home · article
Bì luó chūn
bì luó chūn · 碧螺春
I-碧螺春 (*bì luó chūn*) — ngelinye lamatiye aluhlaza aziwa kakhulu e-China: amaqabunga asontwe ngokuqinile abe umoya, ambozwe uboya besiliva, kanye nenhlanganisela yephunga lezimbali nezithelo, okuyinto
I-碧螺春 (bì luó chūn) — ngelinye lamatiye aluhlaza aziwa kakhulu e-China: amaqabunga asontwe ngokuqinile abe umoya, ambozwe uboya besiliva, kanye nenhlanganisela yephunga lezimbali nezithelo, okuyinto ochwepheshe bendawo abayichaza ngenkulumo ethi “ubumnene obubodwa, ubusha obuthathu”. I-Biluochun yeqiniso izalelwa endaweni encane kuphela eduze kweChibi i-Taihu ngaphansi kwe-Suzhou, futhi yilo lonke umlando wekhwalithi nokwenziwa mbumbulu okwakhiwe ngaleli qiniso.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:
- Uhlobo: itiye eliluhlaza eligoswe ngesandla epanini (炒青绿茶).
- Isigaba: itiye elisontiwe elinesimo “卷曲螺形” (umoya osontiwe).
- Imvelaphi: amagquma ase-Dongting (洞庭) esifundeni i-Wuzhong (吴中) edolobheni i-Suzhou, esifundazweni i-Jiangsu. Lokhu akusiyo indawo eyodwa, kodwa yizindawo ezimbili — intaba esempumalanga i-Dongshan (东山), inhlonhlo engena e-Taihu, nentaba esentshonalanga i-Xishan (西山), manje esingaphansi kokuphathwa kwe-Jinting (金庭), isiqhingi esisechibini.
- Inkomba: i-东山碧螺春 — ukuvunwa ngesandla ngaphambi kwe-Qingming (明前), ikhwalithi ephakeme kakhulu (特级); yiyona ebeka izinga, okwahlulelwa ngalo wonke amanye.
2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:
I-Bilochun — ngelinye lamatiye adumile omlando (名茶) asemagqumeni ase-Dongting; ngokwenganekwane, ekuqaleni lalinegama lesintu elinamandla, elibonisa amandla ephunga lalo, kanti igama eliwubuciko elithi “碧螺春” — “imimoya yasentwasahlobo eluhlaza sengilazi” — laqinisekiswa uMbusi uKangxi (康熙) ngesikhathi sohambo oluya eningizimu. Akunandaba nemininingwane yenganekwane, leli tiye langena ngokuqinile enanini lamatiye aluhlaza ayizinga le-Jiangnan futhi laba wuphawu lwendawo yechibi lase-Suzhou.
Enkanyezini yamatiye adumile e-Jiangsu, i-Biluochun ibambe indawo ekhethekile njengesibonelo sesimo esisontiwe; eduze kwayo kunamatiye enziwe ngendlela ehlukile — i-雨花茶 yaseNanjing (yǔ huā chá) ngesimo senaliti yephayini, i-阳羡雪芽 yase-Yixing (yáng xiàn xuě yá), eyake yabongwa u-Su Shi, amatiye ayisicaba ase-Changzhou nase-Zhenjiang. Ngokwalokhu, umoya kanye noboya obuningi yikhona okwenza i-Biluochun yaziwe ngokushesha.
3. Incazelo Yezezitshalo kanye Nempahla Eluhlaza:
- Izinhlobonhlobo/I-Cultivar: i-Biluochun yakudala yenziwa ngokuhlukahluka kwenani labantu bendawo — i-洞庭群体种 (dòngtíng qúntǐzhǒng), isilimo sezithelo esidala, esakhethwa emagqumeni ase-Dongting amakhulu eminyaka.
- Iqabunga: lezi zihlahla zikhiqiza iqabunga elincane, elinoboya obuningi kakhulu futhi elinenqubo ye-phunga elicebile; uboya obumhlophe obuningi impela (白毫) — buyisisekelo soboya obudumile betiye eselilungile.
- Isisekelo sezinhlobonhlobo: ezigabeni ezifinyeleleka kakhudlwana endaweni ye-GI kuvunyelwe izihlahla zezinhlobonhlobo ezithuthukisiwe (良种), kodwa iphrofayili yenkomba ihlotshaniswa nezinhlobonhlobo zeqembu.
