ chá) — lokhu kuvusa iqabunga futhi kususe uthuli.
- Thela futhi, qinisa imizuzwana engu-30–60 (ukuqala kokuphisa).
- Thela ingxube ezinkomeni.
- Ukuphisa okulandelayo — ukwengeza isikhathi ngemizuzwana eyi-10–15 ngakunye. I-Huángshān Yún Wù yekhwalithi ephezulu imelana nokuphinda izikhathi ezi-4–6, iveze izinhlobo ezintsha zokunambitheka ngakunye.
10. Ukugcinwa:
- Izinga lokushisa: Okuhle kakhulu — esiqandisini ku-0–5°C, emaphakethelweni avaliwe, kude nokudla okunephunga elinamandla. Kuvumelekile nokugcinwa ezingeni lokushisa legumbi endlini epholile (hhayi ngaphezu kuka-20°C).
- Isitsha: Esivalekile, esingabonisi — ikani likathayela, isikhwama se-foil esivala umoya, isitsha se-porcelain esinesembozo esiqinile.
- Izitha zetiye: Umswakama, ukukhanya, umoya-mpilo, amaphunga angaphandle, izinga lokushisa eliphakeme.
- Isikhathi sokugcina: Izinyanga eziyi-12–18 ngaphansi kwezimo ezifanele. Itiye eliluhlaza alithuthuki ngokukhula; kunconywa ukusebenzisa phakathi nonyaka ngemuva kokuvunwa ukuze kutholakale ukusha okuphelele.
11. Intengo Nokugwema Umgunyathi:
Intengo ye-Huángshān Yún Wù iyehluka ngokuya ngebanga (eliphezulu, lokuqala, lesibili), isikhathi sokuvuna, nendlela yokusebenza (yesandla vs. yomshini). Itiye lebanga eliphezulu elenziwe ngesandla lisuka endaweni enkulu yokukhiqiza libiza kakhulu. I-Yún Wù, ngokuvamile, iyatholakala kalula kunamabanga aphezulu e-Huángshān Máofēng, okuyenza ibe inketho ekhangayo yokwazi isiko letiye laseHuángshān.
Ungawagwema kanjani umgunyathi:
- Ukubukeka: Iqabunga kufanele liphelele, lisongekile kancane, libe noboya besiliva obubonakalayo. Itiye eliphukile, elinothuli — uphawu lwekhwalithi ephansi noma ukushintshwa.
- Iphunga: Lisha, linotshani namantongomane, ngaphandle kwamaphunga angaphandle (ubuthuntu, ukungunda, umsindo wenhlanzi). Itiye elifakwe umbala ngokokufakelwa lingase libe nombala oluhlaza ogqamile ngokungajwayelekile.
- Ingxube: Okusobala, okuphuzi-luhlaza okukhanyayo. Ingxube enodaka nemnyama — uphawu oluyingozi.
- Imvelaphi: Ngaphansi kwegama le-Huángshān Yún Wù, kuvame ukuthengiswa amatiye aluhlaza ashibhile avela kwezinye izifunda. Thenga kubathengisi abathembekile, unake indawo ekhethekile yokukhiqiza (i-Shèxiàn, i-Huángshān).
- Intengo: Intengo ephansi ngokumangazayo yetiye lalesi sigaba kufanele ikuxwayise.
12. Amaqiniso Athakazelisayo:
- I-Huángshān Yún Wù ithathwa njengomanduleli womlando we-Huángshān Máofēng. Ngokusho kosomlando betiye, “i-Máo Fēng empeleni iyinguqulo ethuthukisiwe ye-Yún Wù, edalwe ngokukhetha izinto ezingavuthiwe ezincane nokuthuthukisa ubuchwepheshe bokugazinga.”
- Igama elithi “Yún Wù” (amafu nenkungu) — akusona nje isithombe esiyinkondlo: izintaba zaseHuángshān zimbozwe inkungu namafu ezinsukwini ezingama-200–250 ngonyaka. Kunokusho kwendawo: “Ngokukhanya — ekuseni nakusihlwa kugcwele inkungu yonke indawo, ngemvula — izinsuku zonke izintaba zigcwele amafu” (晴时早晚遍地雾,阴雨成天满山云).
- Izintaba zaseHuángshān — ukuphela kwendawo eShayina eye yaveza amatiye amathathu ohlwini “lweshumi amakhulu”: i-Máofēng, i-Tàipíng Hóukuí, ne-Qímén Hóng Chá. I-Yún Wù njengomanduleli wabo womlando ithatha indawo ehloniphekile ohlwini lwezalo letiye lalesi sifunda.
- Isazi sokudla se-Qing u-Jiāng Chéngyún ekhulwini le-18 lasichaza itiye lamafu laseHuángshān ngokuthi “elokuqala phakathi kwawo wonke amatiye” (当为茶品中第一, dāng wéi chápin zhōng dì yī) — ukuhlaziya okwakungakaze kubonwe ngaleso sikhathi, uma kubhekwa ukuncintisana ne-Lóngjǐng ne-Bìluóchūn.