4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:
Isimo sezulu esincane sesiqhingi nasenhlonhlweni, ubusika obupholile, umswakama ophakeme nokukhanya okuhlakazekile phezu kwamanzi kudala izimo lapho amathupha athambile ekhula ngokunensa futhi enephunga elimnandi.
Isici esibalulekile se-terroir — ukutshala okuxubile: izihlahla zetiye zikhula zixubene nezihlahla zezithelo (neye-mushmula, ibhilikosi, ipentshisi, ipulamusi, nethenjisi). Izimpande ziyaphambana, imiqhele inika umthunzi, futhi izimbali eziqhakaza entwasahlobo nezithelo ezisencane zigcwalisa umoya ngephunga. Kusukela lapha kuvela iphunga eliyisakhiwo sodumo “花果香” — iphunga lezimbali nezithelo, lelo okuthi kwi-Dongting碧螺春 yangempela lizwakale njengelendalo, hhayi elifakiwe.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:
I-Biluochun — yile 炒青绿茶, itiye eliluhlaza eligoswe ngesandla epanini, futhi isimo “卷曲螺形” (umoya osontiwe) — singumphumela womsebenzi wezandla. Ukulandelana kwemisebenzi kuyinkambo yakudala: 杀青 (ukuqinisa ukuluhlaza ngepani elishisayo), 揉捻 (ukusonta), 搓团显毫 (ukuhlikihla ndawonye ukuze kuvele uboya) kanye ne-炒干 (ukuqeda ukomisa). Konke lokhu kwenziwa epanini elilodwa, ngaphandle kokuphumula, ngokwesimiso lapho ochwepheshe bebeka ngokuthi “isandla asihlukani netiye, itiye alishiyi imbiza, ekusontweni kukhona ukugoswa, ekugosweni kukhona ukusontwa”.
Isigaba se-搓团显毫 — ukuhlikihla ngezintende iqabunga elimanzi libe izigaxa ezincane eziqinile — kwenza amathupha asonge abe umoya oqinile futhi “kuphakamise” uboya besiliva phezulu. Yilokhu okuvela khona ukubukeka okuyisici: imimoya emincane, esontwe ngokuqinile, enoboya, labavuni nabathengisi abayibiza ngokomfanekiso ngokuthi “蜜蜂腿” — “imilenze yezinyosi”.
6. Izimpawu Zokuzwa Ngezitho Zomzimba:
Ikhwalithi ye-Biluochun yeqiniso ngokwesiko ichazwa ngenkulumo ethi “一嫩三鲜” (yī nèn sān xiān) — “ubumnene obubodwa, ubusha obuthathu”.
- 一嫩 — ubumnene bempahla eluhlaza. Amathupha namacembe avunwa esigabeni sokuqala kakhulu, emancane futhi afanayo; lapho izinga liphezulu, indawo yethu iba “ncane” futhi izacile. Ubumnene bempahla eluhlaza yibona obunika ithuba lokusonta itiye libe umoya oqinile nokubala amashumi ezinkulungwane zamathupha ngejin ngalinye.
- 三鲜 — ubusha obuthathu: ubusha bombala (色鲜) — ubuluhlaza obusiliva nohlaza okotshani osuthulile, ngenkulumo ejwayelekile ethi “银绿隐翠”; ubusha bephunga (香鲜) — iqoqo lezimbali nezithelo eliphilayo; ubusha bokunambitha (味鲜) — ukunambitheka okuhlanzekile, okuthambile, okunoshukela ngaphandle kobukhali.
Le nkulumo — akuhona ukukhangisa, kodwa isilinganiso somsebenzi: uma impahla eluhlaza ingathambile ngokwanele noma itiye lenziwe ngaphandle kwenkathi yonyaka nangaphandle kwendawo, “ubusha obuthathu” abuhlangani ndawonye.
Iqabunga elomile — imimoya emincane eluhlaza okwesiliva enoboya obumhlophe obucinene, enephunga lezimbali nezithelo elincane. Ukugxila kunombala okhanyayo, okuluhlaza osobala; ekunambithekeni kukhona — ubusha obuthambile, ubumnandi obuthambile kanye nokunambitheka isikhathi eside kwezimbali nezithelo ngemuva.
9. Ukwenza Itiye:
Ngenxa yokuthi amathupha mancane, asindayo futhi anoboya obukhulu, ngokomkhuba i-Biluochun yenziwa ngendlela “yokufaka phezulu” (上投法): kuqala amanzi athelwa engilazini engenalutho ngezinga lokushisa elicishe libe ngu-75–80 °C, bese itiye lifakwa phezulu. I-Biluochun yeqiniso yekhwalithi ephakeme iyacwila ngokushesha, ivuleka ihlela phansi — lokhu kuyabukeka, futhi kusebenza njengokuhlola okungaqondile kobumnene bempahla eluhlaza. Ingilazi iyathandeka: ivumela ukubuka “umdanso” wamathupha acwilayo nokuhlola ukuhlanzeka kokuqukethwe.
11. Intengo Nemikhohliso:
I-Biluochun ivikelwe njengomkhiqizo wenkomba yendawo: itiye lase-Dongtin kuphela endaweni eqokiwe e-Wuzhong lithathwa nje ngeqiniso. Izinga likahulumeni lihlukanisa amaleveli ambalwa ekhwalithi — elikhethekile (特级, elinezigaba ezihlukene ezimbili nezesithathu), izinga lokuqala, elesibili nelesithathu. Uma izinga liphakeme, impahla eluhlaza iba thambile futhi amathupha amaningi asetshenziswa ngesisindo ngasinye:
- 特级 (明前, ukuvunwa ngesandla) — izinga eliphezulu kakhulu: cishe amathupha angu-60 000–70 000 ngejin ngalinye (500 g). Lesi yisigaba se-顶级, i-东Shan碧螺春 eyinkomba.
- 西Shan碧螺春 明前 — isigaba esiphezulu: isimo sezulu esincane sesiqhingi, ithoni evelele yezimbali nezithelo.
- 一级 (明前–谷雨) — isigaba esiphakathi: amathupha mancane, intengo ifinyeleleka kakhulu, kodwa lokhu kuseyindawo ye-GI.
- 三级 (eduze kwe-谷雨) — i-Biluochun eningi “eyokuphuza” (口粮) evela endaweni ye-GI, eyenziwe ngempahla eluhlaza emahhadlahhadla nangezihlahla zenhlobo ethuthukisiwe.
Ngokwehlukana kukhona lokho okuthengiswa ngokuthi “碧螺春” ngaphandle kwesifunda sase-Wuzhong — kwezinye izingxenye ze-Jiangsu nangaphandle kwayo. Ngokomthetho lokhu “yi-碧螺春-style” ngokwesimo seqabunga, kodwa akuyona inkomba yendawo; yilapho kanye kukhona ugibe olukhulu lwemakethe.
Ungawuhlukanisa kanjani umgunyathi:
- Imvelaphi. I-Qiniso — ivela endaweni yase-Dongtin (Dongshan/Xishan-Jinting) kuphela esifundeni sase-Wuzhong e-Suzhou. “碧螺春”, okuthiwa ivela kwezinye izifunda, — yisitayela sesimo, hhayi inkomba yendawo.
- Ubunya nombala. Uboya beqiniso bumsiliva-mhlophe, futhi ithoni evamile yeqabunga elomile — “银绿隐翠”, isiliva-okuluhlaza nokotshani osuthulile. Ukubukeka okuluhlaza ngokugqamile kakhulu, “okudayelwe” — kuwuphawu oluyisixwayiso sokufakwa kombala.
- Isimo. “Imilenze yezinyosi” emincane, esontwe ngokuqinile (蜜蜂腿) enethupha; imimoya emahhadla, exegayo noma emikhulu ikhombisa impahla eluhlaza yezinga eliphansi noma umgunyathi.
- Iphunga. Ithoni yemvelo yezimbali nezithelo, hhayi iphunga eliqhakazile ngokweqile. “Iphunga elimnandi” elihlabayo liyasoliswa.
- Indlela yokuziphatha emanzini. Ngokufakwa phezulu, itiye lezinga eliphezulu liyacwila ngokushesha; amaqabunga amakhulu “alengayo” akhombisa indawo ehlukile.
- Inkathi yonyaka nokuhlelwa ngezinga. I-明前 特级 okuthiwa injalo kodwa enentengo ephansi ngokusolisayo cishe njalo isho impahla eluhlaza engaqoqwa ngenkathi efanele, noma itiye elingaphandle kwendawo ye-GI.
12. Amaqiniso Athakazelisayo:
Ukuhlanganisa konke ndawonye: i-Dongtin碧螺春 yeqiniso — kuwukuhlangana kwendawo (amagquma ase-Taihu), inhlobo (洞庭群体种), ubumnene bokuqala obenziwe ngesandla kanye nobusha obuthathu bombala, iphunga kanye nokunambitheka. Lapho okungenani esisodwa salezi zimo singekho, lokho okubhekene nakho “yisitayela se-碧螺春”, hhayi inkomba yase-Dongtin.