- Umthengisi wetiye u-Xiè Zhèng’ān, umsunguli we-Máofēng, waphumelela kakhulu ekuthengiseni itiye laseHuángshān eShanghai kangangokuthi umgwaqo lapho kwakukhona ihhovisi lakhe letiye waqamba igama elithi Cáoxī-lù (漕溪路) — ngegama ledolobhana lakubo i-Cáoxī esifundeni saseShèxiàn. Umgwaqo uCáoxī usekhona eShanghai nanamuhla.
13. Ukuqhathaniswa Namanye Amatiyi Aluhlaza:
- Huángshān Máofēng (黄山毛峰, Huángshān Máofēng): isihlobo esiseduze. I-Máofēng isebenzisa izinto ezincane, ezithambile (ithupha elineqabunga elilodwa), okunikeza ukunambitheka okulula, okubucayi okunokuqhakaza okugqamile. I-Yún Wù, ngamaqabunga ayo avuthiwe, igcwele kakhulu, inamathoni amantongomane agqamile kanye “nobuntu besigodi.” I-Máofēng ibiza futhi ihlonipheke kakhulu; i-Yún Wù ijulile futhi “iyisifundi.”
- Lúshān Yún Wù (庐山云雾茶, Lúshān Yún Wù Chá): Elinye itiye elidumile le-yunwu elivela esifundazweni sase-Jiangxi (江西, Jiāngxī). Likhula entabeni i-Lúshān (庐山) — futhi iNdawo Yamagugu Omhlaba ye-UNESCO. Uma uqhathanise ne-Huángshān Yún Wù, uhlobo lwaseLushan luvame ukuba namathoni agqamile otshani nokuthungwa okuminyene kwengxube, okuphathelene nohlobo oluhlukile lwenhlabathi nezinhlobo ezihlukile zesihlahla.
- Xìnyáng Máojiān (信阳毛尖, Xìnyáng Máojiān): Itiye eliluhlaza elivela esifundazweni saseHenan (河南), nalo elinoboya besiliva obugqamile. Linamaqabunga amancane futhi licijile kune-Yún Wù; ukunambitheka — kunobumnandi obusha “oluhlaza” obujwayelekile kanye nephunga eliphezulu.
- Tàipíng Hóukuí (太平猴魁, Tàipíng Hóukuí): Elinye itiye elikhulu eliluhlaza laseHuángshān, kodwa elinobuntu obuhluke ngokupheleleyo: amaqabunga amakhulu ayisicaba, ukunambitheka okuminyene “okunamafutha” okunamanothi e-orchid. I-Yún Wù — umakhelwane wayo ongenakuzithoba, kodwa ongenakuhlonishwa kangako ezintabeni.
14. Izexwayiso Ezingenzeka:
- Ukungabekezelelani komuntu ngamunye kwezingxenye zetiye eliluhlaza.
- Ukuzwela okuphezulu ku-caffeine: kungenzeka ukuqwasha, ukushaya kwenhliziyo okusheshayo, ukukhathazeka.
- Ukukhulelwa kanye nesikhathi sokuncelisa: kunconywa ukunciphisa ukusetshenziswa ngenxa yokuqukethwe i-caffeine.
- Ukuqubuka kwezifo zomgudu wokugaya ukudla (i-gastritis, isifo sezilonda): akufanele uphuze itiye eliqiniswe kakhulu esiswini esingenalutho.
- Izifo ezingathi sína zenhliziyo nemithambo: kunconywa ukubonisana nodokotela ngaphambi kokusebenzisa njalo.
- Akunconywa ukuphuza itiye nemithi noma ukuhlanganisa notshwala.
Ekuphetheni:
I-Huángshān Yún Wù — itiye elinomphefumulo wezintaba eziPhuzi, ubufakazi obuphilayo bokuthi imvelo nesikhathi kudala into ephelele. Lizalwa emafini, linothiswe inkungu namazolo, leli tiye liphethe ekuphuzeni ngakunye ubumnandi obumnene bomoya wasezintabeni, ukujula okuzolile kwehlathi lasendulo, kanye nokufudumeza okuncane kwamantongomane kweziko lamalahle. I-Yún Wù — akuyona nje isiphuzo, kodwa ukuxhumana nesiko letiye laseHuizhou lamakhulu eminyaka, izimpande zalo zisekela emuva enkathini ye-Song. Kulabo abazisa itiye elinomlando nobuntu, i-Huángshān Yún Wù iyindawo enhle yokungena emhlabeni wamatiye amakhulu esifundazwe sase-Anhui: itholakala kalula ngentengo kune-Máofēng, kodwa ayilingani nayo ekujuleni nasekubeni yingqayizivele.